അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിയാറാം സര്ഗത്തിൽ, ശ്രീരാമൻ തന്റെ മാതാവായ കൗസല്യയെ വിനീതമായി വന്ദിച്ച്, വനവാസത്തിനായി പുറപ്പെടാൻ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ധർമ്മപഥത്തിൽ അചഞ്ചലനായി നിലകൊണ്ടു. രാജകുമാരനായ രാമൻ രാജപഥത്തിൽ ജനസമൂഹങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ നടന്നു, അവന്റെ മഹത്ത്വം ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ സ്പന്ദനം സൃഷ്ടിച്ചു. എന്നാൽ സീതാദേവി, വ്രതനിഷ്ഠയുള്ളവളായി, ഈ സംഭവങ്ങളിൽ ഒന്നും അറിഞ്ഞില്ല; അവളുടെ മനസ്സ് അവളുടെ ഭാവി അഭിഷേകത്തിലും അതിന്റെ പ്രതീക്ഷയിലും മാത്രം ആകൃഷ്ടമായിരുന്നു. ദൈവിക കര്മങ്ങള് നിര്വഹിച്ച്, സന്തോഷഭരിതമായ മനസ്സോടെ, രാജകുമാരിയായ സീത, രാജകീയ ആചാരങ്ങൾക്കു അനുയോജ്യമായി, ഫലത്തെ കാത്തിരുന്നു. അപ്പോൾ രാമൻ തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക്, ആഹ്ലാദഭരിതരായ ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ മനോഹരമായ ഭവനത്തിലേക്ക്, ലജ്ജാനമിതമായ മുഖത്തോടു കയറി വന്നു. അപ്പോഴാണ് സീത, ഭയഭ്രാന്തയോടെ എഴുന്നേറ്റു ഭർത്താവിനെ ദുഃഖഭരിതനും, ചിന്തകളാൽ വിറയുന്നവനുമായി കണ്ടത്. അവളെ കണ്ട രഘുനാഥൻ, ഹൃദയത്തിലെ ദുഃഖം ഒളിപ്പിക്കാനാവാതെ, ദുഃഖഭരിതനായി മാറി. അവന്റെ മുഖം നിർജ്ജീവവും, വിയർപ്പോടെ, അപരാധബോധമില്ലാതെ കണ്ട സീത, ദുഃഖഭരിതയായി ചോദിച്ചു: "പ്രഭോ, ഇതെന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്? ഇന്നാണ് ബൃഹസ്പതിയും പുഷ്യയും യുക്തമായ ശുഭദിനം, ഇതു പണ്ഡിതർ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. എങ്കിൽ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഭർത്താവേ, നിങ്ങൾ ഇങ്ങനെ വിഷമിതനായി?" "സമുദ്രഫേനപോലെയുള്ള വെള്ളയൊതുക്കമുള്ള, നൂറു അറ്റങ്ങളുള്ള കുടയുടെ തണലിൽ തിളങ്ങുന്ന നിങ്ങളുടെ മനോഹരമുഖം ഇന്ന് ദീപ്തമല്ല. ചന്ദ്രനെയും ഹംസത്തെയും പോലെ തിളങ്ങുന്ന രണ്ടു പ്രധാന ചാമരങ്ങൾ കൊണ്ട് പതിവുപോലെ നിങ്ങളുടെ കമലനേത്രങ്ങളുള്ള മുഖം അണിയിച്ചൊരുക്കുന്നില്ല. പ്രസന്നരായ ഗായകർ, സ്തുതികാരന്മാർ, സുതന്മാർ, മഗധന്മാർ—ഇവർക്കൊന്നും ഇന്ന് നിങ്ങളെ സ്തുതിക്കാൻ കാണുന്നില്ല. വേദപാരായണശക്തരായ ബ്രാഹ്മണർ അഭിഷേകത്തിനായി തേനും തയിരും നിങ്ങളുടെ തലയിൽ ഒഴിക്കുന്നില്ല." "രാജ്യവാസികളും, വ്യവസായനേതാക്കളും, അണിയിച്ചൊരുക്കപ്പെട്ടവരും, നിങ്ങളെ അനുഗമിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. നിങ്ങളുടെ അഗ്രഗാമിയായ സുന്ദരമായ പുഷ്പാലങ്കൃതമായ രഥം, സ്വർണ്ണം ചാർത്തിയ നാലു വേഗശാലിയായ കുതിരകളാൽ കെട്ടിയതും, ഞാൻ കാണുന്നില്ല. കറുത്ത മേഘം പോലെയും, പർവ്വതം പോലെയും ദീപ്തിയുള്ള, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള ആനയും procession-നു മുന്നിൽ ഇല്ല. സ്വർണ്ണം ചാർത്തിയ രാജസിംഹാസനവും മുന്നിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടില്ല." "അഭിഷേകത്തിനൊക്കെയും ഒരുക്കങ്ങൾ പൂർത്തിയായിരിക്കേ, എന്താണ് ഈ അവസ്ഥ? നിങ്ങളുടെ മുഖം പരിചയമില്ലാത്ത നിറത്തിൽ, ആനന്ദം കാണുന്നില്ല. എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?"