ജാബാലി രാമനോട് പറഞ്ഞു: “രാമാ, അമ്മയെയും അച്ഛനെയും പിടിച്ചുപിടിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ഭ്രാന്തനാണ്; യഥാര്ത്ഥത്തില് ആരും ആരുടേയും സ്വന്തമല്ല. ഒരു മനുഷ്യന് മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുമ്പോള്, അവന് ഏതെങ്കിലും വീടില് കുറേ സമയം താമസിക്കും, പിന്നെ അതുവിട് വിട്ട് അടുത്ത ദിവസം മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് താമസിക്കും. അതുപോലെ, കകുത്സ്ഥവംശജനായ രാമാ, മനുഷ്യരുടെ പിതാവും മാതാവും വീടും താല്ക്കാലിക വാസസ്ഥലങ്ങളാണ്; നല്ലവരാണ് ഇവയോട് ആസക്തരാകുന്നത്. നീ അച്ഛന്റെ രാജ്യത്തെ ഉപേക്ഷിച്ചുവല്ലോ, മഹാനായവനേ, ഈ ദു:ഖകരമായ, കഠിനമായ, കുരിശുകളുള്ള പാതയിലേക്ക് നീ വരേണ്ടതില്ല. നീ സമൃദ്ധമായ അയോധ്യയില് രാജാവായി അഭിഷേകമെടുക്കണം; ഒരൊറ്റ ചോട്ടുള്ള ആ നഗരം നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു. രാജകുമാരനേ, ഇന്ദ്രന് സ്വര്ഗലോകത്തില് ആസ്വദിക്കുന്നതുപോലെ, അയോധ്യയിലെ രാജസുഖങ്ങള് നീ അനുഭവിക്കണം. നീ ദശരഥനല്ല, ദശരഥന് നീയല്ല; ഇനി മറ്റൊരു രാജാവാണ്, അതിനാല് അവന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കണം. പിതാവ് ഒരു ജീവിയുടെ വിത്താണ്, വെള്ളയും ചുവന്ന ദ്രവ്യങ്ങളും, അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ ചേരുമ്പോൾ, അതാണ് മനുഷ്യന്റെ ജനനം. അവൻ (ദശരഥന്) അവന് പോകേണ്ട സ്ഥലത്തേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു; മനുഷ്യരുടെ ഗതി അതാണ്, അതിനാല് നീ വെറുതെ ദു:ഖിക്കേണ്ട. ധനത്തിനും ധര്മത്തിനും ആസക്തരായവരെ മാത്രമാണ് ഞാന് ദു:ഖിക്കുന്നത്; മറ്റുള്ളവരെ അല്ല, കാരണം ഇവിടെയുണ്ടാവുന്ന ദു:ഖത്തിന് ശേഷം, അവര് മരണത്തിനു ശേഷം നശിക്കുന്നു. അഷ്ടകാ കര്മ്മങ്ങള് പുരുഷര് പിതൃകാര് എന്ന ചിന്തയോടെ ചെയ്യുന്നു; പക്ഷേ, മരിച്ചവന് അഴുകുന്ന ഭക്ഷണം ഒഴികെ മറ്റെന്താണ് ഭക്ഷിക്കാനാകുന്നത്? ഇവിടെ ഒരാളുടെ ഭക്ഷണം മറ്റൊരാള്ക്ക് എത്തുമെന്നു കരുതിയാല്, വിദേശത്തുള്ളവന് വേണ്ടി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യാമായിരുന്നു, പക്ഷേ അതു ശുദ്ധമായ ആഹാരം അല്ല. ജ്ഞാനികള് എഴുതിയ ഈ ശാസ്ത്രങ്ങള് ദാനത്തിന് പ്രേരിപ്പിക്കാനാണ്: ‘യാഗം ചെയ്യൂ, ദാനം കൊടുക്കൂ, ദീക്ഷയെടുക്കൂ, തപസ്സ് ചെയ്യൂ, ഉപവാസം ചെയ്യൂ.’ അതിനാല്, ജ്ഞാനിയായവനേ, ‘ഇതിനു പുറമെ ഒന്നുമില്ല’ എന്നതില് മനസ്സ് നിശ്ചയിച്ചുകൂടി, കാണുന്ന കാര്യങ്ങള് പിന്തുടരുക, കാണാത്തവ ഉപേക്ഷിക്കുക. മനുഷ്യരുടെ സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയുന്ന ഈ ബോധം കൊണ്ടു, ഭാരതന് നിര്ദ്ദേശിക്കുന്നതുപോലെ രാജ്യം സ്വീകരിക്കൂ.” അയോധ്യാ കാണ്ഡത്തിലെ മഹത്വമുള്ള രാമായണത്തില് 108-ാമത്തെ സര്ഗ്ഗം ഇതോടു അവസാനിക്കുന്നു. ജാബാലിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ട രാമന്, സത്യവ്രതനായവന്, ആഴത്തിലുള്ള ഭക്തിയോടും ഉറച്ച മനസ്സോടും പ്രതികരിച്ചു: “നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകള് എന്റെ ഇഷ്ടത്തിനും ആഗ്രഹത്തിനും വേണ്ടി ആണ്, ധര്മം പോലെ തോന്നുന്നു, പക്ഷേ യഥാര്ത്ഥത്തില് അങ്ങനെ അല്ല; നല്ലതുപോലെ തോന്നുന്നു, പക്ഷേ യഥാര്ത്ഥത്തില് നല്ലതല്ല. നിയന്ത്രണമില്ലാതെ ദുഷ്ടമായ പെരുമാറ്റത്തില് ഏര്പ്പെടുന്ന, ഭ്രഷ്ടനായവന് ശ്രേഷ്ഠരുടെ ഇടയില് ബഹുമാനിക്കപ്പെടില്ല. വംശം നല്ലതോ അല്ലയോ, വീരത്വമുള്ളതോ സ്വയം കാണുന്നവനോ, മനുഷ്യനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വഭാവം മാത്രമാണ്; ശുദ്ധമായോ അശുദ്ധമായോ. നിഷ്കരുണനായവന് നല്ലവനായി തോന്നുകയോ, ശുദ്ധിയില്ലാത്തവന് ശുദ്ധനായവനായി തോന്നുകയോ, അടയാളമില്ലാത്തവന് അടയാളമുള്ളവനായി തോന്നുകയോ, ദുഷ്ടമായ പെരുമാറ്റമുള്ളവന് ശ്രേഷ്ഠനായവനായി തോന്നുകയോ— ഞാന് നീതിയെന്നു പറഞ്ഞ അനീതി പിന്തുടരുകയോ, നല്ലതു ഉപേക്ഷിച്ച് ശരിയായ പെരുമാറ്റം അവഗണിക്കുകയോ ചെയ്താല് ലോകത്തില് കലഹം ഉണ്ടാകും. ധര്മം അറിയുന്ന ഒരാളെങ്കിലും എന്നെ ലോകത്ത് ദുഷ്ടനായി, മനുഷ്യരില് അപമാനമായവനായി കരുതും. ഞാന് എന്റെ പെരുമാറ്റം ആര്ക്ക് സമര്പ്പിക്കണം? എങ്ങനെ സ്വര്ഗം പ്രാപിക്കണം? ഈ വഴിയില് ജീവിച്ചാല് എന്റെ വ്രതം പൂര്ത്തിയാക്കാനാകില്ല. ലോകം മുഴുവന് ആഗ്രഹത്തിന്റെ വഴി പിന്തുടരുന്നു; രാജാക്കന്മാരുടെ വഴി പോലെയാണ് ജനങ്ങളുടെ വഴി. സത്യം, കരുണ—രാജാക്കന്മാരുടെ നിത്യധര്മങ്ങളാണ്; അതിനാല് രാജ്യം സത്യത്തില് സ്ഥാപിതമാണ്, ലോകം സത്യത്തില് നിലനില്ക്കുന്നു. സത്യം മഹത്തായതാണെന്ന് ഋഷികളും ദേവതകളും കരുതുന്നു; ഈ ലോകത്ത് സത്യം സംസാരിക്കുന്നവന് ഏറ്റവും ഉന്നത സ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു. പാമ്പിനെ പോലെ, സത്യം സംസാരിക്കാത്തവരെ മനുഷ്യര് ഭയപ്പെടുന്നു; ലോകത്തില് ധര്മം ഉയര്ന്നതാണ്, സത്യം സ്വര്ഗത്തിന്റെ മൂലമാണ്. സത്യം മാത്രമാണ് ലോകത്തിലെ അധിപന്; ഐശ്വര്യദേവി എപ്പോഴും സത്യത്തോടൊപ്പം വാസം