അപ്പോള് ദേവതകളും ഗാന്ധര്വര്, സിദ്ധന്മാര്, ചാരണന്മാര് എന്നിവരും, ആ മഹാത്മാക്കളായവര് എല്ലാവരും, ഈ മഹാസമരം കാണാന് ആഗ്രഹത്തോടെ ഒന്നിച്ചു കൂടിയരങ്ങുകയായിരുന്നു. ബ്രഹ്മര്ഷിമാരില് ശ്രേഷ്ഠരായ മഹർഷിമാരും സമവായമായി അങ്ങോട്ട് വന്നുചേര്ന്നു, ധര്മ്മപരമായ വാക്കുകള് തമ്മില് പങ്കുവെച്ചു. “ഗോവുകള്ക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്കും ലോകങ്ങള്ക്കും എല്ലാം ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ! രാഘവന് പോളസ്ത്യരായ രാത്രിചരന്മാരെ യുദ്ധത്തില് ജയിക്കട്ടെ!” എന്നിങ്ങനെ പ്രാര്ത്ഥിച്ചു. “യുദ്ധത്തില് ചക്രധാരിയായ മഹാവിഷ്ണു എങ്ങനെയോ അസുരന്മാരെ സംഹരിച്ചതുപോലെ, രാമനും ഈ ദുഷ്ടരാക്ഷസരെ സംഹരിക്കട്ടെ,” എന്ന് പരസ്പരം നോക്കി വീണ്ടും പറഞ്ഞു. അവര് തമ്മില് ആശ്ചര്യത്തോടെയും ഭയത്തോടെയും പറഞ്ഞു: “പതിനാലായിരം ഭയങ്കരകൃത്യങ്ങളുള്ള രാക്ഷസന്മാര് ഒറ്റയ്ക്കുള്ള നീതിമാനായ രാമന് എങ്ങനെ നേരിടും?” അതിനിടയില്, ശക്തിയാല് പ്രകാശിക്കുന്ന രാമന് യുദ്ധഭൂമിയുടെ അഗ്രഭാഗത്ത് നില്ക്കുന്ന 모습을 കണ്ടപ്പോള് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും ഭയം പിടിച്ചു. ക്ഷയമില്ലാത്ത കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്ന രാമന്റെ ആ രൂപം ഉപമയില്ലാത്തതായിരുന്നു; കോപിച്ച മഹാത്മാവായ രുദ്രന്റെ രൂപം പോലെ. ദേവതകളും ഗാന്ധര്വര്, ചാരണന്മാര് ഇവര് ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചിരിക്കുമ്പോള് തന്നെ, ഭയങ്കരമായ ശബ്ദത്തോടെ, ഭയാനകമായ ചർമ്മം ധരിച്ച, ആയുധങ്ങളും പതാകകളും കൈവശമുള്ള ഒരു വലിയ രാക്ഷസസേന അവിടെ ഉയർന്നു. യുദ്ധശബ്ദം മുഴക്കിച്ചൊല്ലി, പരസ്പരം നേരെ നീങ്ങുന്ന രാക്ഷസര് ചുറ്റും സമവായമായി അണിനിരന്നു. അവരുടെ വില്ലുകള് വീണ്ടും വീണ്ടും വലിച്ചു, ആവർത്തിച്ച് പുളച്ചു; അവരുടെ ശബ്ദവും മൃദംഗങ്ങളുടെ ഇടിച്ചുപൊട്ടുന്ന ശബ്ദവും ആ വനാന്തരമാകെ മുഴങ്ങി. ആ ഭയാനകമായ ശബ്ദം കാട്ടിലെ മൃഗങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തി; അവ ശാന്തമായ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് ഓടി, പിന്നൊന്ന് നോക്കിയില്ല. അത്രയേറെ വേഗത്തോടെ ഒഴുകുന്ന ഒരു മഹാസേന രാമനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു. വിവിധ ആയുധങ്ങളുമായി, സമുദ്രംപോലെയുള്ള ആ സേന രാമന്റെ മുമ്പില് അണിനിരന്നു; യുദ്ധവിദ്യയില് പ്രാവീണ്യമുള്ള രാമന് ചുറ്റും നോട്ടംവിട്ടു. ഖരന്റെ സൈന്യം