രാമൻ ഹനുമാനോടു പറഞ്ഞു: "ലങ്കയുടെ സൈനിക ശക്തിയെപ്പറ്റിയും, അവിടുത്തെ കതകുകളും കോട്ടകളും എങ്ങനെ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്നും, അവിടുത്തെ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ എങ്ങനെ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നും, രാക്ഷസന്മാരുടെ വീടുകൾ എങ്ങനെയാണെന്നും നീ എനിക്ക് വിശദമായി പറഞ്ഞുതരിക. നീ അവിടെ സുഖമായി എല്ലാം കണ്ടു, അതിനാൽ സത്യസന്ധമായി എല്ലാം പറയണം; അതിനൊത്ത് നീ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നിപുണനാണ്." രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ വായുവിന്റെ മകനായ ഹനുമാൻ, വാഗ്മികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, വീണ്ടും രാമനോടു പറഞ്ഞു: "ശ്രദ്ധിച്ചുകേൾക്കൂ, ഞാൻ എല്ലാം വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു—ലങ്കയുടെ കോട്ടയുടെ ക്രമീകരണങ്ങളും, നഗരം എങ്ങനെ കാവലിടപ്പെടുന്നു എന്നും, എത്ര സൈനിക ശക്തിയാണവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് എന്നും. രാക്ഷസന്മാർ എങ്ങനെയാണ് രാവണന്റെ ശക്തിയിൽ വിശ്വസ്തരായി നിലകൊള്ളുന്നത്, ലങ്കയുടെ മഹത്തായ സമൃദ്ധിയും, സമുദ്രത്തിന്റെ ഭയാനകതയും—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ പറയാം. വലിയ സൈന്യത്തിന്റെ വിഭജനങ്ങളും, അവരുടെ യന്ത്രങ്ങളുടെയും വിന്യാസം ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു." "ലങ്ക നഗരം ആഹ്ലാദത്തോടും ഉല്ലാസത്തോടും നിറഞ്ഞതാണ്; മദ്യപാനത്തിൽ ലീനമായ ആനകളാൽ നിറഞ്ഞു, അനേകം രഥങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായത്, രാക്ഷസന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്. നഗരത്തിന്റെ കതകുകൾ കരുത്തുള്ള ഇരുമ്പ് കട്ടകൾകൊണ്ട് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; നാലു വലിയ കതകുകളാണ് അവിടെ. അവിടെയൊക്കെ ശക്തമായ വലിയ കല്ലെറിയുന്ന യന്ത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവ ഉപയോഗിച്ച് എത്രയും ശക്തമായ ശത്രുസൈന്യത്തെ പോലും പിന്മാറ്റാൻ കഴിയും." "കതകുകൾക്കരികിൽ കറുത്ത ഇരുമ്പിൽ നിർമ്മിച്ച ഭയാനകവും മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്; നൂറുകണക്കിന് മരണകാരിയായ യന്ത്രങ്ങൾ രാക്ഷസ വീരന്മാർ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെയൊരു മഹത്തായ പൊൻകോട്ടയുണ്ട്—അടുക്കളിൽ രത്നങ്ങൾ, പവഴ, വൈഡൂര്യം, മുത്ത് മുതലായവ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. നഗരത്തിന് ചുറ്റും ഭയാനകമായ വലിയ കുളങ്ങൾ ഉണ്ട്, തണുപ്പും ശുദ്ധവുമായ ജലത്തിൽ നിറഞ്ഞു, ആഴം അളക്കാൻ കഴിയാത്തതും, മുതലകളാൽ നിറഞ്ഞതും, മീനുകൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്." "ആ കുളങ്ങളുടെ കതകുകളിൽ നാലു വിശാലമായ പാലങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയിൽ അനേകം ശക്തമായ യന്ത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇരുപക്ഷത്തും വീടുകൾ നിരന്നിരിക്കുന്നു. ആ പാലങ്ങൾ ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റം തടയാൻ സഹായിക്കുന്നു; ആ യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കുളങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും മറയ്ക്കുന്നു. അതിൽ ഒരു പാലം പ്രത്യേകമായി അത്യന്തം കരുത്തും ഉറപ്പുമുള്ളതും, പൊൻതൂണുകളും പൊൻപീഠങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചതുമാണ്." "രാവണൻ താനായി, യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹത്തോടെ, സൈന്യത്തിന്റെ നീക്കങ്ങളിൽ ജാഗ്രതയോടെ എഴുന്നേറ്റു. ലങ്ക സ്വയം നിലകൊള്ളുന്ന ഒരു ദൈവിക കോട്ടപോലെയാണ്; ഭയാനകവും, മലമുകളിലോ കാടിലോ അല്ലാത്തതും, മനുഷ്യർ നിർമ്മിച്ച നാലു തരം കോട്ടകളിൽ ഒന്നും അല്ലാത്തതുമാണ്. സമുദ്രത്തിന്റെ അപ്പുറത്ത്, ദൂരെയായാണ് ലങ്ക സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്; ഇവിടെ കടൽവഴി ഒന്നുമില്ല, നാലുഭാഗവും വേറിട്ടാണ്." "മലയുടെ അഗ്രത്തിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ആ കോട്ട പുരാതന ദേവനഗരിയെപ്പോലെയാണ്; കുതിരകളും ആനകളും നിറഞ്ഞ ലങ്ക ജയിക്കാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്. കുളങ്ങളും, നൂറുകണക്കിന് കൊല്ലുന്ന യന്ത്രങ്ങളും, വിവിധ യന്ത്രങ്ങളും ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള രാവണന്റെ നഗരമായ ലങ്കയെ അലങ്കരിക്കുന്നു." "കിഴക്കേ കതകിൽ പത്ത് ആയിരം രാക്ഷസന്മാരാണ് കാവലിരിക്കുക; അവർ എല്ലാവരും കുന്തം കൈവശമുള്ളവരും, തോൽക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവരും, വാളുപയോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമാണ്. തെക്കേ കതകിൽ ഒരു ലക്ഷം രാക്ഷസന്മാരാണ്, നാലുവിധ സൈന്യത്തോടുകൂടി, അവിടുത്തെ വീരന്മാർ അതുല്യരാണ്. പടിഞ്ഞാറേ കതകിൽ പത്തുലക്ഷം രാക്ഷസന്മാരാണ്, അവർ എല്ലാവരും കവചവും വാളും കൈവശമുള്ളവരും, ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമാണ്. വടക്കേ കതകിൽ ഒരു കോടി രാക്ഷസന്മാരാണ്, രഥസാരഥികളും കുതിരസേനാനികളും, ഉത്തമ പുത്രന്മാരും, വളരെ ആദരവോടെ നിലകൊള്ളുന്നവരുമാണ്." "നഗരത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് ഭയാനകമായ യാതുധാനന്മാരും, ഒരു കോടി രാക്ഷസന്മാരുമാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഞാൻ തന്നെ ആ പാലങ്ങൾ തകർത്തു, കുളങ്ങൾ പൂരിപ്പിച്ചു, ലങ്ക നഗരം കത്തിച്ചു, കോട്ടയിടിച്ചു, രാക്ഷസസൈന്യത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം സംഹരിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്തുവിധമായാലും, നമ്മൾ വരുണന്റെ വാസസ്ഥലമായ കടൽ കടന്ന് ലങ്കയെ വാനരന്മാർ നശിപ്പിച്ചതായി കരുതാം." "അംഗദൻ, ദ്വിവിദൻ, മൈന്ദൻ, ജാംബവാൻ, പനസൻ, നളൻ, നീലൻ എന്ന സേനാനായകൻ—ഇവരൊക്കെയുണ്ടെങ്കിൽ മറ്റുള്ള സൈന്യത്തിന് എന്ത് ആവശ്യം? അവൻമാർ കടൽ കടന്ന്, രാവണന്റെ മഹത്തായ നഗരം—അത് മലകളും കാടുകളും, കുളങ്ങളും കതകുകളും, കോട്ടയും രാജപ്രാസാദങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ—അടിച്ചുപൊളിച്ച് നേരെ നിന്റെ അടുക്കൽ എത്തും, രാഘവ." "അതിനാൽ, നീ ഉടൻ തന്നെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തെയും വിളിച്ചു ചേരാൻ ആജ്ഞാപിക്കണം; യോജിച്ച സമയത്ത് യാത്രക്ക് ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തണം." ഇവിടെ നാലാമത്തെ സർഗ്ഗം ആരംഭിക്കുന്നു—യുദ്ധകാണ്ഡത്തിൽ വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ഈ ഭാഗം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. ഹനുമാന്റെ വാക്കുകൾ രാമൻ ക്രമത്തിലും യുക്തിയിലും കേട്ടു. പ്രകാശമുള്ളവനും സത്യസന്ധനായ വീരനുമായ രാമൻ പിന്നെ പറഞ്ഞു: "നീ പറഞ്ഞ ലങ്ക നഗരം, ഭയാനക രാക്ഷസന്റെ ഈ നഗരം, ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ നശിപ്പിക്കും; ഞാൻ സത്യം സംസാരിക്കുന്നു. സുഗ്രീവ, ഈ നിമിഷം തന്നെ സൈന്യത്തിന്റെ യാത്രയ്ക്ക് ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തുക; വിജയത്തിന് അനുകൂലമായ സൂര്യൻ ഉച്ചയ്ക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു." "ഇന്ന് ഉത്തരഫാൽഗുണി നക്ഷത്രമാണ്; നാളെ ഹസ്തയുമായി യോഗം വരും. അതിനാൽ, സുഗ്രീവ, നമുക്ക് മുഴുവൻ സൈന്യത്തോടുകൂടി യാത്ര തുടങ്ങാം. ഞാൻ ശുഭസൂചനകൾ കാണുന്നു; രാവണനെ സംഹരിച്ച ശേഷം ഞാൻ ജനകാതേജസ്വിനിയായ സീതയെ തിരികെ കൊണ്ടുവരും. എന്റെ വലതുകണ്ണ് മുകളിൽ ചലിക്കുകയാണ്; ഇത് എന്റെ ആഗ്രഹസാഫല്യത്തിന്റെയും വിജയത്തിന്റെയും സൂചനയാണെന്നു തോന്നുന്നു." രാമൻ, ധർമ്മത്തിൽ നിപുണനും, ഉത്തമമായ ഉപദേശങ്ങൾ നൽകുന്നവനും, വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവനും ലക്ഷ്മണനും ആദരിച്ചവനുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "നീലൻ ഈ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ പോയി വഴിയെ പരിശോധിക്കട്ടെ; അവനോടൊപ്പം ഒരു ലക്ഷം വേഗമുള്ള വാനരന്മാരും പോകട്ടെ. നീലാ, സേനാനായകാ, പഴവും കിഴങ്ങും നിറഞ്ഞതും, തണുത്ത കാട്ടുനീരും തേൻ നിറഞ്ഞ വഴികളും ഉള്ള പാതയിലൂടെ സൈന്യത്തെ വേഗത്തിൽ നയിക്കൂ.