രാജാവേ, എന്റെ എല്ലാ യാഗങ്ങളും, കര്മ്മങ്ങളും ഈ കാമധേനുവിനെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്; ഇതില് ഒരു സംശയവുമില്ല. കൂടുതല് വിശദീകരിച്ചുപറയേണ്ടതില്ല—ഞാന് ഈ കാമധേനുവിനെ വിട്ടുകൊടുക്കാന് ഒരുപോലും തയ്യാറല്ല. അപ്പോള് മഹർഷി വസിഷ്ഠന് കാമധേനുവിനെ വിട്ടുകൊടുക്കാന് നിരാകരിച്ചപ്പോള്, വിശ്വാമിത്രന് ആ പുളിഞ്ഞ പശുവിനെ ബലമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകാന് തുടങ്ങി, രാമാ. രാജാവിന്റെ ആളുകള് അവളെ പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോകുമ്പോള്, ആ പുളിഞ്ഞ പശു വലിയ വിഷാദത്തോടെയും കരയത്തോടെയും ചിന്തിച്ചു: “ഉത്തമനായ വസിഷ്ഠന് എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത്ര ദു:ഖിതയായ എനിക്ക് എന്തുകൊണ്ടാണ് രാജാവിന്റെ ആളുകള് എന്നെ ഇങ്ങനെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നത്? ഞാന് ആ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന് എന്ത് തെറ്റ് ചെയ്തുകഴിഞ്ഞു? കുറ്റമില്ലാതെ ഭക്തിയോടെ കഴിയുന്ന എന്നെ ധര്മ്മനിഷ്ഠനായ അദ്ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ്?” ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടും, വീണ്ടും വീണ്ടും ആഹ്വാനം ചെയ്തുകൊണ്ടും, കാമധേനു വേഗത്തില് അതീവ ശക്തനായ വസിഷ്ഠന്റെ അടുക്കലേക്ക് ഓടി. രാജാവിന്റെ നൂറുകണക്കിന് ആളുകളെ അവൾ തള്ളിപ്പറത്തിയും, കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ വസിഷ്ഠന്റെ പാദങ്ങളിൽ എത്തി. അവൾ വലിച്ചുപിടിക്കപ്പെട്ട്, കരയുകയും, ഉച്ചത്തിൽ വിളിക്കുകയും ചെയ്തു; അവളുടെ ശബ്ദം ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു. “ബ്രഹ്മപുത്രനായ മഹാനേ, എന്തിനാണ് നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചത്? രാജാവിന്റെ ആളുകൾ എന്നെ നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു!” ഇങ്ങനെ കാമധേനു ചോദിച്ചപ്പോൾ, വസിഷ്ഠന് ദു:ഖിതയായ സഹോദരിയോട് സംസാരിക്കുന്നപോലെ സാന്ത്വനത്തോടെ പറഞ്ഞു: “ശബലേ, ഞാന് നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല, നീ എനിക്ക് ഒരു തെറ്റുമൊന്നും ചെയ്തിട്ടില്ല. പക്ഷേ, ഈ ശക്തനായ രാജാവ് എന്നെ ബലമായി തോൽപ്പിച്ച് നിന്നെ കൊണ്ടുപോകുകയാണ്. ഇന്നത്തെ ഈ സമയത്ത് എന്റെ ശക്തി രാജാവിന്റെ ശക്തിയേക്കാൾ കുറവാണ്. അദ്ദേഹം ക్షത്രിയനാണ്, ഭൂമിയുടെ അധിപനാണ്, വലിയ സൈന്യവും ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും പതാകകളും നിറഞ്ഞ സൈന്യവുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ അശക്തനാകുന്നത്.” വസിഷ്ഠന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശബല അവനെ വിനയത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു: “ക്ഷത്രിയന്റെ ശക്തി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശക്തിയേക്കാള് വലിയതാണെന്ന് ആരും പറയാറില്ല. ബ്രാഹ്മണ ശക്തിയുടെ ദിവ്യത്വം അതിനെക്കാളും മേലാണ്. മഹാത്മാവേ, നിങ്ങളുടെ ശക്തിക്ക് അളവില്ല; വിശ്വാമിത്രന് വലിയ ശക്തിയുണ്ടെങ്കിലും, നിങ്ങളുടെ ശക്തിക്ക് തുല്യമല്ല. നിങ്ങളുടെ തേജസ്സിനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. ദയവായി എന്നോട് ആജ്ഞാപിക്കുക; ഞാൻ ആ ദുഷ്ടന്റെ അഹങ്കാരവും ശക്തിയും ശ്രമവും നശിപ്പിക്കാം.” കാമധേനുവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, പ്രശസ്തനായ വസിഷ്ഠന് പറഞ്ഞു: “നിന്റെ ശക്തി പ്രകടിപ്പിക്കൂ, ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ സംഹരിക്കൂ.” വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടതോടെ, കാമധേനു ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങുകയും, ആ മുഴക്കത്തിൽ നിന്നു നൂറുകണക്കിന് പഹ്ലവരുകൾ ഉദിച്ചുവരികയും ചെയ്തു. അവർ വിശ്വാമിത്രന്റെ സൈന്യത്തെ രാജാവിന്റെ കണ്മുന്നിൽ തന്നെ നശിപ്പിച്ചു. അതോടെ വിശ്വാമിത്രന് അത്യന്തം കോപവും ക്രോധവും നിറഞ്ഞു. അവന് വലിയായുധങ്ങളും ചെറുഅയുധങ്ങളും കൊണ്ട് പഹ്ലവരുകളെ സംഹരിച്ചു. വിശ്വാമിത്രൻ പഹ്ലവരുകളെ നശിപ്പിക്കുന്നതും കാമധേനു കണ്ടു; ഉടനെ അവൾ ഭയങ്കരമായ ശകന്മാരെയും യവനന്മാരെയും കൂടി സൃഷ്ടിച്ചു. ഭൂമി മുഴുവൻ ശകന്മാരും യവനന്മാരും നിറഞ്ഞു. അവർ സ്വർണ്ണനൂലിനപോലെ കാന്തിയുള്ളവരും, മൂർച്ചയുള്ള വാളുകളും കുന്തങ്ങളും ധരിച്ചവരും, സ്വർണ്ണവസ്ത്രം അണിഞ്ഞവരുമായിരുന്നു. ആ സൈന്യം മുഴുവൻ തീപിടിച്ച കാടുപോലെ നശിച്ചു. അതോടെ വിശ്വാമിത്രൻ തന്റെ ആയുധങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു; അവയാൽ യവനന്മാരും കംബോജന്മാരും ബർബരന്മാരും ആശങ്കയിലായി. വിശ്വാമിത്രന്റെ ആയുധങ്ങൾ മൂലം അവരെ ആശങ്കയിലാക്കിയതും നിരാശയിലാക്കിയതും കണ്ടപ്പോൾ, വസിഷ്ഠന് കാമധേനുവോട് തന്റെ യോഗശക്തിയാൽ കൂടുതൽ സൃഷ്ടിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. അവളുടെ മുഴക്കത്തിൽ നിന്ന് സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള കംബോജന്മാർ ജനിച്ചു; അവളുടെ പാൽപ്പാലിൽ നിന്ന് ആയുധധാരികളായ ബർബരന്മാർ ഉദിച്ചു. ഗർഭഭാഗത്തിൽ നിന്ന് യവനന്മാർ, മലഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ശകന്മാർ, രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് മ്ലേച്ചന്മാരും ഹാരിതന്മാരും കിരാതന്മാരും ജനിച്ചു. അവർ ആ അനിമിഷക്ഷണത്തിൽ വിശ്വാമിത്രന്റെ സൈന്യത്തെയും ആനകളെയും കുതിരകളെയും രഥങ്ങളെയും മുഴുവൻ സംഹരിച്ചു. തന്റെ സൈന്യം വസിഷ്ഠന്റെ ശക്തിയിൽ നശിച്ചുപോയതും കണ്ട വിശ്വാമിത്രന്റെ നൂറു പുത്രന്മാർ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് മുന്നേറി. അതോടെ അത്യന്തം കോപിതനായ വസിഷ്ഠന്, മന്ത്രശക്തിയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മഹർഷി, വെറും ഒരു ഗർജ്ജനയാൽ അവരെ മുഴുവൻ ദഹിപ്പിച്ചു. വിശ്വാമിത്രന്റെ ആ പുത്രന്മാരും അവരുടെ കുതിരകളും രഥങ്ങളും പദാതികളും—all ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ചാരമായിത്തീർന്നു. തന്റെ സൈന്യവും പുത്രന്മാരും നശിച്ചുപോയതും കണ്ട വിശ്വാമിത്രന് ലജ്ജയും വലിയ ദു:ഖവും പിടികൂടി. സമുദ്രം തിരമാലകൾ ഇല്ലാതെപോയതുപോലും, പല്ലില്ലാത്ത പാമ്പുപോലും, ഗ്രഹണത്തിൽപ്പെട്ട സൂര്യനെപ്പോലും, വിശ്വാമിത്രന് ആകസ്മികമായി തേജസ്സില്ലാതായി. പുത്രന്മാരും ശക്തിയും നഷ്ടപ്പെട്ട്, ചിറകുമുറിഞ്ഞ പക്ഷിയെപ്പോലെ, ആഹ്ലാദവും ഊർജ്ജവും ഇല്ലാതെ, വിശ്വാമിത്രന് ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി. അവൻ ഒരു പുത്രനെ രാജാവായി നിയമിച്ചു, ഭൂമിയെ ക്ഷത്രിയധർമ്മപ്രകാരം ഭരിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു; പിന്നെ കാട്ടിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം കിന്നരന്മാരും പാമ്പുകളും വസിക്കുന്ന ഹിമാലയപർവതശൃംഗങ്ങളിൽ ചെന്നു, മഹാദേവന്റെ അനുകമ്പ നേടാൻ കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു. അനവധി കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവാധിപതിയായ നന്ദിവാഹനനായ മഹാദേവൻ, മഹർഷിയായ വിശ്വാമിത്രന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷനായി, വരം നൽകാൻ തയ്യാറായി ചോദിച്ചു: “രാജാവേ, നീ ഈ തപസ്സു ചെയ്യുന്നത് എന്തിനാണ്? എന്താണ് നിന്റെ ആഗ്രഹം? ഞാൻ വരപ്രദാനിയാണ്—നീ ചോദിക്കുന്ന വരം പറയൂ.