അപ്പോള്, പൊന്നുകൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച ഉയരമുള്ള കൊടിയിലേക്കു സമീപിച്ചപ്പോള് ഭയങ്കരമായ വലിയ ശരീരമുള്ള ഒരു കഴുകന് അതിന്മേല് ഇരുന്നു. ജനസ്ഥാനത്തിന് സമീപം, മാംസം തിന്നുന്ന മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ഖരന്റെ നിലവിളികള് പോലെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദങ്ങള് പുറപ്പെടുവിച്ചു, വിവിധ ഭയാനകമായ ശബ്ദങ്ങള് ഉണ്ടാക്കി. ദഹനദിശയില് അത്യന്തം ഉഗ്രവും ഭയാനകവുമായവ, ശുഭകരമായിട്ടും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവ, രാത്രിയില് ജീവിക്കുന്നവരുടെ ഭീകരമായ നിലവിളികള് മുഴക്കി. ആകാശം, പിളര്ന്ന ആനകളെപ്പോലെയും രക്തവും വെള്ളവും ഒഴുകുന്ന വണ്ണം കാണിച്ച വലിയ മേഘങ്ങള് കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടു; ആകാശം തന്നെയില്ലെന്നതുപോലെ തോന്നിച്ചു. അതിനിടെ, ഒരു ഭയാനകവും കലഹഭരിതവുമായ ഇരുണ്ടിരുട്ട് ഉയര്ന്നു, രോമാഞ്ചം തോന്നിക്കുന്നവിധം; ദിശകളും ഇടക്കാല ദിശകളും വ്യക്തമായി കാണാനാവുന്നില്ലായിരുന്നു. പ്രഭാതസന്ധ്യ, സമയമില്ലാതെ, പുതിയ രക്തത്തിന്റെ നിറത്തില് പ്രകാശിച്ചു; പിന്നീട് ഭയാനകമായ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ഖരനെ നോക്കി നിലവിളികള് ചെയ്തു. കിളികള്, കുരങ്ങുകള്, കഴുകന്മാര് യുദ്ധത്തില് ദോഷപൂവണിയുന്ന ശബ്ദങ്ങള് പുറപ്പെടുവിച്ചു; അവ ഭയാനകമായ അശുഭസൂചനകളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ബലനെ നേരെ നോക്കി, വായില് അഗ്നിശിഖകള് പുറപ്പെടുന്ന കബന്ധന് (കയ്യില്ലാത്ത ഭീമന്), ഇരുമ്പ് ദണ്ഡം പോലെയുള്ള രൂപത്തില്, സൂര്യന്റെ സമീപം കണ്ടു. മഹാനായ അസുരന് സ്വര്ഭാനു, തെറ്റായ സമയത്ത് സൂര്യനെ പിടിച്ചു; കാറ്റ് ഉഗ്രമായി വീശി, സൂര്യന് തന്റെ തേജസ് നഷ്ടപ്പെടുത്തി. രാത്രിയില്ലാതെയും, തീച്ചിറകുള്ള വണ്ടുകളെപ്പോലെയും നക്ഷത്രങ്ങള് പ്രകാശിച്ചു; താമരകള്, അതിലെ മീനുകളും പക്ഷികളും ഒളിച്ചുപോയി, ഉണങ്ങിയുമാറി. അതിനിടെ, മരങ്ങള് പൂവും പഴവും ഇല്ലാതെ തീര്ന്നു; കാറ്റില്ലാതെയും, മേഘങ്ങള് പോലെ ചുവന്ന പൊടി ഉയർന്നു. അവിടെ, മൈനകള് 'ചീചീ' 'കൂചീ' എന്ന ശബ്ദങ്ങളോടെ നിലവിളിച്ചു; ഭയാനകമായ उल്കകള് ഉരുണ്ടുവീണു. ഭൂമി, അതിലെ പര്വ്വതങ്ങളും കാടുകളും വനങ്ങളും ഉള്പ്പെടെ, വിറച്ചു; ഖരന്, ബുദ്ധിമാനായവന്, തന്റെ രഥത്തില് നിന്ന് ഉഗ്രമായ നിലവിളി പുറപ്പെടുവിച്ചു. അവന്റെ ഇടതു കൈ വിറച്ചു, ശബ്ദം തളര്ന്നു, കണ്ണുകളില് കണ്ണീര് നിറഞ്ഞു, ചുറ്റുമുള്ളതെല്ലാം അവന് നോക്കി. നെറ്റിയില് വേദനയുണ്ടായി, എങ്കിലും അവന് ആശയക്കുഴപ്പത്തില് പിൻവാങ്ങിയില്ല; ആ വലിയ രോമാഞ്ചം തോന്നിക്കുന്ന അശുഭസൂചനകള് കണ്ടു. അപ്പോൾ ഖരൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരോടും പറഞ്ഞു: "ഈ വലിയ ഭയാനകമായ അശുഭസൂചനകള് എല്ലാം ഉണരുന്നു. എനിക്ക് ഇവയെക്കുറിച്ച് ഭയം ഇല്ല; എന്റെ ബലത്താൽ, ശക്തരെയും ബലഹീനരെയും ഒരുപോലെ കാണുന്നു. ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളേയും ഞാൻ മൂര്ച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് താഴേക്ക് വീഴ്ത്താമായിരുന്നു. കോപംകൊണ്ടു, ആ രാഘവനും അവന്റെ സഹോദരന് ലക്ഷ്മണനും, അവരുടെ ബലത്തില് അഹങ്കരിക്കുന്നവരായിട്ടുള്ള മരണത്തെ, മരണനിയമപ്രകാരം, ഞാൻ വരുത്തും. മൂര്ച്ചയുള്ള അമ്പുകള് കൊണ്ട് അവരെ കൊല്ലാതെ ഞാൻ തിരികെ പോകുകയില്ല; രാമനും ലക്ഷ്മണനും നശിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് എന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇത് നിങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ വ്യക്തമാണ്; ഞാൻ കള്ളം പറയുന്നില്ല. എങ്കിൽ പോലും, കോപംകൊണ്ടു, മദംപിടിച്ച എരാവതം കയറിയ ദേവേന്ദ്രനെയും ഞാൻ കൊല്ലാമായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ വജ്രായുധധാരിയായവനെയും ഞാൻ പരാജയപ്പെടുത്തുമെന്നു പറയുമ്പോൾ, ആ രണ്ടു മനുഷ്യരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്താണ്?" അവന്റെ ഈ ഉഗ്രമായ നിലവിളി കേട്ട്, രാക്ഷസസൈന്യത്തിന് അതുല്യമായ സന്തോഷം തോന്നി, മരണത്തിന്റെ കയറിൽ കുടുങ്ങിപ്പോയിട്ടും; മഹാത്മാക്കൾ, ഈ യുദ്ധം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഒരുമിച്ചു ചേരുന്നു. മുനിമാർ, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ ഒത്തു കൂടിയ്, പുണ്യപ്രവൃത്തിയുള്ളവനെക്കുറിച്ച് തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു: "ഗോവിനും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ലോകത്തിൽ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നവർക്കും ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ. രാഘവൻ പോളസ്ത്യരായ, രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കട്ടെ. വിഷ്ണു ചക്രധാരിയായ്, പ്രധാന അസുരന്മാരെ നശിപ്പിച്ചപോലെ അങ്ങനെ ആകട്ടെ." ഇങ്ങനെ, പലവിധത്തിൽ, മഹർഷിമാർ ആശംസിച്ചു. ആകാംക്ഷയിൽ നിറഞ്ഞ ദേവന്മാർ, അവരുടെ ആകാശയാനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു, ജീവശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട രാക്ഷസസൈന്യത്തെ നിരീക്ഷിച്ചു. അതിനുശേഷം, ഖരൻ, കഴുകനെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ, തന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ രഥത്തില് പുറപ്പെട്ടു; പൃഥുഗ്രീവ, യജ്ഞശത്രു, വിഹംഗമ, ദുര്ജയ, കരവീരാക്ഷ, പരുഷ, കാലകാര്മുക, ഹേമമാലി, മഹാമാലി, സര്പാസ്യ, രുധിരാശന—ഇവരുടെ കൂടെ ആ പന്ത്രണ്ടുപേര് ഖരനെ ചുറ്റി മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു. മഹാകപാല, സ്ഥൂലാക്ഷ, പ്രമാഥ, ത്രിശിരസ്—ഈ നാലുപേര് ദൂഷണന്റെ പിന്വശത്ത് സൈന്യത്തിന്റെ പുറകിൽ അണിനിരന്നു. അങ്ങനെ, ഉഗ്രവേഗമുള്ള, യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന, ഭയാനകവും രാക്ഷസവീരന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതുമായ ആ സൈന്യം, അപ്രതീക്ഷിതമായി രാമനും ലക്ഷ്മണനും നേരിട്ട് എത്തി; അത് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ചുറ്റി നക്ഷത്രങ്ങൾ അണിനിരക്കുന്നപോലെ തോന്നിച്ചു. ഇതോടെ ഇരുപത്തിയൊന്നാം സര്ഗം സമാപിക്കുന്നു; ഇനി ഇരുപത്തിരണ്ടാം സര്ഗം ആരംഭിക്കുന്നു. ഖരൻ, മഹാശൂരനായവൻ, ആശ്രമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ട ശേഷം, രാമനും അവന്റെ സഹോദരനും ആ അതേ ഭയാനക സൂചനകൾ കണ്ടു. അവ ഭയാനകവും ഭീഷണകരുമായ അശുഭസൂചനകൾ കണ്ടപ്പോൾ, രാമന് ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമം കണക്കിലെടുത്ത്, ആഴത്തിൽ ഉളള അസ്വസ്ഥതയോടെ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: "കാണൂ, മഹാബാഹുവേ, ഇവിടേ വലിയവും നാശം വിതയ്ക്കുന്നവുമായ അശുഭസൂചനകൾ ഉണരുന്നു; ഇതെല്ലാം രാക്ഷസന്മാരുടെ നാശത്തിനാണ്. ഈ രക്തനദികൾ, ഉഗ്രമായ നിലവിളികൾക്കൊപ്പം ഒഴുകുന്നു; ആകാശത്ത്, മേഘങ്ങൾ പിന്നിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ്, കാട്ടുകുതിരയുടെ രക്തനിറത്തിൽ ഉഗ്രമായി കാണുന്നു. എന്റെ അമ്പുകൾ, പുകകൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ട് പൊന്നുപുറകിൽ തിളങ്ങുന്നവ, അനിയന്ത്രിതമായി ചലിക്കുന്നു, യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സുകരായി. കാട്ടുപക്ഷികൾ അപൂര്വ്വ ശബ്ദങ്ങളോടെ വിളിക്കുന്നു; നമ്മുടെ മുന്നിൽ സുരക്ഷയില്ല, ജീവന് തന്നെ സംശയാസ്പദമാണ്. നിശ്ചയമായും വലിയ യുദ്ധം നടക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല; എന്റെ ഭുജം വീണ്ടും വീണ്ടും വിറയ്ക്കുന്നത് അതിന്റെ സൂചനയാണ്. എങ്കിലും, വീരനായ ലക്ഷ്മണാ, നമ്മൾ സമീപിക്കുമ്പോൾ വിജയവും ശത്രുക്കൾക്ക് പരാജയവും ഉറപ്പാണ്; കാരണം, നിന്റെ മുഖം തിളക്കത്തോടെ തെളിഞ്ഞു കാണുന്നു. യുദ്ധത്തിനു പോകുന്നവരുടെ മുഖം ഉജ്ജ്വലത നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, അതാണ് അവരുടെ ജീവന് അവസാനിക്കാനിരിക്കുന്നതിന്റെ ലക്ഷണം.