യുദ്ധത്തിനായി അടുത്തുവരുന്നത് അവന് കണ്ടു; അതിവിശാലമായ വില്ല് കയറ്റി, ക്വിവറില് നിന്ന് അമ്പുകള് എടുത്തു. എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും സംഹരിക്കാനായി രാമന് അകത്തുകൂടിയ കോപം വിളിച്ചു; ആ കോപത്തില് അവന് ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യനായി മാറി, പ്രളയകാലത്തെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ. അവന് പ്രകാശം നിറഞ്ഞു നില്ക്കുന്ന ദൃശ്യത്തില് കാട്ടുദേവതകള് വിറെച്ചു; കോപം നിറഞ്ഞ രാമന്റെ ആ രൂപം, ദക്ഷയാഗം നശിപ്പിക്കാന് ഉദ്ദേശിച്ച പിനാകധാരിയായ ശിവനെപ്പോലെയാണ്. വില്ലുകളും ആഭരണങ്ങളും രഥങ്ങളും കാവചങ്ങളും അഗ്നിപോലെത്തിളങ്ങുമ്പോള്, ആ മാംസഭക്ഷകരായ രാക്ഷസസേന സൂര്യോദയത്തില് കറുത്ത മേഘസമൂഹം പോലെയായിരുന്നു. ഇതിന്റെശേഷം, മഹാമഹിമയുള്ള വാല്മീകിരാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിയഞ്ചാം സര്ഗം കേള്ക്കേണ്ടതാണ്. ഖരന് തന്റെ പ്രധാനസേനാനികളോടൊപ്പം ആശ്രമത്തിലേക്ക് വന്നു; അവിടെ ശത്രുനാശകനായ, കോപത്തോടെ വില്ലുമായി നില്ക്കുന്ന രാമനെ കണ്ടു. രാമന് വില്ല് കയറ്റി ഉയര്ത്തിയിരിക്കുന്നതും കണ്ട ഖരന്, ഉരസോടെ തന്റെ രഥികനോട് രാമന്റെ അടുത്തേക്ക് രഥം ഓടിക്കണമെന്ന് ഉത്തരവിട്ടു. ഖരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം രഥികന് കുതിരകളെ ഉണര്ത്തി, മഹാബാഹുവായ രാമന് ഒറ്റയ്ക്കുനില്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേക്ക് അവരെ കൊണ്ടുപോയി. അവന് മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ട രാത്രിചരന്മാരായ മന്ത്രിമാര് വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ചുറ്റി ചേര്ന്നു. രഥത്തില് നില്ക്കുന്ന ഖരന്, ആ രാത്രിചരന്മാരുടെ നടുവില് നില്ക്കുമ്പോള് നക്ഷത്രങ്ങള്ക്കിടയില് ഉദയിക്കുന്ന ചൊവ്വ ഗ്രഹം പോലെയായിരുന്നു. അപ്പോള് ഖരന് ആയിരം അമ്പുകള് കൊണ്ട്, അപാരശക്തിയുള്ള രാമനെ ആക്രമിച്ചു; യുദ്ധഭൂമിയില് ഉഗ്രശബ്ദം മുഴക്കി. പിന്നീട്, കോപം നിറഞ്ഞ എല്ലാ രാത്രിചരന്മാരും, ജയിക്കാനാകാത്ത വില്ലാളിയായ രാമനെ വിവിധ ആയുധങ്ങളാല് ആക്രമിച്ചു. ഗദകള്, ഇരുമ്പ് കുന്തങ്ങള്, വാളുകള്, ചുരികകള്, കുരിശുകള് എന്നിവകൊണ്ട് അഹങ്കാരപൂര്വം രാമനെ ആക്രമിച്ചു. ആ വലിയ രൂപവും ശക്തിയും ഉള്ളവര്, കറുത്ത മേഘസമൂഹംപോലെയുള്ളവരും, രഥങ്ങളോടും കുതിരകളോടും കൂടി കകുത്ഥ്സന് രാമനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു. രാമനെ യുദ്ധത്തില് കൊല്ലണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, മലശിഖരങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ആനകളോടുകൂടി മുന്നേറി; രാക്ഷസസേനകള് അമ്പുകളുടെ മഴയുമായി രാമനെ ആക്രമിച്ചു. ഭയങ്കരരൂപമുള്ള രാക്ഷസന്മാര് ചുറ്റും വളഞ്ഞ്, രാമന് വലിയൊരു പര്വ്വതാധിപനെ മേഘങ്ങള് കെട്ടിപ്പിടിച്ച പോലെ ആയിരുന്നു. ഉത്സവദിവസങ്ങളില് മഹാദേവന് അനുചരസമൂഹം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ, രാഘവന് യാതുധാനന്മാര് വിട്ടയച്ച ആയുധങ്ങള് ഏറ്റുവാങ്ങി. ആ ആയുധങ്ങളെ, നദികളുടെ ഒഴുക്കിനെ സമുദ്രം സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ, രാമന് അമ്പുകള് കൊണ്ട് തിരിച്ചടിച്ചു; ഭയങ്കരമായ ആയുധങ്ങള് ശരീരത്തിലേറ്റിട്ടും അവന് അപ്രഭാവം കാണിച്ചില്ല. മുഴുവന് ശരീരവും അമ്പുകള് കൊണ്ടു തുളഞ്ഞു രക്തം പുരണ്ട രാമന്, പല ജ്വലിക്കുന്ന മിന്നല് വീണ വലിയൊരു പര്വ്വതം പോലെയായിരുന്നു. വൈകുന്നേരം മേഘങ്ങള് സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നപോലെ രാമന്റെ പ്രകാശം മറഞ്ഞു; ദേവതകളും ഗാന്ധര്വര്, സിദ്ധന്മാര്, മഹർഷിമാരും നിരാശരായി. ഒറ്റയ്ക്കായി അനേകം ആയിരങ്ങള് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രാമനെ കണ്ടപ്പോള്, കോപം നിറഞ്ഞ രാമന് വില്ല് ചുറ്റികൊണ്ട് പിടിച്ചു. അപ്പോള് അവന് നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് തീവ്രമായ അമ്പുകള് യുദ്ധഭൂമിയില് വിട്ടു; അവ അനർത്ഥമായും അതികഠിനമായും മരണത്തിന്റെ പാശംപോലെയും ആയിരുന്നു. സൗകര്യത്തോടെ പുള്ളിക്കൊമ്പു, പൊന്നുപൂശിയ അമ്പുകള് രാമന് കളിച്ചുകൊണ്ടു വിട്ടു; അവ ശത്രുസേനയില് വീണു. മരണന്റെ പാശംപോലെ ആ അമ്പുകള് രാക്ഷസന്മാരുടെ ജീവന് പിടിച്ചു; രാക്ഷസശരീരങ്ങള് തുളച്ച് രക്തം പുരണ്ടവയായി അമ്പുകള് മാറി. ആ അമ്പുകള് ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന് ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ തിളങ്ങി; രാമന്റെ വില്ലിന്റെ ചുറ്റില് നിന്ന് അനേകം അമ്പുകള് പുറത്ത് വന്നു. അത്യന്തം ഭയങ്കരരൂപത്തില്, അവ രാക്ഷസന്മാരുടെ ജീവന് എടുത്തു; അവ കൊണ്ട് വില്ലുകളും പതാകകളും കാവചങ്ങളും തല്ലി കീറിച്ചു. യുദ്ധഭൂമിയില് രാമന് നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് വജ്രക്കടകങ്ങളോടും ആനതുണ്ടിനോടും തുല്യമായ ഭുജങ്ങളും വെട്ടി വീഴ്ത്തി. ഇങ്ങനെ രാമനും രാക്ഷസസേനയും തമ്മില് മഹാസമരം അരങ്ങേറി.