സകല ലോകങ്ങളും ആദരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നില് നിര്ത്തി, വിശ്വനാഥന് ദേവന്മാരോട് സംസാരിച്ചു. ധര്മനിഷ്ഠരായ ദേവന്മാര്ക്കു മുന്നില് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഭയമൊഴിവാക്കൂ, നന്മയുണ്ടാകട്ടെ; നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, യുദ്ധത്തില് രാവണനെയും അവന്റെ പുത്രന്മാരെയും, മരുമക്കളെയും, മന്ത്രിമാരെയും, ബന്ധുക്കളെയും, കൂട്ടാളികളെയും ഞാന് സംഹരിക്കും. ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ആ ക്രൂരനും ഭയങ്കരനും ദുഷ്ടനുമായ രാവണനെ കൊല്ലുകയും, പിന്നെ പത്തായിരം വര്ഷവും അതിനോടൊപ്പം ആയിരം വര്ഷവും മനുഷ്യലോകത്ത് വസിക്കുകയും ചെയ്യും. ആ കാലയളവില് ഭൂമിയില് മനുഷ്യരുമായി ചേര്ന്ന് ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കും." ഇങ്ങനെ വാഗ്ദാനം നല്കി, സ്വയം നിയന്ത്രിതനായ വിഷ്ണു ദേവന്മാരോട് പ്രസ്താവിച്ചു. പിന്നീട്, മനുഷ്യരില് ജനിക്കേണ്ടതിനെ കുറിച്ച് ആലോചിച്ചുകൊണ്ട്, കമലനയനനായ വിഷ്ണു സ്വയം നാലു രൂപങ്ങളായി വിഭജിച്ചു. അപ്പോള് രാജാവ് ദശരഥനെ തന്റെ പിതാവായി തെരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ദേവന്മാര്, ഋഷിമാര്, ഗാന്ധര്വ്വന്മാര്, രുദ്രന്മാര്, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങള് എന്നിവരൊക്കെ മധുസൂദനനെ ദിവ്യരൂപം കൊണ്ടുള്ള സ്തുതികളാല് വാഴ്ത്തി. അഹങ്കാരത്തിലും ശക്തിയിലും ഉന്നതനായ, ദേവാധിപതിമാരെ ദ്വേഷിക്കുന്ന, സദാ ഘോഷം മുഴക്കുന്ന, ഋഷിമാരുടെ ശത്രുവായ രാവണന് — ആ ഭയാനകനെ നീ സംഹരിക്കണമേ, ഋഷിമാരുടെ രക്ഷിതാവേ. ആ ഘോഷം മുഴക്കുന്ന, പരാക്രമശാലിയായ രാവണനെയും അവന്റെ സൈന്യത്തെയും ബന്ധുക്കളെയും സംഹരിച്ച ശേഷം, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളില് നിന്നും മോചിതനായി, ഇന്ദ്രന്റെ സംരക്ഷണത്തില്, പാപരഹിതനായി സ്വര്ഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് വരിക. ഇതുവരെ സംഭവിച്ചവയുടെ പശ്ചാത്തലത്തില്, ദൈവിക പാത്രം ദൈവ്യ പായസം നിറച്ചുകൊണ്ട്, അതിനെ പ്രിയഭാര്യയെപ്പോലെ സ്നേഹത്തോടെ കയ്യില് പിടിച്ച്, ദശരഥന് തന്റെ വിശാലമായ കൈകളില് അതിനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു; അതെല്ലാം മായാജാലം പോലെ അനുഭവപ്പെട്ടു. അപ്പോള് നാരായണന് വിഷ്ണു, ദേവന്മാരുടെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച്, എല്ലാം അറിയുന്നവനാണെങ്കിലും, ദേവന്മാരോട് സ്നേഹപൂര്വ്വം പറഞ്ഞു: "ദേവന്മാരേ, ആ രാക്ഷസാധിപന് രാവണനെ നശിപ്പിക്കാന് എന്താണ് മാര്ഗം? അതുപയോഗിച്ച് ഞാന് ആ ഋഷിമാരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവനെ കൊല്ലാമല്ലോ?" ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോള്, ദേവന്മാര് അക്ഷരമായ വിഷ്ണുവിന് മറുപടി നല്കി: "മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ച് യുദ്ധത്തില് രാവണനെ സംഹരിക്കണം." ശത്രുനാശകനായ രാവണന് ദീര്ഘകാലം കഠിനതപസ്സ് ചെയ്തു; അതിനാല് ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവു സന്തുഷ്ടനായി. സന്തുഷ്ടനായ ബ്രഹ്മാവ് ആ രാക്ഷസന് ഒരു വരം നല്കി: വിവിധ ജാതികളില് നിന്നുള്ള ആരിലും ഭയമില്ല, മനുഷ്യരെ ഒഴിച്ചുകൂടി. മനുഷ്യരെ അവന് അവഗണിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരം ലഭിച്ചപ്പോള് അവന് അഹങ്കാരിയായി മാറിയത്. അവന് മൂന്നു ലോകങ്ങളും നശിപ്പിക്കുകയും സ്ത്രീകളെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവന്റെ മരണത്തിന് കാരണം മനുഷ്യരാവും. ദേവന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട വിഷ്ണു, മനസ്സില് ഉറച്ചവന്, രാജാവ് ദശരഥനെ തന്റെ പിതാവായി തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ആ മഹാതേജസ്സുള്ള രാജാവ് അന്നത്തെക്കാലത്ത് സന്താനരഹിതനായിരുന്നു; ഒരു പുത്രന് വേണ്ടി അവന് പുത്രകാമേഷ്ടി യാഗം നടത്തി. തീര്ച്ചയോടെ തീരുമാനിച്ച വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവുമായി ആലോചിച്ച് ദേവന്മാരുടെയും മഹർഷിമാരുടെയും ആദരവോടെ അദൃശ്യനായി. അപ്പോള് യാഗം ചെയ്യുന്ന ദശരഥന്റെ ഹോമകുണ്ടില് നിന്ന് അതുല്യമായ തേജസ്സും ശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ള ഒരു മഹാപുരുഷന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവന് കറുത്ത നിറം, ചുവപ്പു വസ്ത്രം, ചുവന്ന വായ്, മൃദംഗം പോലെ ഗംഭീരശബ്ദം, മിനുക്കുള്ള മഞ്ഞ നിറമുള്ള രോമവും ദാഢിയും, മനോഹരമായ മുടിയും ഉള്ളവനായിരുന്നു. ദൈവികലക്ഷണങ്ങളാലും ഭൂഷണങ്ങളാലും അലങ്കൃതനായ, പര്വ്വതശൃംഗം പോലെയുള്ള വേഷവും സിംഹത്തിന്റെ വീര്യവും അവനിലുണ്ടായിരുന്നു. സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശം, കത്തുന്ന ജ്വാലയെപ്പോലെയുള്ള രൂപം, ശുദ്ധമായ പൊന്നില് വെള്ളി അകത്തുള്ള ഒരു പാത്രം കൈവശം. ദൈവ്യപായസം നിറച്ച ആ പാത്രം പ്രിയഭാര്യയെപ്പോലെ കയ്യില് ചേര്ത്തു, വിശാലമായ ഭുജങ്ങളാല് പിടിച്ചു, മായാജാലം പോലെ അതിനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു. രാജാവ് ദശരഥന് കയ്യുകൂപ്പി അവനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു: "പ്രഭോ, സ്വാഗതം! ഞാന് എന്ത് ചെയ്യണം?" അപ്പോള് ബ്രഹ്മാവില് ജനിച്ച ആ പുരുഷന് പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, ദേവന്മാരെ ആരാധിച്ചതിനാല് നിനക്ക് ഇതു ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പുരുഷസിംഹനേ, ദേവന്മാര് നിര്മ്മിച്ച ഈ ദൈവ്യപായസം സ്വീകരിക്കൂ; സന്താനപ്രദവും, പുണ്യപ്രദവും, ആയുസ്സും ആരോഗ്യം വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുമാണ് ഇത്." "ഇത് അര്ഹങ്ങളായ ഭാര്യമാര്ക്ക് നല്കൂ, 'ഇത് കഴിക്കൂ' എന്ന് പറയൂ. അവര് മുഖേന, രാജാവേ, നീ ഈ യാഗം നടത്തുന്നതിന്റെ ഫലമായി പുത്രന്മാരെ പ്രാപിക്കും." രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ തലവാഴ്ത്തി ദൈവ്യപായസം നിറച്ച പൊന്നിന്റെ പാത്രം സ്വീകരിച്ചു. അത്ഭുതകരമായ ആ മഹാപുരുഷനെ ആദരിച്ച്, പരമാനന്ദത്തോടെ അവനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു. ദേവന്മാര് നല്കിയ പായസം ലഭിച്ച ദശരഥന് അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു, ദാരിദ്ര്യത്തില് നിന്ന് ധനം കണ്ടെത്തിയവനെപ്പോലെ. അത്ഭുതകരമായ ആ ദിവ്യപ്രവൃത്തി പൂര്ത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ആ മഹാപുരുഷന് അവിടത്തുവെച്ചു തന്നെ അദൃശ്യനായി. അകത്തെ അന്തഃപുരങ്ങള് സന്തോഷത്തിന്റെ കിരണങ്ങളാല് പ്രകാശിച്ചു, ശരദ്കാലത്തെ ആകാശം ചന്ദ്രപ്രഭയാല് തെളിയുന്നതുപോലെ. അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് കടന്ന ദശരഥന് കൗസല്യയോട് പറഞ്ഞു: "നിനക്ക് പുത്രന് ലഭിക്കാനായി ഈ പായസം സ്വീകരിക്കൂ." രാജാവ് പായസം അരക്കാലം കൗസല്യക്ക് നല്കി; ആ പാതിയില് പാതി സുമിത്രയ്ക്കും നല്കി. പുത്രന് നേര്ക്കായി ശേഷിച്ച പാതി കൈകേയിക്കും, പിന്നെ അവസാന ഭാഗം അമൃതംപോലെ വീണ്ടും സുമിത്രയ്ക്കും നല്കി. ആലോചിച്ച്, ബുദ്ധിമാനായ രാജാവ് വീണ്ടും സുമിത്രയ്ക്ക് പങ്ക് നല്കി; ഇങ്ങനെ രാജാവ് പായസം ഓരോ ഭാര്യകള്ക്കും വേറേവേറെ നല്കി. ഈ വിധത്തില് പായസം സ്വീകരിച്ച രാജാവിന്റെ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ഭാര്യമാര് എല്ലാവരും അനുമാനത്തോടെ ഹൃദയത്തില് വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു. പിന്നീട് രാജാവിന്റെ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ഭാര്യമാര് ഓരോരുത്തരും ആ ഉത്തമ പായസം വിഭജിച്ച് കഴിച്ചു; ഉടന് അവര് ഗര്ഭിണികളായി, അവരുടെ തേജസ് അഗ്നിയുടെയും സൂര്യന്റെയും തേജസ്സിനോട് സമം ആയി. അവരുടെ ഗര്ഭാവസ്ഥ കണ്ട രാജാവ് ദശരഥന് മനസ്സില് സമാധാനം പ്രാപിച്ചു; ഇന്ദ്രന് സ്വര്ഗ്ഗത്തില് ദേവതകളുടെയും സിദ്ധന്മാരുടെയും മഹർഷിമാരുടെയും ആദരവില് ആനന്ദിക്കുന്നതുപോലെ, ദശരഥനും അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.