ഗുഹനും അവന്റെ രഥിയും സൗമിത്രിയുമായി സംസാരിച്ചു. അവർ ജാഗ്രതയോടെ, വില്ലുമായി ആയുധധാരികളായി രാമനെ കാത്തുകൊണ്ട് അമര്ന്നിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, കഷ്ടം അറിയാത്തതും സൗഖ്യ acostumbrados ആയതുമായ ദശരഥപുത്രന് അങ്ങ് നിലത്ത് കിടന്നപ്പോള്, ആ ദീര്ഘമായ രാത്രിയും അല്പാല്പമായി കടന്നു പോയി. പിന്നീട്, ഗുഹന് തന്റെ സഹോദരന്റെ ദുഃഖത്തില് പെടുന്നവന് ആയി, ഉണരുന്നവനും നിരപരാധിയുമായ രാഘവനോടും ലക്ഷ്മണനോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “പ്രിയ രാജകുമാരാ, ഈ സുഖകരമായ കിടക്ക നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ദയവായി മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ള പോലെ ഇവിടെ വിശ്രമിക്കൂ. ഞങ്ങള് എല്ലാവരും ദുരിതങ്ങള്ക്ക് അഭ്യസ്തരായവരാണ്, പക്ഷേ നിങ്ങളുടെ സ്വഭാവം സൗഖ്യത്തിനാണ്. ഞങ്ങള് രാത്രി മുഴുവന് ജാഗരൂകരായി കാകുത്ഥ്സനെ കാത്തിരിക്കും. ഇവിടെ ഭൂമിയില് രാമനേക്കാള് എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവന് ഇല്ല, സത്യമായി ഞാന് പറയുന്നു, സത്യത്തിന് സാക്ഷി വെച്ച് ഞാന് ഉറപ്പിക്കുന്നു. രാമന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഈ ലോകത്ത് വലിയ പ്രശസ്തിയും ധര്മവും, ശുദ്ധമായ ഐശ്വര്യവും നേടാന് ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട്, എന്റെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം, എന്റെ വില്ല് കൈയിൽ പിടിച്ച്, സീതയോടൊപ്പം കിടക്കുന്ന പ്രിയ സുഹൃത്ത് രാമനെ ഞാന് എല്ലാ ദിശകളിലും കാത്തിരിക്കും. ഈ കാടില് എനിക്ക് അറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല; വലിയൊരു ചതുര്ദളസൈന്യമായാലും ഞങ്ങള് അതിനെ നേരിടും. അപ്പോള് ലക്ഷ്മണന് മറുപടി പറഞ്ഞു: “ദോഷമില്ലാത്തവനേ, നീ ഞങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുമ്പോള് ഞങ്ങള്ക്ക് ഭയം ഒന്നുമില്ല, നീതി മാത്രമാണ് ഞങ്ങള് കാണുന്നത്. ദശരഥപുത്രന്മാര് സീതയോടൊപ്പം നിലത്ത് കിടക്കുമ്പോള് എനിക്ക് ഉറക്കം പോലും എങ്ങിനെയാണ് കിട്ടുക? ജീവനും സന്തോഷവും എവിടെ? ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും യുദ്ധത്തില് ജയിക്കാനാവാത്തവനാണ് രാമന്, ഇന്നിപ്പോള് സീതയോടൊപ്പം പുല്ലിന്മേല് കിടക്കുന്നു. മന്ത്രവും തപസ്സും അനേകം ശ്രമങ്ങളും കൊണ്ട് ലഭിച്ച ദശരഥന്റെ ഏകപുത്രനാണ് ഇദ്ദേഹം. ഇവന് കാട്ടിലേക്ക് പോയതോടെ രാജാവിന് കൂടുതല് കാലം ജീവിക്കാന് കഴിയില്ല; ഭൂമി ഉടന് തന്നെ വിധവയായി മാറുമെന്നുറപ്പാണ്. സ്ത്രീകള് കരഞ്ഞ് കരഞ്ഞ് ക്ഷീണിച്ച്, രാജമഹലത്തില് ഇപ്പോൾ നിലാവാണ്. കൗസല്യയും രാജാവും, എന്റെ അമ്മയും ഈ രാത്രി കടന്ന് ജീവിച്ചിരിക്കും എന്നു എനിക്ക് പ്രതീക്ഷയില്ല. ശത്രുഘ്നനോടുള്ള സ്നേഹത്താല് എന്റെ അമ്മ ജീവിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ വീരമാതാവായ കൗസല്യയെ തകര്ക്കുന്ന ദുഃഖം വളരെ ഗുരുതരമാണ്. ഭക്തജനങ്ങളാല് നിറഞ്ഞതും കാണുന്നവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുമായ ആ നഗരം രാജാവിന്റെ ദുഃഖത്തില് നശിച്ചു പോകും. തന്റെ മൂത്ത, പ്രിയപ്പെട്ട, ഉത്തമപുത്രനെ കാണാനാകാതെ മഹാരാജാവിന്റെ ജീവന് എങ്ങനെ നിലനില്ക്കും? രാജാവ് നഷ്ടപ്പെട്ടാല് കൗസല്യയും പിന്നീടു മരിക്കും; അതിനുശേഷം എന്റെ അമ്മയും അന്തരിക്കും. ഇഷ്ടം നേടിയില്ല, രാമനെ രാജ്യത്തില് അഭിഷേകം ചെയ്യാനായില്ല എന്ന ദുഃഖത്തില് എന്റെ അച്ഛന് മരിക്കും. അച്ഛന് മരിച്ചശേഷം, ആ സമയത്ത്, ആഗ്രഹം നിറവേറ്റിയവര് രാജാവിന്റെ അന്ത്യകര്മ്മം നടത്തും. രമണീയമായ ചതുരശ്രങ്ങളും, വിശാലമായ വീഥികളും, ഭവനങ്ങളും, ആലങ്കാരിക ദേവദാസികളും നിറഞ്ഞ നഗരം, രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും നിറഞ്ഞ, സംഗീതോപകരണങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന, എല്ലാ ശുഭസൂചനകളും നിറഞ്ഞ, സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങള് നിറഞ്ഞ നഗരം, ഉദ്യാനങ്ങളും വനംപാര്ക്കുകളും ഉത്സവങ്ങളും നിറഞ്ഞ, ആഹ്ലാദത്തോടെ ജനങ്ങള് സഞ്ചരിക്കുന്ന പിതാവിന്റെ ആ രാജധാനി—എന്തായാലും, ദശരഥമഹാരാജാവ് ജീവിച്ചിരിക്കട്ടെ, കാടില് നിന്ന് മടങ്ങി വന്നശേഷം ആ മഹാത്മാവിനെയും വീണ്ടും കാണാന് കഴിയട്ടെ. സത്യമുള്ളവനും പരമാരോഗ്യവാനുമായവനോടൊപ്പം, കാടുവിട്ടു തിരിച്ചെത്തിയാല് വീണ്ടും അയോധ്യയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാമെങ്കില് എത്ര സന്തോഷം! ഇങ്ങനെ, മഹാത്മാവായ രാജകുമാരന് ദുഃഖത്തോടെ വിലപിച്ചിരിക്കുമ്പോള് ആ രാത്രി കടന്നു പോയി. ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്ത രാജകുമാരന് ഇങ്ങനെ സത്യം പറഞ്ഞപ്പോള്, ഗുഹന് തന്റെ ഉത്തമ സുഹൃത്തിനോട് അത്യധികം സ്നേഹത്തോടെ ദുഃഖത്തില് മുങ്ങി, വേദനയാൽ പീഡിതനായ കാട്ടാനപോലെ കണ്ണീര് ചൊരിഞ്ഞു. രാവിലെ സൂര്യോദയം വന്നപ്പോള്, മഹാത്മാവായ രാമന് സൗമിത്രിയായ ലക്ഷ്മണനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “പ്രിയമേ, സൂര്യോദയ സമയം എത്തി, അനുഗ്രഹീതമായ രാത്രി കടന്നു പോയി; നോക്കൂ, കറുത്തപക്ഷിയായ കുയില് വിളിക്കുന്നു. കാട്ടില് മയിലുകളുടെ വിളികളും കേള്ക്കുന്നു; നമുക്ക് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ഈ വേഗമേറിയ ജഹ്നവി നദി കടക്കാം.” രാമന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട് സൗമിത്രി, സുഹൃത്ത്മാരുടെ പ്രിയനായി, ഗുഹയെയും രഥിയെയും വിളിച്ചു, തന്റെ സഹോദരന് മുന്നില് നിന്നു. രാമന്റെ ആജ്ഞ കേട്ട്, അതു അംഗീകരിച്ച്, വഞ്ചിക്കാരന്റെ തലവന് തന്റെ അനുചരരെ വിളിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “നന്നായി ഒരുക്കിയ, ദൃഢവും വേഗവുമായ, പടവുമായി, കടക്കാന് പറ്റുന്ന ഒരു വഞ്ചി കൊണ്ടുവരൂ.” ഈ ആജ്ഞയോടെ ഗുഹയുടെ അനുചര് മനോഹരമായ ഒരു വഞ്ചി കൊണ്ടുവന്നു, ഗുഹയോട് വിവരം പറഞ്ഞു. അപ്പോള് ഗുഹന് കയ്യുരിയോടെ രാഘവനോട് പറഞ്ഞു: “പ്രഭോ, വഞ്ചി തയ്യാറാണ്; ഇനി ഞാന് എന്ത് ചെയ്യട്ടെ?” മനുഷ്യസിംഹനായ പ്രഭോ, ദൈവങ്ങളുടെ രഥങ്ങളോട് തുല്യമായ ഈ വഞ്ചി സമുദ്രത്തേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി കടക്കാന് തയ്യാറാണ്; ദയവായി കയറൂ, ധൈര്യവാനേ!