വാനരൻ ഹനുമാന്റെ നിർഭയമായും നൈപുണ്യത്തോടെ സംസാരിച്ച, അതീവ ദൃഢവും കഠിനവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട രാവണൻ, ദശമുഖൻ, ക്രോധത്തിൽ കണ്ണുകൾ വലുതാക്കി, വാനരനെ കൊല്ലാൻ ആജ്ഞ നൽകി. ഇതാണ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ സുന്ദരകാണ്ഡയുടെ അമ്പത്തിരണ്ടാം സർഗത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നത്. മഹാത്മാവായ വാനരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാവണൻ, അതിയായ ക്രോധത്തിൽ, ഹനുമാന്റെ വധം ചെയ്യാൻ താൻ നിർദ്ദേശം നൽകി. രാക്ഷസരുടെ ക്രോധഭരിതനായാധിപൻ, സംഭവത്തിന്റെ ഗൗരവം മനസ്സിലാക്കി, പ്രവർത്തനത്തിൽ നൈപുണ്യമുള്ള ഒരാൾ, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു. അവൻ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച പ്രശസ്തനായ മുതിർന്നവനോട്, അത്യന്തം ഗുണകരവും, നൈപുണ്യത്തോടെ, ആദരത്തോടെ, ദൃഢതയോടെ സംസാരിച്ചു: "രാജൻ, നിങ്ങളുടെ ക്രോധം ക്ഷമിക്കണം; ദയവായി എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. യഥാർത്ഥം എന്താണ്, എന്തല്ല എന്നറിയുന്ന ഭൂമിയിലെ മഹാരാജാക്കന്മാർ, ദൂതന്മാരെ കൊല്ലാറില്ല. രാജൻ, വാനരന്റെ വധം ധർമ്മത്തിനെതിരാണ്, ലോകത്തിന്റെ ആചാരങ്ങൾക്കും വിരുദ്ധമാണ്; ഇത് നിങ്ങളുടെ മഹത്വത്തിന് അയോഗ്യമാണ്. നിങ്ങൾ മാത്രമാണ് ധർമ്മത്തിൽ പ്രഗത്ഭനും, കൃതജ്ഞനും, രാജധർമ്മത്തിൽ നൈപുണ്യവുമുള്ളവനും, സകല ജാതികളിലെ ഉന്നതതയും താഴ്മയും അറിയുന്നവനും, പരമസത്യം അറിയുന്നവനും. നിങ്ങൾപോലുള്ള വിവേകമുള്ളവരും, ക്രോധം പിടിച്ചുപറ്റിയാൽ, ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിച്ചിട്ടുള്ളത് വെറും കഷ്ടപ്പാടാണ്. അതുകൊണ്ട്, ശത്രുക്കളെ വധിക്കുന്നവനായ രാജൻ, യഥാർത്ഥം എന്താണ്, എന്തല്ല എന്നുറപ്പിച്ച ശേഷം, ദൂതന് അനുയോജ്യമായ ശിക്ഷ നിശ്ചയിക്കണം." വിഭീഷണന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാക്ഷസാധിപൻ രാവണൻ, അതിയായ ക്രോധത്തിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു: "ദുഷ്ടന്മാരെ കൊല്ലുന്നതിൽ പാപമില്ല, ശത്രുക്കളെ വധിക്കുന്നവനേ; അതുകൊണ്ട്, ദുഷ്ടത ചെയ്ത ഈ വാനരനെ ഞാൻ കൊല്ലും." ഈ ധർമ്മത്തിനെതിരായ, അനേകം ദോഷങ്ങളുള്ള, മഹാത്മാക്കളെ അയോഗ്യമായ വാക്കുകൾ കേട്ട, ജ്ഞാനത്തിൽ ഉന്നതനായ വിഭീഷണൻ, പരമസത്യം പറഞ്ഞ് വീണ്ടും സംസാരിച്ചു: "ലങ്കാധിപനേ, രാക്ഷസരാജാവേ, ദയവായി സത്യം, ധർമ്മം കേൾക്കൂ. ദൂതന്മാരെ ഒരിക്കലും കൊല്ലരുത്; മഹാത്മാക്കൾ എല്ലായിടത്തും ഇത് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. നിസ്സംശയം, ഈ ശത്രു ശക്തി നേടിയതും, അതിമിതമായ ദോഷം ചെയ്തതും ശരിയാണെങ്കിലും, ദൂതന്റെ വധം മഹാത്മാക്കൾ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. ദൂതന്മാർക്ക് ശിക്ഷകൾ പലതും അറിയപ്പെടുന്നു: അംഗഭംഗം, ചവിട്ടൽ, തല മുറിക്കൽ, ചിഹ്നം പതിപ്പിക്കൽ എന്നിവയാണ് ശിക്ഷകൾ; പക്ഷേ, ദൂതന്റെ വധം ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല. നിങ്ങളോ, ധർമ്മവും, ആനുകൂല്യവും പഠിച്ച, ഉന്നതതയും താഴ്മയും ഉറപ്പിച്ചവനാണ്; ക്രോധം പിടിച്ചുപറ്റുന്നത് അയോഗ്യമാണ്. ഗുണമുള്ളവർ ക്രോധം പിടിച്ചുപറ്റാറില്ല. ധർമ്മവാദത്തിൽ, ലോകചാരത്തിൽ, ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിൽ, നിങ്ങളോട് തുല്യൻ ആരുമില്ല; ദേവതകളും അസുരരും തമ്മിൽ നിങ്ങൾ ഉന്നതനാണ്. നിങ്ങളുടെ അതിമാനവ വീര്യത്താൽ, ഉത്സാഹത്താൽ, ദേവതകളും അസുരരും, ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരും കീഴടക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനും അനേകം രാജാക്കന്മാരും പലതവണ നിങ്ങൾക്ക് കീഴടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ദേവതകളും അസുരരും വധിച്ച, വീര്യവും ജ്ഞാനവും ഉള്ള, അജേയനായ നായകനേ, നിങ്ങളുടെ പോലുള്ള ധീരരായ യോദ്ധാക്കൾ, യഥാർത്ഥത്തിൽ, ചിന്തയിലും കപടത കാണിക്കാറില്ല; അവർ ജീവൻ പോലും ഉപേക്ഷിക്കും, പക്ഷേ കപടതയില്ല. വാനരന്റെ വധത്തിൽ ഞാൻ ഗുണം കാണുന്നില്ല; മറിച്ച്, അയാളെ അയച്ചവർക്കാണ് ശിക്ഷ നൽകേണ്ടത്. അവൻ നല്ലവനോ, ദുഷ്ടനോ ആയാലും, മറ്റൊരാളുടെ ദൂതനാണ്; ദൂതനായി സംസാരിക്കുന്നവനാണ്, അതുകൊണ്ട് ദൂതന് വധം അർഹമല്ല. മറ്റുമുള്ളത്, രാജൻ, അവനെ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ, ആകാശവാസികളിൽ ആരെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല, ഈ മഹാസമുദ്രം വീണ്ടും കടന്ന് ഇവിടെ വരാൻ കഴിയുന്നവനായി. അതുകൊണ്ട്, ശത്രു നഗരങ്ങൾ കീഴടക്കുന്നവനേ, അവനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കരുത്; നിങ്ങൾ, ദേവതകളും ഇന്ദ്രനും ചേർന്ന്, ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ ഒരുക്കണം. അവൻ നശിച്ചാൽ, രാജാവിന്റെ രണ്ടു ശത്രുക്കളായ, യുദ്ധത്തിൽ ഉത്സാഹമുള്ള, നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്ത, മനുഷ്യരാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരെ യുദ്ധത്തിന് പ്രേരിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന മറ്റൊരു ജീവിയെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല. രാക്ഷസരുടെ മനസ്സിന് ആനന്ദം നൽകുന്നവനേ, ദേവതകളും അസുരരും, ധീരരായ, ഉത്സാഹമുള്ളവരും, നിങ്ങളാണ് അജേയൻ; രാക്ഷസരെ യുദ്ധത്തിൽ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് അയോഗ്യമാണ്. ധീരരായ, ജ്ഞാനമുള്ള, ദൃഢനിശ്ചയമുള്ള, ഉന്നത കുടുംബങ്ങളിൽ ജനിച്ച, മഹാഗുണമുള്ള, യോദ്ധാക്കൾ, ആയുധങ്ങളിൽ നൈപുണ്യമുള്ള, ക്രോധം നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന, നല്ല പരിചരണമുള്ളവരാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിലെ ചിലർ, നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, ആ രണ്ടു മൂഢരായ രാജകുമാരന്മാരെ പിടിക്കട്ടെ; നിങ്ങളുടെ ശക്തി മറ്റുള്ളവർക്കും കാണിക്കട്ടെ." രാക്ഷസരുടെ മഹാനായ, ദേവതകളുടെ ശത്രുവായ, രാത്രിവാസികളുടെ അദ്ധിപൻ, വിഭീഷണന്റെ ഈ ഉത്തമമായ ഉപദേശങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി, അംഗീകരിച്ചു. ഇതോടെ സുന്ദരകാണ്ഡയുടെ അമ്പത്തിരണ്ടാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു. ഇനി, അമ്പത്തിമൂന്നാം സർഗം ആരംഭിക്കുന്നു. ഈ ഉപദേശങ്ങൾ കേട്ട ദശമുഖൻ രാവണൻ, തന്റെ സഹോദരനോട് കാലത്തിനും സ്ഥലത്തിനും അനുയോജ്യമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "നിന്റെ വാക്കുകൾ ശരിയാണ്; ദൂതന്റെ വധം അയോഗ്യമാണ്. പക്ഷേ, അവനു മറ്റൊരു ശിക്ഷ നൽകണം. വാനരന്മാർക്ക് വാലാണ് അലങ്കാരം; അതുകൊണ്ട്, അതിനെ ഉടനെ അഗ്നിയിൽ കത്തിക്കട്ടെ, കത്തിയ വാലോടെ അവനെ വിട്ടയക്കട്ടെ. അവന്റെ ബന്ധുക്കളും, സുഹൃത്തുക്കളും, കുലവും, അവനെ ദു:ഖിതനും, ദേഹവും വിചിത്രവും, ക്ഷീണിച്ചവനായി കാണട്ടെ." രാക്ഷസാധിപൻ, നഗരത്തിലെ എല്ലാ ചത്വരങ്ങളിലും, ദൂതനെ വാലിൽ അഗ്നി കത്തിച്ച്, രാക്ഷസന്മാരാൽ പര്യടനം ചെയ്യാൻ ആജ്ഞ നൽകി. ഈ ആജ്ഞ കേട്ട രാക്ഷസന്മാർ, ക്രോധത്തിൽ, പഴയ പഞ്ചകൾ കൊണ്ട് ഹനുമാന്റെ വാൽ പൊതിഞ്ഞു. വാല പൊതിയുമ്പോൾ, മഹാവാനരൻ, ഒരു കാട്ടിൽ ഉണങ്ങിയ ഇന്ധനം കൊണ്ടുള്ള തീപോലെ, വലിപ്പം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പിന്നെ, എണ്ണ ഒഴിച്ച്, അഗ്നി കത്തിച്ചു; കത്തിയ വാലോടെ, അവൻ ആ രാക്ഷസന്മാരെ അടിച്ചു. ക്രോധവും ക്ഷോഭവും നിറഞ്ഞ, ഉദയ സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള മുഖം, വാനരന്മാരിൽ ഉന്നതനായ ഹനുമാൻ, വീണ്ടും രാക്ഷസന്മാരാൽ വളഞ്ഞു. ഇവയാണ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ സുന്ദരകാണ്ഡയുടെ അമ്പത്തിമൂന്നാം സർഗത്തിൽ സംഭവിച്ച ദൃശ്യങ്ങൾ.