അന്നേ രാത്രി, നമ്മള് ഇവിടെ ഒരു രാത്രി സുഖത്തോടെ വിശ്രമിക്കാം; നാളെയുണ്ടാകുന്ന പുലര്ച്ചെ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ രാമാ, നീ ജനകനെ കാണണം എന്ന് വിശ്വാമിത്രന് പറഞ്ഞു. അതിനിടെ, മഹാതേജസ്സുള്ള സുമതി, വിശ്വാമിത്രന് എത്തിയതായി അറിഞ്ഞു, മഹാപ്രസിദ്ധനായ ഈ മഹാത്മാവിനെ കാണാന് തിരിച്ചുവന്നു. അവന് ഗുരുക്കന്മാരോടും ബന്ധുക്കളോടും ചേര്ന്ന് വിശ്വാമിത്രനെ ഉത്തമ സ്നേഹാദരങ്ങളോടെ സ്വീകരിച്ചു. കൈകള് കൂടിച്ചേര്ത്ത് അവന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ച ശേഷം, സുമതി വിശ്വാമിത്രനോട് പറഞ്ഞു: “ഭാഗ്യവാന് ഞാനാണ്, മഹർഷേ, താങ്കളുടെ ചരണങ്ങള് എന്റെ ദേശത്ത് പാടുപെട്ടതുകൊണ്ട്; നിങ്ങളെ കണ്ടു, എന്നേക്കാള് ഭാഗ്യവാനാരുമില്ല.” ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ച ശേഷം, മഹര്ഷിമാരുടെ ആശീർവാദത്തോടെ എല്ലാ പ്രമാണങ്ങളും അനുസരിച്ച് സുമതി ദശരഥപുത്രന്മാരെ ആദരിച്ചു. അതിനുശേഷം, രാമനും ലക്ഷ്മണനും അവിടത്തെ ഒരു രാത്രി ചെലവഴിച്ച്, മിഥിലയിലേക്കു യാത്രയായി. ജനകന്റെ ആ പുണ്യനഗരിയായ മിഥിലയെ കണ്ടപ്പോള് എല്ലാ മഹർഷിമാരും ആ നഗരത്തെ “ഉത്തമം, ഉത്തമം!” എന്ന് പുകഴ്ത്തി ആദരിച്ചു. മിഥിലയുടെ അടുത്തുള്ള ഒരു കാനനത്തില്, രാമന് ഒരു പുരാതനവും മനോഹരവുമായ ആശ്രമം കണ്ടു. അതിനോട് ആരും വസിക്കുന്നതില്ലെന്ന് കണ്ടതോടെ, രാമന് വിശ്വാമിത്രനോട് ചോദിച്ചു: “ഭഗവനേ, ഇത് ആശ്രമം പോലെയാണ്, പക്ഷേ ഇവിടെ ആരുമില്ല; ഇതു ആരുടെ പുരാതന ആശ്രമം?” രാമന്റെ ഈ ചോദ്യം കേട്ട വിശ്വാമിത്രന് ഉത്തരം പറഞ്ഞു: “രാഘവ, ഞാൻ സത്യം പറഞ്ഞ് പറയാം, ഈ ആശ്രമം മഹാത്മാവായ ഗൗതമന്റെതാണ്. ദേവതകളും ആദരിച്ചിരുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലത്ത് ഗൗതമനും അവന്റെ ഭാര്യ അഹല്യയും ആയിരക്കണക്കിന് വര്ഷങ്ങള് തപസ്സു ചെയ്തു. ഒരിക്കല് ഗൗതമന് ഇല്ലാത്ത സമയത്ത്, ഇന്ദ്രന് മഹർഷിയെന്ന രൂപം എടുത്ത് അഹല്യയോടു സമീപിച്ചു. 'കാമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവര് യോഗ്യമായ സമയത്തെ കാത്തിരിക്കും; പക്ഷേ എനിക്ക് ഇപ്പൊഴേ നിന്നോടു ഐക്യമായിരിക്കാന് ആഗ്രഹമുണ്ട്' എന്ന് ഇന്ദ്രന് പറഞ്ഞു. അഹല്യ, ആ മഹർഷിരൂപത്തിലുള്ള ഇന്ദ്രനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടും, ദേവേന്ദ്രനെ കുറിച്ചുള്ള