രാമചന്ദ്രനേ, നിന്നെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാന് ആ ആള് പറഞ്ഞത് ആഗ്രഹിച്ചുവെന്നു സത്യമാണ്. ഇനി, ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് നീ എന്റെ വാക്കുകള് ശ്രദ്ധിച്ചു കേള്ക്കണം. ആദിയില് എല്ലാം ജലം മാത്രമായിരുന്നു. അതിന്മേല് ഭൂമി രൂപം കൊണ്ടു. അപ്പോള് സ്വയം ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഉദിച്ചുവന്നു. പിന്നീടവന് ഒരു പന്നിയായി മാറി ഭൂമിയെ ഉയര്ത്തി പിടിച്ചു. ആ ബ്രഹ്മാവ് ശാശ്വതനും അവിനാശിയും സ്വയംഭുവുമായവനാണ്; ആകാശത്തില് നിന്ന് ജനിച്ചു, തന്റെ ആത്മസംയമനം നേടിയ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ഈ ലോകം മുഴുവന് സൃഷ്ടിച്ചു. ബ്രഹ്മാവില് നിന്ന് മരീചി ജനിച്ചു. മരീചിയില് നിന്ന് കശ്യപന് ജനിച്ചു. കശ്യപനില് നിന്ന് വിവസ്വാന് ജനിച്ചു; വിവസ്വാനില് നിന്ന് മനു, അതായത് വിവസ്വാന്റെ പുത്രന്. ഈ മനു, സകല ജന്തുക്കളുടെ പുരാതനാധിപന്, ഇക്ഷ്വാകുവിനെ പുത്രനായി ലഭിച്ചു. ഭൂമി ആദ്യം മനുവില് നിന്ന് ഇക്ഷ്വാകുവിനു നല്കപ്പെട്ടു. അപ്പോള് നീ അറിയുക, അയോധ്യയിലെ ആദ്യ രാജാവാണ് ഇക്ഷ്വാകു. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ പ്രശസ്തനായ പുത്രന് കുക്ഷിയാണ്; കുക്ഷിയില് നിന്ന് വീരനായ വികുക്ഷി ജനിച്ചു. വികുക്ഷിയില് നിന്ന് ബലശാലിയായ ബാണ ജനിച്ചു; ബാണില് നിന്ന് മഹാബാഹുവും പ്രശസ്തനുമായ അനരണ്യ ജനിച്ചു. മഹാരാജാവായ അനരണ്യയുടെ കാലത്ത് അനിയമിതമായ മഴയും ക്ഷാമവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ധാര്മികരായ ജനങ്ങളില് ഒരു കള്ളനും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അനരണ്യയില് നിന്ന് മഹാബാഹുവായ പൃഥു ജനിച്ചു; പൃഥുവില് നിന്ന് മഹാരാജാവായ ത്രിശങ്കു ജനിച്ചു. സത്യനിഷ്ഠയാല് ത്രിശങ്കു തന്റെ ശരീരത്തോടൊപ്പം സ്വര്ഗത്തില് പ്രവേശിച്ചു. ത്രിശങ്കുവിന്റെ പുത്രന് പ്രശസ്തനായ ധുന്ധുമാരന്; ധുന്ധുമാരനില് നിന്ന് മഹാബലശാലിയായ യുവനാശ്വന് ജനിച്ചു. യുവനാശ്വന്റെ പുത്രന് പ്രശസ്തനായ മാന്ധാത; മാന്ധാതയില് നിന്ന് ബലശാലിയായ സുശന്ധി ജനിച്ചു. സുശന്ധിക്ക് രണ്ടു പുത്രന്മാരായിരുന്നു – ധ്രുവസന്ധിയും പ്രസേനജിത്തും. ധ്രുവസന്ധിയില് നിന്ന് ശത്രുനാശകനായ ഭാരതന് ജനിച്ചു. ഭാരതനില് നിന്ന് മഹാബാഹുവായ അസിത എന്നൊരു പുത്രന് ജനിച്ചു. അവനോട് ഹൈഹയന്മാര്, താളജംഘന്മാര്, ശശിബിന്ദുക്കള് എന്നിങ്ങനെയുള്ള