ചെയ്യുന്നു; എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സത്യത്തില് സ്ഥാപിതമാണ്, സത്യത്തിനു മുകളിലുള്ള സ്ഥാനം ഇല്ല. ദാനം, യാഗം, ഹോമം, തപസ്സ്—ഇവയെല്ലാം സത്യത്തില് സ്ഥാപിതമാണ്, അതിനാല് സത്യത്തില് ആസക്തരാവണം. ഒരൊറ്റ വ്യക്തി ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്നു, ഒരൊറ്റ വ്യക്തി കുടുംബത്തെ രക്ഷിക്കുന്നു; ഒരൊറ്റ വ്യക്തി നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു, ഒരൊറ്റ വ്യക്തി സ്വര്ഗത്തില് ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാല് ഞാന് അച്ഛന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കേണ്ടതല്ലേ? ഞാന് സത്യം വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു, അതിനാല് സത്യം പാലിക്കപ്പെടണം. ലാഭം കൊണ്ടും, മോഹം കൊണ്ടും, അജ്ഞാനം കൊണ്ടും, അന്ധകാരത്തില് കൊണ്ടും, ഞാന് സത്യം വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ഗുരുവിന് വാക്ക് ലംഘിക്കില്ല. സത്യത്തില് ഉറച്ചവനും, വഞ്ചനയുള്ളവനും, മനസ്സില് സ്ഥിരതയില്ലാത്തവനും—ഇവരില് നിന്ന് ദേവന്മാരും പിതൃകാര് നിന്നും യാഗഹോമങ്ങള് സ്വീകരിക്കില്ലെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ഞാന് തന്നെ ഈ നീതിയും സത്യവും എന്റെ മനസ്സില് കാണുന്നു; ശ്രേഷ്ഠരുടെ ഭാരമെടുത്തത് ഇതിന് വേണ്ടിയാണ്. ക്ഷത്രിയധര്മം അശുദ്ധമായതായാല്, നല്ലതുമായിട്ടും, ദുഷ്ടരും, ക്രൂരരും, ലാഭലോലരും, ദുഷ്ടകൃത്യങ്ങള് ചെയ്യുന്നവരും അതു പ്രാവര്ത്തികമാക്കിയാല് ഞാന് ഉപേക്ഷിക്കും. മൂന്ന് വഴികളില് പാപം ചെയ്യുന്നു: ശരീരത്തില് ദുഷ്ടം ചെയ്യുക, മനസ്സില് ചിന്തിക്കുക, നാവിലൂടെ കള്ളം പറയുക. ഭൂമി, കീര്ത്തി, മഹത്വം, ഐശ്വര്യം—all ഇവ വ്യക്തിയെ തേടുന്നു; സ്വര്ഗത്തില് അവന് കാണപ്പെടുന്നു—അതിനാല് എപ്പോഴും സത്യം പാലിക്കണം. ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ എന്നെ ആത്മാവിനെ അവഗണിക്കാനാണ് ഉപദേശിക്കുന്നതെങ്കില്, അതു നല്ലതായാലും അയോഗ്യമായിരിക്കും; പക്ഷേ, നീ യുക്തമായ വാക്കുകള് പറയുന്നു—അതിനാല് ദയവായി ഇതു ചെയ്യൂ. ഞാന് ഗുരുവിന് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ഈ വനവാസം, ഭാരതന്റെ അഭ്യര്ത്ഥന പൂര്ത്തിയാക്കാന് എങ്ങനെ കഴിയും? ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞ ഉപേക്ഷിച്ച്?” ഇങ്ങനെ, ജാബാലിയും രാമനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം തീര്ത്തു, മഹത്വമുള്ള അയോധ്യാ കാണ്ഡത്തിലെ ഈ ഭാഗം സമാപിച്ചു.