അപ്പോള് ഭയമില്ലാത്ത വലിയ വാനരനായ ഹനുമാന് ആ രാക്ഷസരുടെ വീടുകളിലും അവരുടെ മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങളിലും രാജസൗധങ്ങളിലും ഒരിടംമാറി മറ്റിടം ചാടിക്കടന്നു. അത്രേ ഇല്ല, അതിവേഗത്തില് അദ്ദേഹം പ്രഹസ്തന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലേക്ക് ചാടിപ്പോയി, അവിടെ തീകൊളുത്തി, വായുപോലെ ശക്തിയോടെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. പിന്നെ മഹാപാര്ശ്വന്റെ വീട്ടിലേക്കും അദ്ദേഹം ചാടി, അന്ത്യകാലാഗ്നിപോലുള്ള തീ അവിടെ വിടുതല് ചെയ്തു. അതുപോലെ, വജ്രദംഷ്ട്രന്, ശുകന്, പ്രജ്ഞാനമുള്ള സാരണന്—ഇവരുടെ വീടുകളിലേക്കും ആ മഹാവീരന് തീവെച്ചു. ഇതുപോലെ തന്നെ, വാനരസേനാപതി ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ വീട്ടിലും, പിന്നെ ജംബുമാലി, സുമാലി എന്നീ രാക്ഷസന്മാരുടെ വീടുകളിലും തീപടര്ത്തി. രശ്മികേതു, സൂര്യശത്രു, ഹ്രസ്വകര്ണ്ണ, ദംഷ്ട്ര, രോമശ എന്ന രാക്ഷസന്റെ വീടുകളിലും തീകൊളുത്തി. യുദ്ധോന്മത്തന്, മത്തന്, ധ്വജഗ്രീവന്, ഭയങ്കരനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വന്, ഹസ്തിമുഖന്—ഇവരുടെ വീടുകളിലും തീപടര്ത്തി. കരാളന്, വിശാലന്, ശോണിതാക്ഷന്, കുംഭകര്ണന്, മകരാക്ഷന്—ഇവരുടെ വീടുകളും അഗ്നിക്കിരയായി. നരാന്തകന്, കുംഭന്, ദുഷ്ടനായ നികുംഭന്, യജ്ഞശത്രു, ബ്രഹ്മശത്രു—ഇവരുടെ വീടുകളിലും തീകൊളുത്തി. വിവീഷണന്റെ വീടൊഴികെ ഹനുമാന് ഓരോ വീടുകളിലും കാല്വയ്ക്കുമ്പോള് ഓരോന്നായി തീപ്പിടിച്ചു. ആ മനോഹരവും സമൃദ്ധിയുള്ളവുമായ ഭവനങ്ങളില്, സമൃദ്ധരുടെ ഐശ്വര്യം തന്നെയാണ് വാനരനേതാവ് അഗ്നിക്കിരയാക്കിയത്. അതിനു ശേഷം, എല്ലാ വീടുകളെയും കടന്നുപോയ ധീരനായ ഹനുമാന് രാക്ഷസാധിപതിയായ രാവണന്റെ അതിമഹത്വമുള്ള വാസസ്ഥലത്തിലെത്തിയപ്പോള്, ആ ഭവനം വിവിധ രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, മേരു, മന്ദരപര്വ്വതങ്ങളെപ്പോലും പ്രകാശിക്കുന്നതുമായ, അനേകം മംഗളചിഹ്നങ്ങളാല് ഭാസുരമായതുമായിരുന്നു. അവിടെ, തന്റെ വാലിന്റെ അഗ്രത്തില് തെളിഞ്ഞ തീ വിടുതല് ചെയ്ത്, ഹനുമാന് പ്രളയകാലത്തെ മേഘഗര്ജനപോലെ ഉരുണ്ടു. വായുവിന്റെ ശക്തിയാല് ആ മഹാബലവാനായ ഹനുമാന്റെ അഗ്നി അതിവേഗത്തില് പടര്ന്നു, പ്രളയകാലത്തിലെ അഗ്നിപോലെ വളര്ന്നു. ആ തീയുമായി ഹനുമാന് ആ ഭവനങ്ങളിലേക്കും കടന്നു, പൊന്നും മുത്തും രത്നങ്ങളാല് നിര്മ്മിച്ച ജാലകങ്ങള് അഗ്നിക്കിരയാക്കി. മഹാരത്നഭൂഷിതമായ ആ രാജസൗധങ്ങള് തകര്ന്നു വീണു; ഗോപുരങ്ങള് തകര്ന്നു നിലംതൊട്ടു. പുണ്യശേഷം അവസാനിച്ചപ്പോള് സ്വര്ഗസ്ഥരായ സിദ്ധന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങള് ആകാശത്തില് നിന്നു