ദേവതകള് പരമാനന്ദത്തോടെ അവിടെ നാലു വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച സേന നല്കി. അപ്പോള് തോറ്റു വീണ രാജാക്കന്മാര്, കൊല്ലപ്പെടുകയും എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോകുകയും ചെയ്തു. ശക്തിയില്ലാത്തവര്, തങ്ങളുടെ ബലം സംശയാസ്പദമായവര്, അവരുടെ മന്ത്രിമാരും ദുഷ്ടന്മാരുമൊക്കെയും അപ്രത്യക്ഷരായി. മഹാമുനിവരേ, അതാണ് ഈ അത്യന്തം ദീപ്തമായ ധനുസ്. ജനകനായ രാജാവ് വിശ്വാമിത്രന് മഹര്ഷിയെ അഭിമുഖീകരിച്ച് പറഞ്ഞു: "സത്യനിഷ്ഠനായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഈ ധനുസ് കാണട്ടെ. രാമന് ഈ ധനുസ് ചലിപ്പിക്കാന് കഴിയുമെങ്കില്, ദശരഥപുത്രന് സീതയെ ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്യും. അവൾ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചതല്ല." ഇപ്പോൾ മഹാമഹിമയുള്ള വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയേഴാമത്തെ സര്ഗം പറയാം. ജനകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവിനോടു പറഞ്ഞു: "രാമനോട് ഈ ധനുസ് കാണിക്കൂ." അപ്പോൾ ജനകന് തന്റെ മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു, "സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പമാലകളാൽ അലങ്കൃതമായ ഈ ദിവ്യധനുസ് കൊണ്ടുവരിക," എന്ന് കല്പിച്ചു. ജനകന്റെ കല്പനപ്രകാരം മന്ത്രിമാർ നഗരത്തിലേക്ക് കയറി, ആ ധനുസ് വച്ചിരിക്കുന്ന വലിയ ഇരുമ്പു പെട്ടി മുന്നിൽ വെച്ച് ശക്തിമാന്മാരായ അവർ പുറത്തേക്കു വന്നു. അമ്പതായിരം ശക്തിശാലികൾ ഒരുമിച്ച് ആ എട്ടുചക്രമുള്ള വലിയ പെട്ടി വലിച്ചുകൊണ്ടുവന്നു. ആ പെട്ടി എടുത്ത്, അതിൽ വെച്ചിരിക്കുന്ന ധനുസ് രാജാവിനോട് അദ്ഭുതംപോലെയുള്ളവാക്കുകളോടെ പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, ഇതാണ് രാജാക്കന്മാർക്ക് അഗാധമായ ആദരം ഉള്ള മഹത്തായ ധനുസ്. ഇതു കാണൂ." അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ജനകനായ രാജാവ് കൃതാഞ്ജലിയായി മഹർഷി വിശ്വാമിത്രനെയും രാമനും ലക്ഷ്മണനെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു: "ബ്രാഹ്മണരേ, ഈ ഉത്തമമായ ധനുസ് ജനകമഹാരാജാക്കന്മാരും അനേകം ശക്തിമാന്മാരായ രാജാക്കന്മാരും ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതിനെ ചലിപ്പിക്കാൻ ആർക്കും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ദേവതകൾക്കും അസുരന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും ഗാന്ധർവന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും കിന്നരന്മാർക്കും മഹാനാഗന്മാർക്കും പോലും ഇതിനെ ചലിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. മനുഷ്യർക്ക് അതിനാവില്ലല്ലോ! ഇതാ, ഈ ശ്രേഷ്ഠമായ ധനുസ് കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു. മഹർഷേ, ഈ രാജകുമാരന്മാർക്ക് അതു കാണിക്കൂ." ജനകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിശ്വാമിത്രൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു: "മകനേ രാമാ, ഈ ധനുസ് കാണു." മഹർഷിയുടെ കല്പനപ്രകാരം രാമൻ അവിടേക്ക് ചെന്നു, പെട്ടി തുറന്ന് ധനുസ് നോക്കി പറഞ്ഞു: "ഇതിനെ ഞാൻ കൈകൊണ്ട് സ്പർശിക്കും; ഉയർത്താനും ചലിപ്പിക്കാനും ശ്രമിക്കും." രാജാവ് സമ്മതിച്ചു, മഹർഷിയും അതേപോലെ ആശംസിച്ചു. അപ്പോൾ രാമൻ അത്യന്തം ലഘുവായി, മഹർഷിയുടെ കല്പനപ്രകാരം, ആ ധനുസ് മധ്യഭാഗത്ത് പിടിച്ചു. