ഇവിടെ രാമായണത്തിന്റെ മഹാഭാരത രംഗത്തിൽ, ലങ്കയെ കീഴടക്കാൻ ഒരുങ്ങിയ രാമന്റെ വാനരസേനയുടെ ഭയങ്കരവും അപരാജിതരുമായ വീരന്മാർ അണിനിരന്നിരിക്കുന്നു. ശക്തിയും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞ, ജയിക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ള ഈ സേനയിൽ എട്ട് ലക്ഷം പതിനായിരം കോടി വീരന്മാർ, ചന്ദനത്താൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരായി, അഗാധവീര്യശാലിയായ നേതാവിനെ പിന്തുടരുന്നു. അവൻ താനേ തന്റെ സേനയുമായി ലങ്കയെ തകർക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു; വെള്ള നിറം, വെള്ളി പോലെയുള്ള പ്രകാശം, ചഞ്ചലത, ഭയാനക വീര്യം — ഇതൊക്കെയാണ് അവന്റെ സേനയുടെ സ്വഭാവം. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തനായ ഒരു ബുദ്ധിമാനായ ധൈര്യശാലിയായ വാനരൻ വളരെ വേഗത്തിൽ സുഖ്രീവനോടു സമീപിച്ച് പിന്നെ തിരികെ മടങ്ങുന്നു. സമ്രോചന എന്ന മനോഹരമായ മരങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായ ഒരു പർവ്വതം ഉണ്ട്. അവിടെ കുമുദൻ എന്ന സേനാനായകൻ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു. അവൻ സന്തോഷത്തോടെ ലക്ഷം കൂട്ടുകാരെ കൂട്ടിയിടിക്കുന്നു. ദീർഘവും കട്ടിയുമുള്ള വാൽ, അനേകം വിരലുകൾ നീളുന്ന രോമങ്ങളാൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. തവിട്ടു, മഞ്ഞ, വെള്ള, വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ള രോമങ്ങൾ അവന്റെ ഭയാനകമായ വാലിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്നു. ഈ ഭയങ്കരനും ക്ഷീണമില്ലാത്തവനും യുദ്ധത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അവനും തന്റെ സേനയോടെ ലങ്കയെ തകർക്കാമെന്ന പ്രതീക്ഷയുണ്ട്. സിംഹത്തിനെപ്പോലെയുള്ള, നീണ്ട കേശം ഉള്ള തവിട്ടു നിറത്തിലുള്ള മറ്റൊരു വാനരൻ, ലങ്കയെ നോക്കി ശാന്തമായി ഇരിക്കുന്നു; അവന്റെ കണ്ണു കൊണ്ട് തന്നെ ലങ്കയെ കത്തിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. അവൻ വിംധ്യ, കൃഷ്ണ, സഹ്യ, സുദർശന എന്ന മനോഹര പർവ്വതങ്ങളിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും വസിക്കുന്നു. രാജാവേ, അവൻ രംഭൻ എന്ന സേനാനായകൻ, ലക്ഷത്തി മുപ്പതിനായിരം പ്രധാന വാനരന്മാരുടെ നേതാവ്. അവൻ മുന്നേറുമ്പോൾ, ഭയങ്കരവും ശക്തിയുമുള്ള വാനരന്മാർ അവനെ ചുറ്റി പിന്തുടരുന്നു; അവർ തങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ ലങ്കയെ തകർക്കാൻ ഉത്സുകരാണ്. അവൻ ചെവികൾ വ്യാപിപ്പിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ചുമക്കുന്നു; മരണത്തെ ഭയപ്പെട്ടോ സേനയെ ഭയന്ന് ഓടിയോ പോകുന്നില്ല. കോപത്തോടെ അവൻ വിചിത്രമായ കാഴ്ച്ചകളോടെ വാൽ അലയ്ക്കുന്നു, മൂക്കിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറപ്പെടുന്നു. വേഗവും ഭയരഹിതത്വവും ഉള്ള മറ്റൊരു സേനാനായകൻ സൽവേയ പർവ്വതത്തിൽ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്നു; രാജാവേ, അവൻ ശരഭൻ എന്ന സേനാനായകൻ. വിഹാര എന്ന പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്ന എല്ലാ സേനാനായകരും അവനാണ്; രാജാവേ, അവർ നാല്പതായിരം ആയിരം പേരാണ്. വാനരസേനയിൽ, ആകാശം മറയ്ക്കുന്ന ഒരു വലിയ മേഘം പോലെയാണ് മറ്റൊരു സേനാനായകൻ നിലകൊള്ളുന്നത്; ധൈര്യശാലികളായ വാനരന്മാരിൽ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയാണ് അവൻ. അവനിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന മഹാശബ്ദം മൃദംഗധ്വനിപോലും, യുദ്ധത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശാഖാമൃഗരാജന്മാരുടെ ഗർജ്ജനപോലുമാണ്. പര്യാത്ര എന്ന ഉത്തമ പർവ്വതത്തിൽ അവൻ ഇടയിൽ വസിക്കുന്നു; യുദ്ധത്തിൽ എപ്പോഴും ജയിക്കാനാവാത്തവൻ — പനസൻ എന്ന സേനാനായകൻ. അമ്പതായിരം