വാല്മീകിരാമായണമ്

രാമനും സീതയും ലക്ഷ്മണനും ഗംഗയുടെ തീരത്ത് എത്തി, സീത ദേവിയെ അഭ്യർത്ഥിച്ചു: “എൻ ഭർത്താവിനും സഹോദരനും കൂടെ ഞാനും പൂർണമായ പതിനാലു വർഷം കാടിൽ താമസിച്ച ശേഷം വീണ്ടും മടങ്ങി വരും. ദൈവിക ഗുണങ്ങളുള്ള ഗംഗേ, ഞാൻ സുരക്ഷിതമായി തിരികെ എത്തിയാൽ സന്തോഷത്തോടെ നിന്നെ ആരാധിക്കും; എന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റാൻ വേണ്ടി നിന്നെ സ്തുതിക്കും.” “ത്രിപഥഗായായ ദേവി, ബ്രഹ്മലോകവും സമുദ്രപതിയുടെ ഭാര്യയായും ഈ ലോകത്തും നീ ദൃശ്യയാണല്ലോ. അതുകൊണ്ട്, ഭുവനസുന്ദരിയായ ഗംഗാദേവി, പുരുഷസിംഹൻ തന്റെ രാജ്യം വീണ്ടെടുത്ത് സുരക്ഷിതമായി മടങ്ങുമ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ നമിച്ചു സ്തുതിക്കും. നൂറായിരം പശുക്കളും വസ്ത്രങ്ങളും ഉത്തമഭോജനവും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സമർപ്പിച്ച് നിന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കും. ആയിരം കലശം മദ്യം, മാംസാന്നം എന്നിവയാൽ ഞാൻ ഭക്തിപൂർവ്വം നിന്നെ പൂജിക്കും, നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുമ്പോൾ. നിന്റെ തീരങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന എല്ലാ ദേവതകളെയും, തീർത്ഥങ്ങളെയും, ക്ഷേത്രങ്ങളെയും ഞാൻ ആരാധിക്കും.” “പാപരഹിതനായ ഗംഗാദേവി, എന്റെ ഭർത്താവിനെയും സഹോദരനെയും വീണ്ടും എനിക്ക് ചേർത്ത്, ഞങ്ങൾ കാടിൽ നിന്ന് അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അനുഗ്രഹിക്കണമേ.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കുഴപ്പമില്ലാത്ത സീത ദക്ഷിണതീരത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ നീങ്ങി. തീരത്ത് എത്തി, മഹാതേജസ്സുള്ള രാമൻ തനിക്കൊപ്പം സഹോദരനും വൈദേഹിയും ചേർന്ന് തോണി വിട്ടിറങ്ങി. അതിനുശേഷം രാമൻ, സുമിത്രയുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന പുത്രനായ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: “ജനങ്ങളിൽ ഇടയിലായാലും ഒരാളുമില്ലാത്ത കാട്ടിലായാലും നമുക്ക് ജാഗ്രതയോടെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കണം. സുമിത്രാനന്ദനേ, നീ മുന്നോട്ട് പോ, സീത പിന്നിൽ വരട്ടെ. ഞാൻ പിന്നിൽ നിന്ന് നിങ്ങളെ ഇരുവരെയും കാത്ത് നടക്കും. ഇന്നാണ് വൈദേഹി കാട്ടിലെ കഷ്ടത അനുഭവിക്കുക.” “സമയമാവുന്നതിന് മുമ്പ് യാതൊരു കാര്യവും എളുപ്പത്തിൽ നടക്കില്ല; ഇന്ന് സീതയ്ക്ക് കാട്ടിൽ താമസത്തിന്റെ ദുഃഖം വ്യക്തമായി അനുഭവപ്പെടും. ഇന്ന് അവൾ മനുഷ്യരില്ലാത്ത, വയലുകളും തോട്ടങ്ങളും ഇല്ലാത്ത, കഷ്ടതകളും കയറ്റിറക്കങ്ങളും നിറഞ്ഞ കാട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും.” രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ലക്ഷ്മണൻ മുന്നോട്ട് നടന്നു; രഘുകുലതിലകനായ രാമൻ സീതയുടെ പിന്നാലെ നടന്നു. ഗംഗയുടെ അപ്പുറത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ കടന്ന ശേഷം, സുമിത്രയുടെ പുത്രൻ രാമനെ ഉറ്റുനോക്കി; ദൂരയാത്രയാൽ ദൃഷ്ടി വീണ്ടും തിരിഞ്ഞു, വനംപ്രവാസത്തിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ അഹങ്കാരമില്ലാത്തവൻ കണ്ണീർ ചിന്തി. ലോകപാലന്മാരുടെ ശക്തിയുള്ള മഹാത്മാവായ രാമൻ, ഗംഗയെ കടന്ന്, സമൃദ്ധമായ വിളകളും സന്തോഷകരമായ കാളക്കുട്ടികളും നിറഞ്ഞ ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കു മുന്നേറി. അവിടെ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഒരു കാട്ടുപന്നിയെയും, ഒരു ഋശ്യനെയും, ഒരു പുള്ളിക്കരിമാനെയും, ഒരു വലിയ കാട്ടേലിയെയും വേട്ടയാടി, അതിന്റെ പവിത്രമായ മാംസം എടുത്ത് ക്ഷുഭിതരായി