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ നോക്കിനിൽക്കേ, രഘുവംശത്തിലെ ഈ മഹാത്മാവ് അത്യന്തം ലളിതമായി ആ ധനുസ് ചലിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് രാമൻ അതിനെ പൂർണ്ണമായി വലിച്ചു; അപ്പോൾ ആ മഹാപുരുഷൻ, പ്രശസ്തനും മഹാശക്തനുമായ രാമൻ, ആ ധനുസ് നടുവിൽ നിന്ന് തകർത്തു. അതിൽ നിന്നു വലിയ ഒരു ശബ്ദം പുറപ്പെട്ടു, ഇടിമുഴക്കത്തിൻ പോലെയും, ഭൂമി കനല്പോലെ വിറകി. ആ മഹാശബ്ദം കേട്ട് ജനങ്ങൾ എല്ലാം ഭയപ്പെട്ട് നിലംപതിച്ചു; മഹർഷിയും രാജാവും രഘുവംശപുത്രന്മാരുമായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഒഴികെ. പിന്നീട് എല്ലാവരും മനസ്സിലായി എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ, ഭയം മാറിയ രാജാവ് കൃതാഞ്ജലിയായി വാക്കിന്റെ വൈദഗ്ധ്യമുള്ള മഹർഷിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു: "മഹർഷേ, ദശരഥപുത്രനായ രാമന്റെ ശക്തി ഞാൻ കണ്ടു. അത്ഭുതകരവും അതിക്രമ്യവും വിചാരിക്കാനാവാത്തതുമാണ് ഇതു. എന്റെ മകൾ സീത, ദശരഥപുത്രനായ രാമനെ ഭർത്താവായി നേടി, ജനകകുലത്തിനും മഹത്വം നൽകും. കൌശികാ, എന്റെ പ്രതിജ്ഞ പൂർത്തിയായി; 'സീതയെ വീര്യശ്രീയാൽ ലഭിക്കണം' എന്നത്. ജീവനേക്കാൾ പ്രിയയായ എന്റെ മകളെ രാമനു ഞാൻ നൽകുന്നു." "നിങ്ങളുടെ അനുമതിയോടെ, ബ്രാഹ്മണരേ, എന്റെ മന്ത്രിമാർ അതിവേഗം അയോധ്യയിലേക്ക് യാനങ്ങളിൽ പോവട്ടെ. അവിടെ പോയി, പരമാദരപൂർവ്വം രാജാവിനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, വീര്യശ്രീയാൽ നേടപ്പെട്ട എന്റെ മകളുടെ ദാനം പൂർണമായി വിവരിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ. വിടുതൽ മഹർഷിയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന കകുത്സ്ഥവംശപുത്രന്മാരെക്കുറിച്ചും രാജാവിനോട് പറഞ്ഞ്, സ്നേഹപൂർവ്വം അവരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യട്ടെ." കൌശികൻ (വിശ്വാമിത്രൻ) സമ്മതിച്ചു; പിന്നെ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവ് തന്റെ മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു, സംഭവിച്ച എല്ലാം വിവരിച്ച് അയോധ്യയിലേക്ക് രാജാവിനെ കൊണ്ടുവരാൻ അവരെ അയച്ചു. ഇപ്പോൾ മഹാമഹിമയുള്ള വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയെട്ടാമത്തെ സര്ഗം പറയാം. ജനകന്റെ കല്പനപ്രകാരം യാത്രയേറിയ ദൂതന്മാർ, അവരുടെ രഥങ്ങൾ ക്ഷീണിച്ചിട്ടും, മൂന്നു രാത്രികൾ യാത്രചെയ്ത് അയോധ്യ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം അവർ രാജമന്ദിരത്തിൽ കയറി, ദേവതയെപ്പോലുള്ള വൃദ്ധനായ ദശരഥരാജാവിനെ കണ്ടു. എല്ലാ ദൂതന്മാരും ഭയമില്ലാതെ കൃതാഞ്ജലിയായി, ആദരപൂർവ്വം മധുരവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു. "മിഥിലാപതി ജനകൻ, ഹോമാഗ്നിയുമൊത്ത്, വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നേഹപൂർവ്വം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു. അദ്ദേഹവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുരോഹിതന്മാരും ഗുരുക്കന്മാരും ആദ്യം നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമവും സ്ഥിരസമൃദ്ധിയും അന്വേഷിക്കുന്നു, മഹാരാജാവേ. നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമം അറിയാമാക്കിയ ശേഷം, മിഥിലാധിപനായ വൈദേഹൻ, കൌശികന്റെ അനുമതിയോടെ, ഈ വാക്കുകൾ പറയുന്നു: 'എന്റെ മുൻ പ്രതിജ്ഞ നിങ്ങൾക്കറിയാം; എന്റെ മകൾ വീര്യശ്രീയാൽ നേടപ്പെടണം. രാജാക്കന്മാർ പരാജയപ്പെട്ട് നിരാശരായി തിരികെ പോയി; അവരുടെ ശക്തി പര്യാപ്തമല്ലെന്ന് തെളിഞ്ഞു. എന്റെ ഈ മകൾ, മഹാരാജാവേ, വിശ്വാമിത്രൻമാരുടെ അനുഗമനത്തോടെ ഇവിടെ വന്ന നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാർക്കാണ് ഭാഗ്യവശാൽ ലഭിച്ചത്.