വസിഷ്ഠന് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, സൗമിത്രിയെ ലക്ഷ്മണന് എന്ന പേരും മറ്റൊന്നിനെ ശത്രുഘ്നന് എന്ന പേരും നല്കി. ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും നഗരവാസികളെയും ദേശവാസികളെയും ഭക്ഷണത്തോടും, ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് വിലയേറിയ രത്നങ്ങള് ധാരാളമായി നല്കി. ജനനാദി എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും നിര്വഹിച്ചു; ഇവരില് രാമന് മൂത്തവനായി, തന്റെ പിതാവിന് സന്തോഷം നല്കുന്ന പതാകപോലെയായിരുന്നു. അവന് വീണ്ടും സവയംബൂവുപോലെ എല്ലാ ജീവികളിലും ആദരിക്കപ്പെട്ടവനായി; എല്ലാവരും വേദങ്ങളില് പണ്ഡിതരായും, വീരരായും, ലോകക്ഷേമത്തിന് സമര്പ്പിതരായും ആയിരുന്നു. എല്ലാവരും ജ്ഞാനത്തോടും, ഗുണങ്ങളോടും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു; പക്ഷേ, അവരില് രാമന് മഹാതേജസ്സോടെ സത്യത്തിലും ധൈര്യത്തിലും ഉറച്ചവനായിരുന്നു. അവന് എല്ലാ ജനങ്ങള്ക്കും പ്രിയങ്കരന് ആയിരുന്നു, ചന്ദ്രനുപോലെ ശുദ്ധനും; ആനകളിലും കുതിരകളിലും രഥയാത്രയിലും അവന് പ്രശസ്തനായിരുന്നു. അച്ചാര്യവിദ്യയില് സമര്പ്പിതനും, പിതാവിനെ സേവിക്കാന് ഉത്സുകനും; ബാല്യത്തില് തന്നെ ലക്ഷ്മണന് ഭാഗ്യത്തില് വളര്ന്നു, അത്യന്തം സ്നേഹമുള്ളവനായി. ലക്ഷ്മണന് എപ്പോഴും രാമനോടുള്ള ഭക്തിയോടും, ലോകത്തിന് ആനന്ദം നല്കുന്ന തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനോടും, എല്ലാവര്ക്കും സന്തോഷം നല്കുന്നവനായി, രാമന് തന്നെയും ശരീരപരമായി സന്തോഷിപ്പിച്ചു. ഭാഗ്യസമ്പന്നനായ ലക്ഷ്മണന് രാമന് പുറമുള്ള പ്രാണന് പോലെയായിരുന്നു; മികച്ച മനുഷ്യര് അവനെ കൂടാതെ ഉറങ്ങാനാവില്ലായിരുന്നു. രുചികരമായ ഭക്ഷണം വന്നാല് അവന് രാമനെ കൂടാതെ ഭക്ഷിക്കില്ല; രാഘവന് വേട്ടയാടാന് കുതിരയിലേക്ക് കയറുമ്പോള്, ലക്ഷ്മണന് വില്ലുമായി പിന്നില് അവനെ സംരക്ഷിച്ച് പോകും. ഭരതന് വേണ്ടി, ശത്രുഘ്നന് ലക്ഷ്മണന്റെ ഇളയ സഹോദരന്, അതേപോലെ ചെയ്തിരുന്നു. അവന് ഭരതിന് ജീവനിലും പ്രിയങ്കരനായിരുന്നു, അതുപോലെ ഭരതും അവനെ സ്നേഹിച്ചു; ഇങ്ങനെ ദശരഥന് തന്റെ നാല് പ്രസിദ്ധമായ പുത്രന്മാരില് പ്രിയങ്കരനായി. ദശരഥന് അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു, ദേവന്മാരില് പിതാമഹനായി; എല്ലാവരും ജ്ഞാനത്തോടും ഗുണങ്ങളോടും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു. വിനയവും, പ്രശസ്തിയും, Sarvajnatvam, ദൂരദൃഷ്ടിയും അവരില് ഉണ്ടായിരുന്നു; എല്ലാവരും തേജസ്സോടും ശക്തിയോടും നിറഞ്ഞവരായിരുന്നു. പിതാവായ ദശരഥന് ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെ ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു; ആ വൃക്കശിഖരന്മാര് വേദപഠനത്തില് സമര്പ്പിതരായിരുന്നു. അവരെല്ലാം പിതാവിനെ സേവിക്കാന് സമര്പ്പിതരായും, അച്ചാര്യവിദ്യയില് സ്ഥിരതയോടും; പിന്നീട് ദശരഥന് അവരുടെ വിവാഹകര്മ്മങ്ങള് ആലോചിക്കാന് തുടങ്ങി. ആ ധര്മ്മനിരതനായ രാജാവും, ഗുരുക്കന്മാരും, ബന്ധുക്കളും ചേര്ന്ന് ആലോചിച്ചു; മന്ത്രിമാരുടെ ഇടയില് ആ മഹാത്മാവായ ദശരഥന് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്, മഹാശക്തിയോടും മഹാതേജസ്സോടും Viśvāmitra മഹര്ഷി എത്തി. രാജാവിനെ കാണാന് ആഗ്രഹിച്ച വിശ്വാമിത്രന് വാതില്പാലകര്ോട് പറഞ്ഞു: "കൗശികന്, ഗാധിയുടെ പുത്രന് വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് ഉടനടി അറിയിക്കൂ." ആ കല്പന കേട്ട്, ഭൃത്യന്മാര് രാജകീയ വസതിയിലേക്ക് ഓടി. അവരൊക്കെ, ആ വാക്കുകള് കേട്ട് ഉത്കണ്ഠയോടും, Viśvāmitra മഹര്ഷി സാനിധ്യത്തിലായ രാജകീയ വസതിയിലേക്ക് എത്തി. അവര് ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിലെ രാജാവിനെ അറിയിച്ചു: "Viśvāmitra വന്നിരിക്കുന്നു." ആ വാക്കുകള് കേട്ട്, രാജാവും, പുരോഹിതന്മാരും, ശ്രദ്ധയോടെ. സന്തോഷത്തോടെ, രാജാവ് അദ്ദേഹത്തെ കാണാന് പുറപ്പെട്ടു, ഇന്ദ്രന് ബ്രഹ്മാവിനെ കാണാന് പോകുന്നതുപോലെ; ആ തപസ്സോടെ തേജസ്സും വ്രതനിശ്ചയവും നിറഞ്ഞ മഹര്ഷിയെ കണ്ടു. സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടും, രാജാവ് അദ്ദേഹത്തെ വരവേല്പ്പ് ജലവും നല്കി; മഹര്ഷി ആ അര്ഘ്യ Raja-നില് നിന്ന് ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി സ്വീകരിച്ചു. അദ്ദേഹം രാജാവിനോട് നഗരത്തില്, ധനസമ്പത്തില്, രാജ്യത്തില്, ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും എല്ലാം ക്ഷേമമാണോ എന്ന് ചോദിച്ചു. ധര്മ്മനിഷ്ഠനായ കൗശികന് രാജാവിന്റെ ഉപജാതരായവരും, അയല്രാജ്യ ശത്രുക്കളും കീഴടക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ എന്ന് ചോദിച്ചു. ദൈവീയവും മാനുഷികവുമായ കര്മങ്ങള് ശരിയായി നിര്വഹിക്കപ്പെടുന്നുവോ എന്ന് ചോദിച്ചു. വസിഷ്ഠന്, മഹര്ഷിമാരില് ശ്രേഷ്ഠന്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേമവും അന്വേഷിച്ചു. പ്രസിദ്ധമായ മഹര്ഷി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന മറ്റു സന്യാസിമാരെയും അഭിവാദ്യവും ചെയ്തു; എല്ലാവരും സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ രാജാവിന്റെ വസതിയില് പ്രവേശിച്ചു. രാജാവിന്റെ ആദരവോടെ, അവര് യോഗ്യമായ സാന്നിധ്യത്തില് ഇരുന്നു. രാജാവ്, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, മഹര്ഷി