എതിരാളി രാജാക്കന്മാര് യുദ്ധം നടത്തി. അവരെല്ലാവരെയും യുദ്ധത്തില് നേരിട്ടെങ്കിലും, രാജാവ് ഒടുവില് ദേശനാടു വിട്ടു, മനോഹരമായ പര്വ്വതാധിരാജത്തില് മുനിയായി ഭക്തിയോടെ താമസിച്ചു. അവന് രണ്ടു ഭാര്യമാര് ഉണ്ടായിരുന്നു, ഇരുവരും ഗര്ഭിണികളായി. ഒരുത്തി മറ്റൊന്നിന്റെ ഗര്ഭം നശിപ്പിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ചു, അവളെ ഗര്ഭപാതനത്തിനുള്ള ഔഷധം നല്കി. അപ്പോള് ഹിമവാനില് വസിച്ചിരുന്ന ഭാഗര്ഗവമഹർഷിയായ ച്യവനനെ കാളിന്ദി എന്ന ഭാര്യ ആദരപൂര്വം സമീപിച്ചു. മഹർഷി അവളെ കണ്ടു, അവള്ക്കൊരു പുത്രനുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, അവളോട് പറഞ്ഞു: “കണികരമുള്ളവളേ, നിനക്ക് മഹാത്മാവും ലോകപ്രശസ്തനുമായ, ധാര്മ്മികനും ശ്രേഷ്ഠവംശസ്ഥാപകനുമായ, ശത്രുനാശകനുമായ ഒരു പുത്രന് ജനിക്കും.” അവള് സന്തോഷത്തോടെ മുനിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തും അനുഗ്രഹം സ്വീകരിച്ചും, താമസിയാതെ മണമുള്ള താമരപൂവിനോടു സമാനമായ കണ്ണുകളും തേജസ്സും ഉള്ളവളായി വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി, ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു. പക്ഷേ, സഹപത്നി തന്റെ ഗര്ഭം നശിപ്പിക്കാന് വീണ്ടും ഔഷധം നല്കി. ആ ഔഷധത്തോടൊപ്പം തന്നെ ജനിച്ച ആ കുട്ടി സഗരനായി അറിയപ്പെടുന്നു. സഗരന് എന്ന രാജാവ് സമുദ്രം ഖനനം ചെയ്തു; മഹായാഗം നടത്തി, തന്റെ വേഗത്തിലൂടെ ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. സഗരന്റേയും പുത്രന് അസമഞ്ജന് ആയിരുന്നു; അവന് ദുഷ്ക്രിത്യങ്ങള് ചെയ്തതിനാല് പിതാവു തന്നെ ജീവനോടെ പുറത്താക്കി. അസമഞ്ജന്റെ പുത്രന് അംശുമാന്, വീരപ്രശസ്തനായിരുന്നു; അംശുമാനില് നിന്ന് ദിലീപന്, ദിലീപില് നിന്ന് ഭഗീരഥന് ജനിച്ചു. ഭഗീരഥനില് നിന്ന് കകുത്സ്ഥന് ജനിച്ചു; അവനാല് കകുത്സ്ഥവംശം പ്രശസ്തമായി. കകുത്സ്ഥന്റെ പുത്രന് രഘു; അവനില് നിന്ന് രഘുക്കള് എന്ന പേര് വംശത്തിന് ലഭിച്ചു. രഘുവിന്റെ പുത്രന് ശക്തിയും പ്രശസ്തിയും ഉള്ളവനായിരുന്നു; മനുഷ്യഭക്ഷകനായ കല്മാഷപാദന് എന്ന സൗദാസന് എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. കല്മാഷപാദന്റെ പുത്രന് ശംഖണന്; അവന് പിതാവിന്റെ ശക്തി നേടിയതോടെ ആയിരം സൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചു. ശംഖണന്റെ പുത്രന് സുധര്ശനന്, ധൈര്യശാലിയും