ആകാംക്ഷകൊണ്ടു വിവേകശൂന്യയായി സമ്മതിച്ചു. തന്റെ ആഗ്രഹം പൂര്ത്തിയായതോടെ, അവള് ഇന്ദ്രനോട്: 'ദേവേന്ദ്രാ, ഞാന് സംതൃപ്തയാകുന്നു; ദയവായി വേഗം ഇവിടെ നിന്ന് പോകൂ. ഗൗതമനില് നിന്നു താങ്കളെയും എന്നെയും രക്ഷിക്കണം' എന്ന് പറഞ്ഞു. ഇന്ദ്രന് ചിരിക്കയായിരുന്നു ഉത്തരം: 'നല്ല കിഴിപ്പുള്ളവളേ, ഞാന് സംതൃപ്തനാണ്, വന്നപോലെ പോകുന്നു.' അങ്ങനെ ഇരുവരുടെയും ഐക്യം കഴിഞ്ഞു, ഇന്ദ്രന് ഉടനെ പുറപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രന് ഭയത്തോടെയും വേഗത്തോടെയും പുറപ്പെട്ടപ്പോള്, ഗൗതമമഹർഷി പ്രവേശിച്ചു. ദേവന്മാര്ക്കും അസുരന്മാര്ക്കും പ്രാപ്യമല്ലാത്ത തപസ്സിന്റെ ശക്തിയുള്ള ഗൗതമന് അഗ്നിപോലെ ദഹിച്ചുകൊണ്ട്, പുണ്യജലത്തില് സ്നാനം ചെയ്തു. അഗ്നികണ്ഡം, ദർഭ എന്നിവയുമായി പ്രവേശിച്ച ഗൗതമനെ കണ്ടപ്പോള് ഇന്ദ്രന് ഭയം പിടിച്ചുപറ്റി, മുഖം പാളിച്ചുപോയി. ഇന്ദ്രന് മഹർഷിരൂപത്തില് നിന്നു കാണുമ്പോള് തന്നെ, ധർമ്മാത്മാവായ ഗൗതമന് കോപത്തോടെ ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു: “എന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് നീ ദുഷ്കൃത്യം ചെയ്തുവല്ലോ, അതുകൊണ്ട് നീ ഫലരഹിതനായിരിക്കും.” ഈ ശാപം പറഞ്ഞു തീരുമ്പോള് തന്നെ സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രന്റെ വൃക്കങ്ങള് നിലത്തുവീണു. പിന്നെ, ഗൗതമന് അഹല്യയെയും ശപിച്ചു: “നീ ആയിരക്കണക്കിന് വര്ഷങ്ങള് ഇവിടെ ദൃശ്യരഹിതയാവും; വായുവില് മാത്രം ജീവിച്ചു, കഷ്ടതപസ്സോടെ, ചിതാഭസ്മത്തില് കിടന്ന്, യാതൊരു ജീവികളും നിന്നെ കാണാതിരിക്കണം. ദശരഥപുത്രനായ രാമന് ഈ കാടിലൂടെ വന്നാല് മാത്രമേ നീ ശുദ്ധയാവൂ. അവനെ അതിഥിയായി സ്വീകരിച്ച്, മോഹരഹിതയായി സന്തോഷത്തോടെ, നീ വീണ്ടും നിന്റെ രൂപം പ്രാപിച്ചു എന്നിലേക്കു വരിക.” അങ്ങനെ ശപിച്ച ശേഷം, മഹാതപസ്സുള്ള ഗൗതമന് ആ ആശ്രമം ഉപേക്ഷിച്ചു, സിദ്ധരും ചരണരുമുള്ള ഹിമവാനിലെ മനോഹരമായ ശിഖരത്തില് തപസ്സു ചെയ്തു. ഇത്രയും കഥ പറഞ്ഞശേഷം, ഇനി മഹാമഹിമയുള്ള വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ അറുപത്തൊൻപതാം സര്ഗം കേൾക്കൂ. അപ്പോള്, ഫലരഹിതനായ ഇന്ദ്രന് ഭയത്തോടുകൂടി, അഗ്നിയെ മുന്നിര്ത്തി ദേവന്മാരോടും സിദ്ധന്മാരോടും ഗന്ധര്വ്വന്മാരോടും ചരണന്മാരോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.