സേനാനായകർ അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു; ഇവർ ശ്രേഷ്ഠരായ സേനാനായകർ, വിവിധ വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. സമുദ്രത്തിന്റെ തീരത്ത് അലയടിക്കുന്ന ഭയാനകമായ സേനയെ അലങ്കരിക്കുന്ന മറ്റൊരാൾ, രണ്ടാമത്തെ സമുദ്രം പോലെയാണ്. ആമയുടെ രൂപംപോലെയുള്ളവൻ — വിനതൻ എന്ന സേനാനായകൻ — വേന എന്ന ഉത്തമ നദിയുടെ ജലം കുടിച്ചു നടക്കുന്നവൻ. അറുപതായിരം ആയിരം വാനരന്മാർ അവന്റെ സേനയിൽ ഉണ്ട്; ക്രോധനൻ എന്ന വാനരൻ നിങ്ങളെ യുദ്ധത്തിന് വിളിക്കുന്നു. വീര്യവും ശക്തിയും നിറഞ്ഞ ഇവരുടെ സേനകൾ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു; ചുവന്ന മഞ്ഞൾപൊടി പോലെ ദേഹമുള്ള മറ്റൊരു വാനരൻ, തന്റെ ശക്തിയിൽ അഭിമാനിച്ച് എല്ലാവാനരന്മാരെയും അവഹേളിക്കുന്നു; പ്രകാശമുള്ള ഗവയൻ കോപത്തോടെ നിങ്ങളുടെ നേരെ വരുന്നു. എഴുപതായിരം ആയിരം പേർ അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു; അവൻ താനേ തന്റെ സേനയോടെ ലങ്കയെ തകർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇവരൊക്കെയും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത, എണ്ണമറ്റ വീരന്മാരാണ്; അവർ സേനാനായകർ, അവരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇനി, ഇരുപത്തിയേഴാമത്തെ അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. രാഘവന്റെ കാര്യത്തിനായി ജീവനെ വിലകാണാത്ത, നിങ്ങൾ കാണുന്ന ആ സേനാനായകരെ ഞാൻ വിവരിക്കാം. ദീർഘവാലും ശക്തിയും സ്നേഹവും നിറഞ്ഞ അനേകം വാനരന്മാർ അവനെ ചുറ്റി കൂടി; അവർ തവിട്ടു, മഞ്ഞ, വെള്ള, ചിതറിനിറങ്ങൾ, പ്രവൃത്തിയിൽ ഭയങ്കരൻമാർ. കൂടി നിൽക്കുമ്പോൾ, അവർ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെയാണ് പ്രകാശിക്കുന്നത്; ഭൂമിയിൽ ചലിക്കുന്ന ഇവൻ ഹര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് വാനരന്മാർ, വേഗത്തിൽ മരങ്ങൾ ഉയർത്തി, ലങ്കയിൽ കയറാൻ ഉത്സുകരായി പിന്തുടരുന്നു. ഇവരാണ് വാനരരാജാവിന്റെ അനുചിതർ, നിങ്ങൾ കാണുന്ന സേനാനായകർ, ഇരുണ്ട മേഘങ്ങൾപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു. അവർ കജ്ജളം പോലെയുള്ള കറുത്ത നിറം, യുദ്ധത്തിൽ ദൃഢത; എണ്ണാനാവാത്ത, വിവരിക്കാനാവാത്ത, സമുദ്രത്തിന്റെ അപ്പുറം പോലെയാണ്. എവിടെയായാലും — പർവ്വതങ്ങളിലും ദേശങ്ങളിലും നദികളിലും — ഈ ഭയങ്കരമായ കരടികൾ, രാജാവേ, നിങ്ങളെ നേരെ മുന്നേറുന്നു. അവരുടെ നടുവിൽ ഭയാനകമായ ഭീമാക്ഷൻ, എല്ലാ ദിശകളിലും മേഘങ്ങൾ ചുറ്റിയ മഴവാനായി നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ ഉത്തമപർവ്വതത്തിന്മേൽ വസിക്കുന്നു, നർമദാ നദി കുടിക്കുന്നു; അവൻ എല്ലാ കരടികളുടെ രാജാവ്, ധൂമ്രൻ എന്ന സേനാനായകൻ. അവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ, പർവ്വതം പോലെയുള്ള രൂപം, രൂപത്തിൽ തുല്യൻ, വീര്യത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ — ജാംബവാൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; മഹാസേനാനായകരുടെ നേതാവ്, ശാന്തനും മുതിർന്നവരെ ആദരിക്കുന്നവനും, യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരനും. ജാംബവാൻ ബുദ്ധിമാനായ ഇന്ദ്രനെ വലിയ സഹായം ചെയ്തവനാണ്; ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് അനേകം വരം ലഭിച്ചവൻ. പർവ്വതശിഖരങ്ങളിൽ കയറി, വലിയ പാറകൾ മേഘങ്ങൾപോലെ എറിഞ്ഞ്, മരണത്തെ ഭയക്കുന്നില്ല. അവന്റെ സേനയിൽ അനേകം ശക്തിയുള്ളവരും, രാക്ഷസന്മാരെയും കേശവാന്മാരെയും പോലെ ഭയങ്കരരായവരും ഉണ്ട്. സേനാനായകൻ മുന്നേറാൻ തയ്യാറായി ചാടുമ്പോൾ, എല്ലാ വാനരന്മാരും അവനെ നോക്കി നിന്നു കാഴ്ച്ചകാണുന്നു. ഇങ്ങനെ, രാമന്റെ വിജയത്തിനായി അനേകം സേനാനായകരും അവരുടെ അനന്തമായ സേനകളും അണിനിരന്നു, ലങ്കയെ കീഴടക്കാൻ ഒരുങ്ങി.