—ഇങ്ങനെ വിലപിച്ച സീതയോട് രഘുനന്ദനൻ പറഞ്ഞു: "സീതേ, എന്റെ പിതാവായ ദശരഥൻ എന്നെ വനത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയാണ്." "വളരെയധികം മഹത്വമുള്ള കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനായി, നീതി അറിഞ്ഞും പാലിച്ചും ജീവിക്കുന്നവനായി, ജനകാത്മജേ, എനിക്കുണ്ടായ ഈ കാര്യം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. എന്റെ പിതാവ് ദശരഥമഹാരാജാവ്, വാക്കിന്മേൽ ഉറപ്പുള്ളവനായി, മുമ്പ് എന്റെ അമ്മയായ കൈകേയിക്ക് രണ്ടു വലിയ വരങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ, എന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി എല്ലാം ഒരുക്കം നടക്കുമ്പോൾ, രാജാവ് എന്നെ അഭിഷേകം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ, അമ്മ അവരെ ആ വാഗ്ദാനം പാലിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതിനാൽ, പിതാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഞാൻ പതിനാലു വർഷം ദണ്ഡകവനത്തിൽ താമസിക്കണം; ഭാരതനെ അഭിഷേകത്തിനായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്." "അതിനാലാണ് ഞാൻ, നിർജനമായ വനത്തിലേക്ക് പോകുന്നതിന് മുമ്പ് നിന്നെ കാണാനെത്തിയത്. ഭാരതന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എന്നെക്കുറിച്ച് ഒരുപോലും സംസാരിക്കരുത്. ഐശ്വര്യമുള്ളവർക്കു മറ്റുള്ളവരുടെ മഹത്വം കേൾക്കാൻ ഇഷ്ടമില്ല; അതിനാൽ, എന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഭാരതന് മുമ്പിൽ പറയരുത്. രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന് ശാശ്വതമായ അഭിഷേകം നൽകിയിരിക്കുന്നു; സീതേ, നീ അദ്ദേഹത്തെയും രാജാവിനെയും പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കണം." "ഞാൻ ഗുരുവിന്റെ വാക്ക് പാലിച്ച് ഇന്നുതന്നെ വനത്തിലേക്ക് പോകും; നീ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടു നിലകൊൾക. ഞാൻ വനത്തിലേക്ക് പോയാൽ, സാദ്ധു സതികൾ വസിക്കുന്ന ആ വനത്തിൽ നീ വ്രതവും ഉപവാസവും ആചരിക്കണം. രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു, ദേവതാരാധനയും, പിതാവായ ദശരഥനെ, ജനങ്ങളുടെ നാഥനെ, വിനീതമായി വന്ദിക്കുകയും വേണം." "എന്റെ മാതാവായ കൗസല്യ, വയസ്സായ, ദുഃഖത്തിൽ കിടക്കുന്നവളായതിനാൽ, നീ അവളെ പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കണം. എന്റെ മറ്റു മാതാക്കളെയും സ്നേഹത്തോടും ഭക്തിയോടും സേവയോടും കൂടെ എന്നും വന്ദിക്കണം; അവരും എനിക്ക് മാതാവുകളാണ്. ഭാരതനും ശത്രുഘ്നനും സഹോദരന്മാരെയും പുത്രന്മാരെയും പോലെ ആദരിക്കണം; അവർ എനിക്ക് ജീവനിലും പ്രിയരാണ്." "ഭാരതന് ദോഷം ചെയ്യരുത്, സീതേ; അവനാണ് രാജാവും കുടുംബത്തിൻറെ തലവനും. നല്ല പെരുമാറ്റത്താൽ രാജാക്കന്മാർ സന്തോഷിക്കും, മറിച്ച്, അവരെ ദുഃഖിപ്പിച്ചാൽ കോപിക്കും. ചിലപ്പോൾ രാജാക്കന്മാർ തന്നെ ദോഷം ചെയ്ത പുത്രനെ ഉപേക്ഷിക്കും; മറിച്ച്, യോഗ്യരായ അന്യരെയും സ്വീകരിക്കും." "അതിനാൽ, ഭഗവതിയേ, നീ ഇവിടെ തന്നെ രാജാവിനോടു ഭക്തിയോടെ, ഭാരതനോടു ധർമ്മത്തിൽ ആനന്ദിച്ചു, സത്യത്തിലും വ്രതത്തിലും ദൃഢയായി നിലകൊൾക. ഞാൻ മഹാവനത്തിലേക്ക് പോകും, പ്രിയയേ; നീ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കണം. നീ ആരോടും ദുരാചരണം ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തതുപോലെ, എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് നടപ്പിക്കണം." ഇതിനു ശേഷം ഇരുപത്തിയേഴാം സര്ഗം ആരംഭിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട വൈദേഹി, സ്നേഹത്താൽ ഉന്മേഷം കൊണ്ടും, മധുരമായി സംസാരിച്ചവളും, ക്രോധംകൊണ്ടു ഭർത്താവിനോട് പ്രതികരിച്ചു.