Viśvāmitra-നെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു. അത്യന്തം ദാനശീലനായ രാജാവ്, ആഹ്ലാദത്തോടും ആദരത്തോടും പറഞ്ഞു: "നിങ്ങളുടെ വരവ് അമൃതം ലഭിച്ചതുപോലെയും, വരണ്ട കാലത്ത് മഴ ലഭിച്ചതുപോലെയും, പുത്രം ഇല്ലാത്തവന് പുത്രം ലഭിച്ചതുപോലെയും, നഷ്ടപ്പെട്ടത് വീണ്ടെടുക്കുന്നതുപോലെയും, വലിയ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചതുപോലെയും, മഹര്ഷി, നിങ്ങളുടെ വരവ് അങ്ങനെ തന്നെ ഞാന് കണക്കാക്കുന്നു. സ്വാഗതം! നിങ്ങളുടെ ഉന്നതമായ ആഗ്രഹം എന്താണ്? നിങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യത്തില് സന്തോഷം നിറഞ്ഞ് ഞാന് എന്ത് ചെയ്യണം? നിങ്ങളാണ് എന്റെ ആദരാര്ഹനായ ബ്രാഹ്മണന്. ഭാഗ്യവശാല് നിങ്ങള് വന്നിരിക്കുന്നു, ആദരവു നല്കുന്നവന്. ഇന്നാണ് എന്റെ ജന്മം പൂര്ണ്ണമായതും, ജീവിതം നന്നായി കഴിഞ്ഞതും. ബ്രാഹ്മണന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠന് നിങ്ങളെ കണ്ടതുകൊണ്ട് എന്റെ രാത്രി ശുഭമായതായി. ഒരു രാജര്ഷിയെന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന നിങ്ങളെ തപസ്സിലൂടെ തേജസ്സില് ഉയര്ന്നു. ഇപ്പോള് ബ്രഹ്മര്ഷി പദവിയിലേയ്ക്ക് ഉയര്ന്നു, എന്റെ അനേകം ആരാധനയ്ക്ക് അര്ഹനാണ്. ഇതൊരു അത്ഭുതകരമായ, അത്യന്തം ശുദ്ധമായ സംഭവമാണ്, ബ്രാഹ്മണന്. നിങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യത്തില് ഞാന് പുണ്യഭൂമിയില് എത്തി. നിങ്ങള് എന്ത് ഉദ്ദേശിച്ചാണ് വന്നത്, അതു പറയൂ. നിങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശത്തിന് ഞാന് സഹായം ചെയ്യാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വ്രതനിശ്ചയത്തോടെയുള്ളവന്, നിങ്ങളുടെ അഭ്യര്ത്ഥന പറയുന്നതില് മടിക്കേണ്ട. എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഞാന് കര്ത്താവാണ്, പക്ഷേ നിങ്ങള് എന്റെ ദൈവീയ രക്ഷകനാണ്. ഈ വലിയ ഭാഗ്യം എന്നെ ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണന്, നിങ്ങളുടെ വരവ് കൊണ്ടാണ് ഈ പരമധര്മ്മം ഉണരുന്നത്. ഈ ഹൃദയസ്പർശിയായ, വിനയത്തോടെ പറഞ്ഞ വാക്കുകള് കേട്ട്, സ്വയംനിയന്ത്രിതനായ രാജാവ്, ധര്മ്മവും പ്രശസ്തിയും നിറഞ്ഞവന്, മഹര്ഷി Viśvāmitra അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു. ഇതോടെ, മഹത്തായ വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡയിലെ പതിനൊന്നാം ഭാഗം ആരംഭിക്കുന്നു. രാജാവിലെ സിംഹംപോലെയുള്ളവന്റെ അത്ഭുതകരമായ, വിശദമായ വാക്കുകള് കേട്ട്, തേജസ്സും ശക്തിയും നിറഞ്ഞ Viśvāmitra, രോമാഞ്ചം കൊണ്ടും ആഹ്ലാദത്തോടും സംസാരിച്ചു.