വീഴുന്നതുപോലെ, ഭയപ്പെട്ട രാക്ഷസന്മാര് ഓടിക്കളയുമ്പോള് വലിയ ശബ്ദം ഉയര്ന്നു. ഓരോരുത്തരും സ്വവീടുകളില് അതിനെ രക്ഷിക്കാനായി ശ്രമിച്ചു, പക്ഷേ ആത്മവിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ടും ഭാഗ്യം വിട്ടുമാറിയവരും ആയിരന്നു. "നിശ്ചയമായി ഈ തീ വാനരരൂപത്തില് വന്നിരിക്കുന്നു—അയ്യോ!" എന്ന് അവർ വിലപിച്ചു. സ്ത്രീകള് കുഞ്ഞുങ്ങളെ മുലയൂട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ അപ്രതീക്ഷിതമായി വീണു; ചിലര് തീയില് ചുറ്റപ്പെട്ട്, മുടി പിഴുതുപറിഞ്ഞ് ഭവനങ്ങളില് നിന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെടുവാന് ശ്രമിച്ചു. ആ സ്ത്രീകള് ആകാശമേഘങ്ങളില് നിന്ന് മിന്നുന്ന മിന്നല്പോലെ, വജ്രം, പവഴ, പുഷ്പരാഗം, മുത്ത്, വെള്ളി മുതലായ ആഭരണങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരായി തെളിഞ്ഞു. അങ്ങനെ ഹനുമാന് ആ അതിമനോഹരമായ ഭവനങ്ങളില് നിന്നു ഒഴുകി വരുന്ന വിവിധ ലോഹങ്ങള് കണ്ടു. മരത്തിലും പുല്ലിലും തീ ഒരിക്കലും തൃപ്തി കൊള്ളാത്തതുപോലെ, ഹനുമാന്ക്കും രാക്ഷസാധിപന്മാരുടെ നാശം കൊണ്ട് തൃപ്തിയുണ്ടായില്ല; ഭൂമിക്കും ഹനുമാനാല് കൊല്ലപ്പെട്ട രാക്ഷസന്മാരുടെ രക്തം കൊണ്ടു തൃപ്തിയുണ്ടായില്ല. വേഗവും മഹാത്മാവും ഉള്ള ഹനുമാനാല് ആ ലങ്കാ നഗരം മുഴുവന് അഗ്നിക്കിരയായി, പുരാതനകാലത്ത് രുദ്രന് ത്രിപുരം ദഹിച്ചതുപോലെ. പിന്നെ ലങ്കാമലയുടെ മുകളിലൊരു ഭയാനകമായ തീ പടര്ന്നു, അതിന്റെ ജ്വാലമുടി ഉയര്ത്തി, ഹനുമാന്റെ വേഗത്തിലാല് തെളിഞ്ഞു. പ്രളയകാലത്തിലെ അഗ്നിപോലെ, ആ തീ വായുവിന്റെ സഹായത്തോടെ വളര്ന്നു, ആകാശത്തെയെത്തി, പുകരഹിതമായ കിരണങ്ങള് ഭവനങ്ങളില് പതിച്ചു, രാക്ഷസശരീരങ്ങളുടെ മേദസ്സുകൊണ്ടു പോഷിതമായ ജ്വാലകള് പടര്ന്നു. കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലും പ്രകാശിച്ച ആ മഹാഗ്നി ലങ്കയെ മുഴുവനും ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു, അപ്പോള് ആകാശം പിളരുന്നപോലെയുള്ള ഭയാനകമായ ശബ്ദങ്ങള് മുഴങ്ങിത്തുടങ്ങി. വസ്ത്രങ്ങളില്നിന്ന് തീ പടര്ന്നു; അതിന്റെ പ്രകാശം അത്യന്തം കഠിനമായിരുന്നു, കിംശുകപൂക്കളെപ്പോലുള്ള ജ്വാലമുടിയോടെ. അഗ്നി ദഹിപ്പിച്ചപ്പോള് പുകയും പൊടിയും നിറഞ്ഞ കറുത്ത നീലകുമുദപോലെയുള്ള മേഘങ്ങള് തെളിഞ്ഞു. "ഇവന് വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനോ? ദേവാധിപതിയോ? യമനോ, വരുണനോ, വായുവോ? രുദ്രനോ, അഗ്നിയോ, സൂര്യനോ, കുബേരനോ, സോമനോ? ഇതൊരു വാനരമാത്രമല്ല—ഇവന് സ്വയം കാലന് തന്നെയാണ്," എന്ന് രാക്ഷസന്മാര് ആശ്ചര്യത്തോടെ പറഞ്ഞു. "ഇത് ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവായ, നാലുമുഖവുമായ മഹാപിതാവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ കോപമോ, വാനരരൂപത്തില് ഇങ്ങോട്ട് വന്ന് രാക്ഷസന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനാണോ?" എന്നും, "അപ്രമേയനും, അവ്യക്തനും, അനന്തനും ഏകസ്വരൂപനുമായ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പരമശക്തിയോ, വാനരരൂപത്തില് മായയാല് രാക്ഷസവധത്തിനായി വന്നതോ?" എന്നും അവര് തമ്മില് സംവദിച്ചു. അങ്ങനെ, പല പ്രമുഖ രാക്ഷസസംഘങ്ങള് അവിടെയെത്തി, ആ നഗരം അപ്രതീക്ഷിതമായി ദഹിച്ചതും, അതിലെ ജീവജാലങ്ങള്, ഭവനങ്ങള്, മരങ്ങള് എന്നിവയും കണ്ട് ഈവിധം പരസ്പരം സംസാരിച്ചു. പിന്നീട്, രാക്ഷസന്മാരുമായും കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും മരങ്ങളും ഒക്കെയും അഗ്നിക്കിരയായ ലങ്കാ നഗരം, വലിയ ദു:ഖത്തില് നിലവിളിച്ചു; അതിന്റെ ശബ്ദം ഭയാനകവും ഉഗ്രവുമായിരുന്നു. "അയ്യോ അച്ഛാ! അയ്യോ മകനേ, പ്രിയസഖാ! അയ്യോ ജീവാധിപന്, എന്റെ ശരീരം, എന്റെ ഭാഗ്യം നശിച്ചുപോയി!"—ഇങ്ങനെ രാക്ഷസന്മാര് പലവിധം വിലപിച്ചു, അതിനൊപ്പം അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ഒരു ഉഗ്രശബ്ദം ഉയര്ന്നു. ജ്വലിക്കുന്ന തീയില് ചുറ്റപ്പെട്ട്, മഹാബലശാലികള് വീണു, രക്ഷകര്ത്താക്കള് പിന്മാറി, ഹനുമാന്റെ ക്രുദ്ധശക്തിയില് കീഴടക്കപ്പെട്ട ലങ്കാ ശപിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ തോന്നി. മഹാമനസ്സുള്ള ഹനുമാന് അപ്പോള് അഗ്നിജ്വാലകള് പടര്ന്ന, ഭീതിയും നിരാശയും നിറഞ്ഞ രാക്ഷസന്മാരെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞ ലങ്കയെ കണ്ടു; അത് ആത്മജന്മാവിന്റെ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ) കോപത്തില് തകര്ന്ന ഭൂമിയെപ്പോലായിരുന്നു. രത്നമരങ്ങളാല് നിറഞ്ഞ കാടുകള് തകര്ത്ത്, മഹാരാക്ഷസന്മാരെ യുദ്ധത്തില് സംഹരിച്ച്, ആ ഭംഗിയുള്ള നഗരവും അഗ്നിക്കിരയാക്കി, വായുദേവന്റെ പുത്രനായ ഹനുമാന് അവിടെ അചഞ്ചലനായി നിന്നു. അനേകം രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു, ആ മരങ്ങളാല് നിറഞ്ഞ കാട് തകര്ത്ത്, രാക്ഷസവാസസ്ഥലങ്ങള് അഗ്നിക്കിരയാക്കി, മഹാത്മാവായ ഹനുമാന് തന്റെ മനസ്സ് രാമന്റെ പക്കല് തിരിച്ചു. അപ്പോള് ദേവതാസമൂഹങ്ങള് ആ വാനരശ്രേഷ്ഠനായ, വായുപോലെയുള്ള ശക്തിയുള്ള, മഹാമനസ്സുള്ള, വായുപുത്രന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാന്റെ സ്തുതിചെയ്തു. ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും ഗന്ധര്വ്വന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും സര്പ്പന്മാരും മറ്റു മഹാവിഭൂതികളും അവിടെ അത്യന്തം അതുല്യമായ ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു.