കാകുത്സ്ഥവംശജനായ രാമചന്ദ്രനേ, സോമനും സൂര്യനും, ശിവനും കുബേരനും, വരുണനും അഗ്നിയും ഇന്ദ്രനും വിജയം നൽകട്ടെ എന്ന് എല്ലാവരും ആശംസിച്ചു. അതിനുശേഷം, “പുണ്യരാത്രി കഴിഞ്ഞു, നിന്റെ കര്ത്തവ്യം പൂര്ത്തിയായി. രാജാവുകളുടെ ഇടയില് സിംഹനായി നീ ഉണരുക, ഇനി ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങള്ക്കായി തയ്യാറാകുക,” എന്ന് പറഞ്ഞു. രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനുള്ള എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളും പൂര്ത്തിയായി; നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും വ്യാപാരികളും കൈകൂപ്പി നിന്നു കാത്തിരുന്നു. മഹാനായ വസിഷ്ഠന് സ്വയം ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു. “ക്ഷിപ്രം, രാജാവേ, രാഘവന്റെ അഭിഷേകം നടത്താന് ആജ്ഞാപിക്കുക,” എന്ന് എല്ലാവരും അപേക്ഷിച്ചു. “കാവല്ക്കാരനില്ലാത്ത കാളകള് പോലെ, നായകനില്ലാത്ത സൈന്യം പോലെ, ചന്ദ്രനില്ലാത്ത രാത്രിപോലേ, കാളയില്ലാത്ത പശുക്കളുപോലെ, രാജാവിനെ കാണാനാവാത്ത രാജ്യവും അങ്ങനെ തന്നെ ആയിരിക്കും,” എന്ന് എല്ലാവരും പറഞ്ഞു. ഈ ധീരവും സ്നേഹപൂര്വ്വവുമായ വാക്കുകള് കേട്ട രാജാവ് വീണ്ടും ദുഃഖത്തില് മുങ്ങി. തന്റെ മകനേ നോക്കി, സന്തോഷം നഷ്ടമായ രാജാവ് രഥശാലയിലേക്കുള്ളവനോട് പറഞ്ഞു. കണ്ണുകള് ദുഃഖത്തില് ചുവന്നവനായി, തേജസ്സും ധര്മ്മവും നിറഞ്ഞവനായി, രാജാവ് തല ഉയർത്തി പറഞ്ഞു: “നിന്റെ വാക്കുകള് വീണ്ടും എന്റെ ഹൃദയം കുത്തിയിരിക്കുന്നു.” രാജാവിന്റെ ഈ ദുഃഖഭരിതമായ വാക്കുകള് കേട്ട്, അവനെ അങ്ങേയറ്റം വിഷാദത്തിലായിരിക്കുന്നതും കണ്ട സുമന്ത്രന് കൈകൂപ്പി കുറച്ചു ദൂരം പിന്മാറി നിന്നു. അവസാനമായി, ദുഃഖം മൂലം രാജാവ് സംസാരിക്കാന് കഴിയാതെ നിന്നപ്പോള്, കൗശല്യയിലേയ്ക്കും ഉപദേശത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ള കൈകേയിയും സുമന്ത്രനോട് പറഞ്ഞു: “സുമന്ത്രാ, രാജാവ് രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച്, രാത്രി ഉറക്കം പോലും കിട്ടാതെ ക്ഷീണിച്ചു, ഇപ്പോൾ ഉറങ്ങി പോയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ നീ ക്ഷിപ്രം പോയി മഹാത്മാവായ രാമനെ കൊണ്ടുവരിക. നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ—ഇവിടെ കൂടുതല് ആലോചനയ്ക്ക് ആവശ്യമില്ല.” അതുകേട്ട് സുമന്ത്രന് ചോദിച്ചു: “രാജ്ഞിയേ, രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ കേള്ക്കാതെ എങ്ങനെ ഞാൻ പോകും?” അപ്പോള് മന്ത്രിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ട രാജാവ് പറഞ്ഞു: “സുമന്ത്രാ, ഞാൻ രാമനെ കാണും; അതിനാൽ നീ ക്ഷിപ്രം ആ മനോഹരനെയെത്തിക്കൂ.” നല്ല ഭാഗ്യം വരാനിരിക്കുകയാണെന്ന് കരുതി, രാജാവ് ഹൃദയത്തില് സന്തോഷിച്ചു. തുടർന്ന് രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, സുമന്ത്രന് അതിവേഗം സന്തോഷത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു. കൈകേയിയുടെ പ്രേരണയോടെ, അവന് അതിവേഗം ചിന്തിച്ചു: “നിശ്ചയമായും ധാര്മ്മികനായ രാജാവ് രാമനെ അഭിഷേകത്തിനായി വിളിക്കും.” ഇങ്ങനെ സന്തോഷത്തോടെ ചിന്തിച്ച സുമന്ത്രന്, ശക്തനായവനായി രാഘവനെ കാണാനായി പുറപ്പെട്ടു. മഹത്തായ അന്തഃപുരം കടന്ന്, സമുദ്രം പോലെയോ വലിയ തടാകം പോലെയോ ഭംഗിയുള്ള അതിർത്തി കടന്ന്, ജനക്കൂട്ടം നിറഞ്ഞ കവാടം അവൻ കണ്ടു. അവിടെ, രാജാവിന്റെ കവാടത്തിന് മുന്നില് നിന്നു, രാജാവിന്റെ വാതിലിനരികില് നിലകൊണ്ടിരുന്നവരെയും, സമ്പന്നരായ വിവിധ പുരവാസികളെയും അവൻ കണ്ടു. ഇവിടെ, രാമായണത്തിലെ പത്താം സര്ഗം അവസാനിക്കുന്നു, പതിനഞ്ചാം സര്ഗം ആരംഭിക്കുന്നു. അരുണോദ്യത്തിനുശേഷം, അതിനുശേഷം, വേദപാരായണരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരും രാജപുരോഹിതനും രാജസദസ്സില് ഒത്തുചേർന്നു. മന്ത്രിമാരും സൈന്യാധിപന്മാരും നഗരത്തിലെ പ്രധാനരായവരും—all of them—രാഘവന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി സന്തോഷത്തോടെ ഒത്തുചേർന്നു. ശുദ്ധമായ സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, പുഷ്യനക്ഷത്രം, കർക്കടക ലഗ്നം, രാമന്റെ ജന്മനാളിന്റെ സമയമെന്നു നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടു. രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി, ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ സ്വർണ്ണജലപാത്രങ്ങളും ഭംഗിയുള്ള ആശീർവാദപീഠവും ഒരുക്കി. ഒരു രഥം കിളിമ്പ് കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞു, ഗംഗയും യമുനയും സംയുക്തമായ തിരുവല്ലം മുതൽ വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നു. മറ്റു വിശുദ്ധ നദികളിൽ നിന്നും, തടാകങ്ങളിൽ നിന്നും, കിണറുകളിൽ നിന്നും, കുളം, കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്നവ, മുകളിലേക്ക് ഒഴുകുന്നവ, അകത്ത് ഒഴുകുന്നവ, പാൽപോലെയുള്ളവ—എല്ലാം നിന്നു വെള്ളം ശേഖരിച്ചു. സമുദ്രങ്ങളിൽ നിന്നും വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നു; തേൻ, തൈര്, നെയ്യ്, വറുത്ത ധാന്യങ്ങൾ, ദർഭ, പുഷ്പങ്ങൾ, പാൽ ഇവയും ഒരുക്കി. എട്ട് ഭംഗിയായ കന്യകമാരും, മഹാവീര്യശാലിയായ മദോന്മതനായ ആനയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. പാല്നിറഞ്ഞ വെള്ളം നിറച്ച സ്വർണ്ണ-വെള്ളി കലശങ്ങൾ അവിടെ ഒരുക്കിയിരുന്നു. ശുദ്ധജലത്തിൽ കമലവും നീലപുഷ്പവും അലങ്കരിച്ച്, ചന്ദ്രൻപോലെയൊളിച്ചും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചും അവ പാത്രങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചു. രാമനുവേണ്ടി അത്യുത്തമമായ ചാമരം, വെളുത്ത ചാമരക്കൊടി, ചന്ദ്രനുപോലെയൊളിക്കുന്ന കുടയും ഒരുക്കിയിരുന്നു. ഭംഗിയുള്ള, പ്രകാശമുള്ള, ശുഭപ്രദമായ അഭിഷേകോപകരണങ്ങൾ ഒരുക്കി; വെളുത്ത കാളയും വെളുത്ത കുതിരകളും ഒരുക്കിയിരുന്നു. സംഗീതോപകരണങ്ങളും ഗായകരുമെല്ലാം ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ അഭിഷേകത്തിന് യോജിച്ചതുപോലെ ഒരുക്കിയിരുന്നു. രാജകുമാരന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി നിർദ്ദിഷ്ടമായ എല്ലാ വസ്തുക്കളും അവിടേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു, രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം എല്ലാവരും ഒത്തുചേർന്നു. രാജാവിനെ കാണാനാവാത്തവർ, “ആരാണ് രാജാവിനെ അറിയിക്കാൻ പോകുക? രാജാവിനെ കാണുന്നില്ല, സൂര്യൻ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു,” എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ, രാജാവിന്റെ ആദരവിന് അർഹനായ സുമന്ത്രൻ അവരോടു പറഞ്ഞു: “രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ രാമനെ ക്ഷിപ്രം കൊണ്ടുവരാൻ പോയിരിക്കുന്നു.” “നിങ്ങൾ എല്ലാവരും രാജാവിനും പ്രത്യേകിച്ച് രാമനിലും ആദരാർഹരാണ്; രാജാവിന്റെ പേരിൽ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ചോദിക്കുന്നു, ഭാഗ്യശാലികളേ.” “രാജാവ് ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, പക്ഷേ അദ്ദേഹം വരാത്തതിന്റെ കാരണം...” എന്ന് പറഞ്ഞ്, സുമന്ത്രൻ അകത്തുള്ള വാതിലിലേക്ക് നടന്നു. സുമന്ത്രൻ, എപ്പോഴും ആ അന്തഃപുരത്തിലോടു സ്നേഹമുള്ളവനായി, അകത്ത് കടന്നു. പുരുഷോത്തമന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് കടന്നവൻ അവന്റെ വംശത്തെ സ്തുതിച്ചു. രാജാവിന്റെ ശയനഗൃഹം എത്തി, അകത്തുള്ള തിരശീലയ്ക്ക് പുറത്ത് അടുത്തു നിന്ന് കാത്തുനിന്നു. അവിടെ, രാഘവനെ ഗുണസമ്പന്നനായി അനുഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് സ്തുതിച്ചു; കൂടാതെ സോമനും സൂര്യനും, ശിവനും വൈശ്രവണനും, കാകുത്സ്ഥവംശജനായവനേ, വരുണനും അഗ്നിയും ഇന്ദ്രനും വിജയവും അനുഗ്രഹവും നൽകട്ടെ എന്നു ആശംസിച്ചു. “പുണ്യരാത്രി കഴിഞ്ഞു, ശുഭദിനം എത്തിയിരിക്കുന്നു,” എന്നും സുമന്ത്രൻ പറഞ്ഞു.