കൈകേയി തന്റെ കിടപ്പിൽ വിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മന്ത്രരാ അവളോട് പറയാൻ പോകുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കായി അവളുടെ ശ്രദ്ധ തേടി, “എനിക്ക് പറയാനുള്ളത് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, കേൾക്കൂ; ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കുന്നതിന് ശേഷം അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം,” എന്നുപറഞ്ഞു. മന്ത്രരയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട കൈകേയി, തന്റെ ശോഭയുള്ള കിടക്കയിൽ നിന്ന് അല്പം ഉയർന്ന്, മന്ത്രരയോട് സംസാരിച്ചു. രാജ്ഞിയുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാമന്റെ ക്ഷേമത്തിന് ഭീഷണി വരുത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ച മന്ത്രരാ, ദോഷം കാണുന്നവളായി, കൈകേയിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ, നീയുടെയും രാജസന്യാസികളും ചേർന്ന്, ദേവതാധിപനു സഹായം നൽകാൻ നിന്റെ ഭർത്താവ് നിന്നെ കൂട്ടി കൊണ്ടുപോയിരുന്നു. ദണ്ഡകദിശയിൽ നിന്നു, വൈജയന്തം എന്ന നഗരത്തിലേക്ക് നീ പോയി; അവിടെയാണ് ചുരുളയുടെ പതാക ഉയർന്നിരുന്നത്. അവിടെയായിരുന്നു ശംബര എന്ന മഹാസുരൻ, നൂറ് മായാജാലങ്ങൾക്കു ഉടമ, ദേവതകളെ തോൽപ്പിക്കാത്തവൻ, ഇന്ദ്രനോടു യുദ്ധം ചെയ്തിരുന്നത്. ആ മഹാ യുദ്ധത്തിൽ, അസുരന്മാർ മനുഷ്യരെ അകറ്റി, രാത്രിയിൽ പരുക്കേറ്റവരെയും ഉറങ്ങുന്നവരെയും ഭീകരമായി കൊല്ലുകയും ചെയ്തു. അവിടെയായിരുന്നു ദശരഥ രാജാവ്, മഹാസുരന്മാരോടു വലിയ യുദ്ധം ചെയ്തത്; ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് അവന്റെ ശക്തമായ ഭുജങ്ങൾ തകർന്നുപോയിരുന്നു. രാജ്ഞി, അന്നവിടെ, ഭർത്താവിനെ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിൽ നീ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ചുമന്നുകൊണ്ടുപോയി; ആയുധങ്ങളാൽ പരുക്കേറ്റിട്ടും, നീ അവനെ സംരക്ഷിച്ചു. അവിടെ ഭർത്താവ് അതി സന്തോഷത്തോടെ, നിനക്ക് രണ്ടു വരങ്ങൾ നൽകുകയും, “എപ്പോഴെങ്കിലും നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അവ ചോദിക്കാം,” എന്നുപറഞ്ഞു. അപ്പോൾ നീ, “ഞാൻ ആവശ്യപ്പെടേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ, ആ സമയത്ത് ചോദിക്കും,” എന്നുപറഞ്ഞു; നിന്റെ മഹാത്മാവായ ഭർത്താവ് അതിനെ സമ്മതിച്ചു. രാജ്ഞി, നീ ഈ കാര്യം എന്നോട് മുമ്പ് പറഞ്ഞതുവരെ എനിക്ക് ഇതറിയില്ലായിരുന്നു. നിനക്കുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ ഈ കഥ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഇപ്പോൾ, രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തടയുക, തിരിച്ചു നിർത്തുക. ഭർത്താവിനോട് ഈ രണ്ടു വരങ്ങൾ ചോദിക്കുക: ഭാരതന്റെ അഭിഷേകം, രാമന്റെ പതിനാലു വർഷത്തെ വനവാസം. രാമൻ വനത്തിൽ പതിനാലു വർഷം കഴിയുമ്പോൾ, നിന്റെ മകൻ ജനങ്ങളുടെ സ്നേഹത്തിൽ ഉറപ്പു നേടും, നിലനിൽക്കും. ഇന്ന്, നീ കോപഗൃഹത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കൂ, കുതിരകളുടെ പുത്രനോടു (ദശരഥനോടു) കോപം ഉള്ളതുപോലെ നിലയ്ക്കൂ, ഭൂമിയിൽ ഒളിച്ചിരിക്കൂ, മലിനവസ്ത്രം ധരിക്കൂ. അവനെ നോക്കരുത്, സംസാരിക്കരുത്; രാജാവ് നിനക്കു വേണ്ടി കഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, നീ കരയുക, പക്ഷേ അവനോട് ഒന്നും പറയരുത്. ഭർത്താവിന് നീ എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല; നിനക്കായി, മഹാരാജാവ് അഗ്നിയിലേക്കും ചാടാൻ തയ്യാറാണ്. അവൻ നിനക്കെതിരെ കോപം കാണിക്കാൻ കഴിയും, നീ കോപം കാണിച്ചാൽ അവൻ നിന്നെ നോക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല; നിനക്കായി രാജാവ് ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കും. രാജാവ് നിന്റെ വാക്ക് ലംഘിക്കില്ല; നിന്റെ സാദ്ധ്യമായ ഭാഗ്യത്തിന്റെ ശക്തി മനസ്സിലാക്കൂ. ദശരഥൻ നിനക്ക് മുത്തുകൾ, രത്നങ്ങൾ, പൊൻ, വിവിധാഭരണങ്ങൾ നൽകും; അവയിൽ മനസ്സ് വെക്കരുത്. ദേവ-അസുര യുദ്ധത്തിൽ ദശരഥൻ നിനക്ക് നൽകിയ രണ്ടു വരങ്ങൾ അവനോട് ഓർത്തു പറയൂ, മഹാരാജ്ഞി; ആ വാഗ്ദാനം ലംഘിക്കരുത്. രാഘവൻ നിന്നെ ഉയർത്തി, മഹാരാജാവ് സമീപം നിൽക്കുന്നപ്പോൾ, ഈ വരം തെരഞ്ഞെടുക്കൂ. രാമന്റെ വനവാസം പതിനാലു വർഷം—ഒൻപതും അഞ്ചും—അവസാനിക്കട്ടെ; ഭാരതൻ ഭൂമിയിൽ രാജാവാകട്ടെ, രാജാക്കന്മാരിൽ ഉന്നതനായവൻ. രാമൻ വനത്തിൽ പതിനാലു വർഷം കഴിയുമ്പോൾ, നിന്റെ മകൻ ശക്തനായും, ഉറപ്പുള്ളവനായി, നിലനിൽക്കും. രാജ്ഞി, ഈ വരം ചോദിക്കൂ—രാമന്റെ വനവാസം; അതിലൂടെ നിന്റെ മകന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂർത്തിയാകും, ആഗ്രഹമുള്ളവളേ. രാമൻ വനത്തിൽ പോകുമ്പോൾ, അവൻ ഇനി രാമൻ ആയിരിക്കില്ല; ഭാരതൻ, ശത്രുക്കളില്ലാതെ, രാജാവായി, നിനക്കായി ഭരിക്കും. രാമൻ വനത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ, നിന്റെ മകൻ അകത്തും പുറത്തും ഉറപ്പു നേടും. സ്നേഹിതരുമായി ചേരുകയും, സ്വയം നിയന്ത്രിതനായി, വിശ്വസ്തരായ പുരുഷന്മാർ ചുറ്റും, നിന്റെ മകൻ സുരക്ഷിതനാകും; അപ്പോൾ രാജാവിന് ഭയം ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനുള്ള രാജാവിന്റെ തീരുമാനത്തിൽ നിന്ന് അവനെ തടയൂ, തിരിച്ചു നിർത്തൂ; നീ അവളുടെ (മന്ത്രരയുടെ) ഉപദേശത്തിൽ ഭാഗ്യത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ദുരഭാഗ്യം സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മന്ത്രരയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കൈകേയി സന്തോഷത്തോടെ, ഉറപ്പോടെ, അവളോട് പറഞ്ഞു; കുനിഞ്ഞ മന്ത്രരയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ബാല്യത്തിൽ അളിയ്ക്കുന്നവളെപോലെ, കൈകേയി വഴിതിരിഞ്ഞു. കൈകേയി, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ ശോഭയോടെ, “നിന്റെ ജ്ഞാനത്തെ ഞാൻ അവഗണിക്കുന്നില്ല, ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് സംസാരിക്കുന്നവളേ,” എന്നുപറഞ്ഞു. ഭൂമിയിലെ എല്ലാ കുനിഞ്ഞവരിൽ, നീ വിവേകത്തിൽ ഉന്നതവളാണ്; എപ്പോഴും എന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി, സദാ ഭക്തിയോടെ, നിന്റെ മനസ്സാണ്. രാജാവിന്റെ ഉദ്ദേശം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു, കുനിഞ്ഞവളേ; ചില കുനിഞ്ഞവരുണ്ടു, ദുഷ്ടവും, വളഞ്ഞതും, അത്യന്തം ദുഷ്ടവുമാണ്. നീ കാഴ്ചയിൽ മനോഹരവളാണ്, കാറ്റിൽ കുനിഞ്ഞ താമരപൂവ് പോലെ; നിന്റെ നെഞ്ച് ഭുജങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന്, വൃന്ദത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളതുപോലെയാണ്. താഴെ, നിന്റെ ശാന്തമായ വയറു, നന്നായി രൂപപ്പെട്ട നാഭിപോലെയാണ്; നിന്റെ കാൽ, നിതംബം, വൃത്തമായ വൃന്ദം—all are beautiful. നിന്റെ മുഖം spotless moon പോലെയാണ്; നീ മണിമണികൾ അലങ്കരിച്ച, മിനുസമുള്ള കാൽവിരൽ, മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച, ശോഭയോടെ മിന്നുന്നു. നിന്റെ തൊണ്ടകൾ നന്നായി ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, കാൽ നീളവും ദീർഘവും; മന്ത്രരാ, നീ മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച, കൃപാസമൃദ്ധമായ തൊണ്ടകളുള്ളവളാണ്. നീ എന്റെ മുന്നിൽ നടക്കുമ്പോൾ, അത്യന്തം മനോഹരവളായി, മിന്നുന്നു; ശംബരൻ—അസുരാധിപൻ—ഉള്ള ആയിരം മായാജാലങ്ങൾ— അവയെല്ലാം നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിട്ടുണ്ട്, ആയിരങ്ങൾ കൂടിയുള്ള മായകൾ; ആ കുനിഞ്ഞ, ദീർഘമായ, രഥത്തിന്റെ യോക് പോലെ വളഞ്ഞ പിൻഭാഗം നിനക്കാണ്. ജ്ഞാനം, നയശാസ്ത്രം, മായവിദ്യ—all dwell in you; കുനിഞ്ഞവളേ, ഞാൻ നിനക്ക് പൊൻമാല നൽകും.” ഇങ്ങനെ, കൈകേയി മന്ത്രരയോട് സ്നേഹവും നന്ദിയും പ്രകടിപ്പിച്ചു, അവളുടെ ഉപദേശങ്ങൾ മനസ്സിൽ സ്വീകരിച്ചു, ഭർത്താവിനോട് ആവശ്യപ്പെടേണ്ടതിന്റെ നിർണ്ണയം ഉറപ്പിച്ചു.