യോഗത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ള ആ ധർമ്മാത്മാവിന്, അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ സംഭവങ്ങളും, തന്റെ കൈയിലെ ഫലത്തെപ്പോലെ വ്യക്തമായി കാണാൻ സാധിച്ചു. അങ്ങനെ, അതിന്റെ സത്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, വിവേകത്തോടെ, ആ മഹാമനസ്സുള്ള വാല്മീകി രാമന്റെ ആകർഷകമായ കഥ മുഴുവൻ എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു. ആ കഥയിൽ, കാമം, ധനം, ധർമ്മം എന്നിങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, നീതി, ഉദ്ദേശം എന്നിവയാൽ വികസിച്ചു, അതു കേൾക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സമുദ്രംപോലെ ആകർഷകമായിരുന്നു. മഹർഷി നാരദൻ മുമ്പ് പറയപ്പെട്ടതുപോലെ, വാല്മീകി മഹർഷി രഘുവംശത്തിന്റെ കഥ രചിച്ചു. രാമന്റെ ജനനം, അവന്റെ മഹാവീര്യം, സർവജനപ്രീതി, ജനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രിയത്വം, ക്ഷമ, സൗമ്യത, സത്യവാചിത്വം — ഒട്ടേറെ അത്ഭുതകഥകൾ, വിശ്വാമിത്രനു സഹായം, ജനകിയുടെ വിവാഹം, ധനുഷ് വെട്ടൽ — രാമ-പരശുരാമ സംഘർഷം, ദശരഥന്റെ ഗുണങ്ങൾ, രാമന്റെ അഭിഷേകം, കൈകേയിയുടെ ദുഷ്ടത — അഭിഷേകത്തിൽ തടസം, വനവാസം, രാജാവിന്റെ ദുഃഖം, വിലാപം, അന്ത്യം — ജനങ്ങളുടെ ദുഃഖം, യാത്രയയപ്പ്, നിഷാദാധിപനുമായുള്ള സംവാദം, രഥികന്റെ തിരിച്ചു പോകൽ — ഗംഗാ കടക്കം, ഭരദ്വാജൻ്റെ ദർശനം, അനുമതി, ചിത്രകൂട് ദർശനം — വാസസ്ഥല നിർമ്മാണം, ഭരതൻ്റെ വരവ്, രാമൻ്റെ ഉപദേശം, പിതാവിന് ജലതർപ്പണം — പാദുകാ അഭിഷേകം, നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ വാസം, ദണ്ഡകവനയാത്ര, വിരാധന്റെ വധം — ശരഭംഗനൊപ്പം കൂടൽ, സുതീക്ഷ്ണനുമായി കൂടൽ, അനസൂയയുടെ കഥ, സുഗന്ധിത എണ്ണ നൽകൽ — അഗസ്ത്യനുമായി കൂടൽ, ധനുഷ് സ്വീകരിക്കൽ, ശൂർപണഖയുമായി സംവാദം, അവളുടെ മുഖഭംഗം — ഖര-ത്രിശിരസുകളുടെ വധം, രാവണന്റെ ഉദയം, മാരീചയുടെ വധം, വൈദേഹിയുടെ അപഹരണം — രഘുവൻ്റെ വിലാപം, ഗൃധ്രരാജാവിന്റെ മരണവും, കബന്ധനുമായി കൂടൽ, പംപാ തടാകം കാണൽ — ശബരിയുമായി കൂടൽ, കിഴങ്ങ്-ഫലങ്ങൾ ഭക്ഷണം, പംപയിൽ ദുഃഖം, ഹനുമാനുമായി കൂടൽ — ഋശ്യമൂകയിലേക്കുള്ള യാത്ര, സുഗ്രീവനുമായി കൂടൽ, വിശ്വാസം-സ്നേഹം സ്ഥാപിക്കൽ, വാലി-സുഗ്രീവ സംഘർഷം — വാലിയുടെ പരാജയം, സുഗ്രീവന്റെ പുനസ്ഥാപനം, തരയുടെ വിലാപം, ഉടമ്പടി, മഴക്കാല വാസം — രഘുവൻ്റെ കോപം, സൈന്യങ്ങളുടെ സമാഹരണം, ദിശകളിലേക്കുള്ള അയപ്പ്, ഭൂമിയിലേക്ക് റിപ്പോർട്ട് — മോതിരം നൽകൽ, കരടി ഗുഹ കാണൽ, നിരാഹാരമെന്ന ഉദ്ദേശം, സമ്പതിയുമായി കൂടൽ — മലയിൽ കയറ്റം, സമുദ്രം കടക്കൽ, സമുദ്രത്തിന്റെ വാക്കുകൾ, മൈനാകൻ്റെ ദർശനം — ദാനവിയുടെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തൽ, ചായാഗ്രാഹിയുമായി കൂടൽ, സിംഹികയുടെ സംഹാരം, ലങ്കയും മലയയും കാണൽ — രാത്രിയിൽ ലങ്കയിൽ പ്രവേശനം, ഏകാന്ത ചിന്ത, കുടിവെള്ള സ്ഥലത്തേക്കുള്ള യാത്ര, കാവലുള്ള പ്രാകാരത്തിന്റെ ദർശനം — രാവണൻ്റെ ദർശനം, പുഷ്പകവിമാനത്തിന്റെ ദർശനം, അശോകവനത്തിൽ പ്രവേശനം, സീതയെ കാണൽ — സീതയ്ക്ക് അടയാളം നൽകൽ, സംവാദം, ദാനവികൾ ഭീഷണിപ്പെടുത്തൽ, ത്രിജാറ്റയുടെ സ്വപ്നം കാണൽ — സീതയ്ക്ക് രത്നം നൽകൽ, വൃക്ഷം തകർത്ത്, ദാനവികൾ ഓടി പോകൽ, കിങ്കാരന്മാരുടെ സംഹാരം — വായുപുത്രനെ പിടിച്ചു, ലങ്കയെ കത്തിച്ചു കരയൽ, തിരിച്ചു വരവ്, മധു സ്വീകരിക്കൽ — രഘുവനെ ആശ്വസിപ്പിക്കൽ, രത്നം കൈമാറൽ, സമുദ്രം കാണൽ, നലന്റെ പാലം നിർമ്മാണം — സമുദ്രം കടക്കൽ, രാത്രി ലങ്കയിലേക്കുള്ള യുദ്ധം, വിത്ഭീഷണനുമായി സഖ്യം, സംഹാരത്തിനുള്ള ഉപായങ്ങൾ നൽകൽ — കുംഭകർണന്റെ സംഹാരം, മേഘനാദന്റെ പരാജയം, രാവണന്റെ സംഹാരം, സീതയുടെ വീണ്ടെടുപ്പ് — വിത്ഭീഷണന്റെ അഭിഷേകം, പുഷ്പകവിമാനത്തിന്റെ ദർശനം, അയോധ്യയിലേക്കുള്ള യാത്ര, ഭരദ്വാജനുമായി കൂടൽ — വായുപുത്രനെ അയക്കൽ, ഭരതനുമായി കൂടൽ, രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിലെ ശുഭദിനം, സൈന്യങ്ങളെ വിട്ടയക്കൽ, രാജ്യത്തിലെ സന്തോഷം, വൈദേഹിയെ വിടവാങ്ങൽ — രാമന്റെ കഥയിൽ ഭൂമിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും, അതും വാല്മീകി മഹർഷി തന്റെ കവിതയുടെ പിറകിൽ ചേർത്തു. ഇതാണ് മഹാ വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ നാലാമത്തെ സർഗ്ഗം. രാജ്യം നേടിയ രാമന്റെ മുഴുവൻ കഥ, അത്ഭുതമായ വാക്കുകളും അർത്ഥവും കൊണ്ട് വാല്മീകി മഹർഷി രചിച്ചു. ആ മഹർഷി ഇരുപത്തിയാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളും, അഞ്ചു നൂറ് സർഗ്ഗങ്ങളും, ആറു കാണ്ഡങ്ങളും, ഉത്തരകാണ്ഡവും ഉച്ചരിച്ചു. ആ മഹാ കാവ്യവും, ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ടതും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ആരാണ് ഇതു പാടും എന്ന് വാല്മീകി ചിന്തിച്ചു. അവൻ രാജാവിന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരായ കുശനും ലവയും, ധർമ്മശീലികളും, പ്രശസ്തരും, സുന്ദര ശബ്ദം ഉള്ള സഹോദരന്മാരും, ആശ്രമത്തിൽ വസിക്കുന്നവരുമായുള്ളവരെ കണ്ടു. അവരെ ബുദ്ധിമാന്മാരും, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമായുള്ളവരെ കണ്ട വാല്മീകി, വേദങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിനായി, ആ കാവ്യം അവർക്കു പഠിപ്പിച്ചു.