കാട്ടിലെ അതിഥിയായ ഒരാളുടെ അഭയം തേടി മുന്നോട്ട് പോയി. അപ്പോൾ സന്ധ്യാസമയത്ത്, ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ എത്തി, രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: “ഇന്ന് നഗരത്തിന് പുറത്തു ചെലവഴിക്കുന്ന ആദ്യ രാത്രിയാണ്; സുമിത്രയുടെ മകനായി നിന്നെ ഞാൻ വിട്ടിരിക്കുന്നു എന്നതിൽ വിഷമിക്കേണ്ട. ഇന്നുമുതൽ നാം ഉറക്കമില്ലാതെ രാത്രികൾ ജാഗരിക്കുക വേണം; സീതയുടെ സുരക്ഷ നമ്മിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, ലക്ഷ്മണാ. നാം സ്വയം ശേഖരിച്ച വസ്തുക്കളിൽ നിലം വിരിച്ച് എങ്കിലും, ഈ രാത്രി ഒന്നു കഴിക്കാം.” പഴയ ആഡംബര ശയ്യയിൽ പതിയിരുന്ന രാമൻ, നിലത്തിരങ്ങി കിടന്നു, സുമിത്രപുത്രനോട് നല്ല വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: “ഇന്ന് മഹാരാജാവ് ദുഃഖത്തിൽ ഉറങ്ങുന്നു, ലക്ഷ്മണാ; പക്ഷേ, കൈകേയി തന്റെ ആഗ്രഹം നേടിയതുകൊണ്ട് സന്തോഷവതിയായിരിക്കണം. ഭാരതൻ തിരിച്ചെത്തുന്നതു കണ്ടാൽ, രാജ്യം ലഭിക്കാനായി കൈകേയി ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കാൻ മടിയില്ല. ഞാൻ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, വൃദ്ധനും അശക്തനും ആയ രാജാവ്, കൈകേയിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ, എന്ത് ചെയ്യും? ഈ ദുഃഖവും രാജാവിന്റെ മനസ്സിന്റെ ആശയവ്യാമോഹവും കണ്ടാൽ, ആഗ്രഹം ധനത്തെയും ധർമ്മത്തെയുംക്കാൾ ശക്തമാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.” “ഒരു സ്ത്രീക്ക് വേണ്ടി, തന്റെ മകനായ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച പിതാവിനെപ്പോലെ, ആരും, അജ്ഞാനിയാണെങ്കിലും, ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമോ, ലക്ഷ്മണാ? കൈകേയിയുടെ മകനായ ഭാരതൻ ഭാഗ്യവാനാണ്; അവനും ഭാര്യക്കും രാജ്യം ലഭിക്കും. അപ്പൻ വൃദ്ധനായി, ഞാനിതാ കാട്ടിൽ കഴിയുമ്പോൾ, അവൻ മാത്രം രാജ്യം ഭോഗിക്കും. ധനവും ധർമ്മവും ഉപേക്ഷിച്ച് ആഗ്രഹം പിന്തുടരുന്നവൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ദുഃഖത്തിലാകും, ദശരഥനെപ്പോലെ. സ്നേഹമുള്ളവനേ, കൈകേയി ദശരഥന്റെ അന്തത്തിനും എന്റെ വനംപ്രവാസത്തിനും ഭാരതന്റെ രാജ്യലാഭത്തിനുമായി തന്നെയാണ് വന്നത് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.” “ഇപ്പോൾ ഭാഗ്യത്തിൽ മദിച്ച കൈകേയി, എന്റെ കാരണത്താൽ കൗസല്യയെയും സുമിത്രയെയും പീഡിപ്പിക്കരുതേ എന്ന് ഞാൻ ആശിക്കുന്നു. എന്റെ കാരണത്താൽ സുമിത്രാദേവി ദുഃഖത്തിൽ കഴിയരുതേ; ലക്ഷ്മണാ, നീ യോജിച്ച സമയത്ത് അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങണം. ഞാൻ മാത്രം സീതയെ കൂട്ടി ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലേക്ക് പോകാം; അമ്മയ്ക്ക് ആശ്രയമില്ലാതാകുമ്പോൾ, നീ അവളുടെ രക്ഷകനാകണം, ലക്ഷ്മണാ. ദുഷ്പ്രവൃത്തിയായ കൈകേയി തെറ്റായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ സാധ്യതയുണ്ട്; അവൾ എന്റെ അമ്മയെ പോലും ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന ഭാരതന്റെ കൈയിലേക്കു നൽകാമല്ലോ.” “മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ അമ്മമാർ മക്കളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടു കഴിയേണ്ടി വന്നത് എന്തെങ്കിലും കാരണമുണ്ടാവാം; അതുപോലെ ഇപ്പോൾ എന്റെ അമ്മയ്ക്കും സംഭവിച്ചു. എത്രയും കഷ്ടപ്പെടുംവരെ എന്നെ വളർത്തിയ കൗസല്യയ്ക്ക്, അവൾ പ്രതിഫലം ലഭിക്കേണ്ട സമയത്ത് ഞാൻ ഇല്ലാതാകുന്നു—എനിക്ക് ലജ്ജയാണ്.” ഇങ്ങനെ, ദുഃഖത്തിലും പ്രതിജ്ഞയിലും ഉറച്ച മനസ്സോടെ, രാമനും ലക്ഷ്മണനും സീതയും കാട്ടിൽ അവരുടെ യാത്ര തുടർന്നു.