പ്രശസ്തനുമായവന്. സുധര്ശനന്റെ പുത്രന് അഗ്നിവര്ണ്ണന്, അഗ്നിവര്ണ്ണന്റെ പുത്രന് ശീഘ്രഗന്. ശീഘ്രഗന്റെ പുത്രന് മരു; മരുവിന്റെ പുത്രന് പ്രശുശ്രുകന്. പ്രശുശ്രുകന്റെ പുത്രന് അംബരീഷന്, മഹാതേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ചവന്. അംബരീഷന്റെ പുത്രന് നഹുഷന്, സത്യവും ധൈര്യവും പുലര്ത്തിയവന്. നഹുഷന്റെ പുത്രന് നാഭാഗന്, അതീവധാര്മ്മികന്. നാഭാഗന് രണ്ട് പുത്രന്മാര് – അജനും സുവ്രതനും. അജന്റെ പുത്രന് ധാര്മ്മികനായ ദശരഥന്. നീ ആ ദശരഥന്റെ മൂത്ത പുത്രനും അവകാശിയും, രാമനെന്ന പേരില് പ്രശസ്തനുമാണ്. അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, നിന്റെ സ്വന്തം രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തു ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം. ഇക്ഷ്വാകുവര്ക്കിടയില് എപ്പോഴും മൂത്തവനാണ് രാജാവാകുന്നത്; മൂത്തവന് ഉള്ളപ്പോള് ഇളയവനെ സ്ഥാനാരോഹണത്തിന് നിയോഗിക്കാറില്ല. രഘുവംശത്തെയും നിന്റെ വംശത്തെയും പുരാതന നിയമം നീ ഇന്ന് ലംഘിക്കരുത്. നിന്റെ മഹത്വമുള്ള പിതാക്കന്മാര് ഭരിച്ചപോലെ, മഹാരത്നങ്ങളാലും വിശാലമായ രാജ്യങ്ങളാലും സമ്പന്നമായ ഭൂമിയെ ഭരിക്കൂ. ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ വാല്മീകി മഹർഷിയുടെ ആദികാവ്യമായ ശ്രീരാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ നൂറ്റിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം വസിഷ്ഠമഹർഷി രാമനോട് സംസാരിച്ചു; രാജഗുരുവായ അദ്ദേഹം വീണ്ടും ധര്മപൂര്വ്വമായ മറ്റൊരു ഉപദേശം നല്കി. ഈ ലോകത്ത് ജനിച്ചവന് മൂന്ന് മുതിര്ന്നവരുണ്ട്: ഗുരു, പിതാവ്, മാതാവ് — കകുത്സ്ഥവംശജനായ രാമാ, നീ ഇത് മനസ്സിലാക്കണം. പിതാവാണ് മനുഷ്യനെ ജനിപ്പിക്കുന്നത്; ഗുരുവാണ് വിജ്ഞാനം നല്കുന്നത്, അതുകൊണ്ടാണ് ഗുരു എന്നു വിളിക്കുന്നത്. അതിനാല് ഞാനാണ് നിന്റെ പിതാവിന്റെ ഗുരുവും നിന്റെതും. എന്റെ വാക്കുകള് അനുസരിച്ചാല് നീ സദാചാരപഥത്തില് നിന്ന് തെറ്റിപ്പോകില്ല. ഈ സഭകളും, ഈ സംഘങ്ങളും, ഈ ദ്വിജന്മാരും, ഇവരില് ധര്മം പാലിച്ചാല് ഒരുവന് സദാചാരപഥത്തില് നിന്ന് വിട്ടുപോകുന്നില്ല. പ്രായമായും ധാര്മ്മികയുമായ മാതാവിന്റെ വാക്ക് ഒരുവന് അവഗണിക്കരുത്; അവളുടെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ചാല് ഒരുവന് സദാചാരപഥത്തില് നിന്ന് വിട്ടുപോകുന്നില്ല.