ബ്രഹ്മദേവൻ മഹർഷിയായ വാല്മീകിയോട് സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: “മഹർഷേ, ഈ ശ്ലോകം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകണമെന്ന് നീ ആലോചിക്കേണ്ടതില്ല; എന്റെ ഇച്ഛയാൽ തന്നെ ഈ ശരസ്വതി നിന്റെ ഉള്ളിൽ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ ലോകത്തിനായി ധാർമികനും ജ്ഞാനിയുമായ രാമന്റെ സമ്പൂർണ്ണ കഥ രചിക്കണം. നാരദന്മാരുടെ വായിൽ നിന്നു നീ കേട്ടതുപോലെ, രാമന്റെ രഹസ്യങ്ങളെയും വെളിപ്പെടുത്തലുകളെയും, സുമിത്രപുത്രനായ ലക്ഷ്മണനും, എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരും, വൈദേഹിയും അനുഭവിച്ചിട്ടുള്ള സംഭവങ്ങളെയും, അവയെല്ലാം നീ വിവരിക്കണം. ഇപ്പോൾ ആരും അറിയാത്തതും നിനക്ക് അറിയാം; ഈ കാവ്യത്തിൽ ഒരു അസത്യം പോലും കടന്നുവരികയില്ല. നീ രചനചെയ്യുന്ന രാമകഥ, പർവതങ്ങളും നദികളും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം ഭൂമിയിൽ ഭംഗിയായി നിലനിൽക്കും. നീ സൃഷ്ടിച്ച ഈ രാമകഥ പറയപ്പെടുന്നിടത്തോളം, രാമായണകഥ മനുഷ്യരിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കും. ആ കാലം മുഴുവൻ, മേലും കീഴുമായി, നീ മനുഷ്യരോടൊപ്പം വസിക്കും.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭാഗ്യശാലിയായ ബ്രഹ്മദേവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി. അതിനുശേഷം മഹർഷി വാല്മീകിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാരും അത്ഭുതത്തോടെ അവിടം വിട്ടു. ശിഷ്യന്മാർ ആ ശ്ലോകം ആവർത്തിച്ച് ആലപിച്ചു; അതിൽ അവർ അതീവ സന്തോഷവും അത്ഭുതവും അനുഭവിച്ചു. മഹർഷി വാല്മീകി ചതുരശ്ര ഛന്ദസ്സിൽ ആ ശ്ലോകം പാടിയപ്പോൾ, അതിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ദുഃഖം കാവ്യമായി പരിവർത്തനം ചെയ്തു. മനസ്സു ശുദ്ധരായി വാല്മീകിയുടെ മനസ്സിൽ ഒരു দৃഢനിശ്ചയം ഉണർത്തി: “ഇങ്ങനെയുള്ള ശ്ലോകങ്ങളിൽ ഞാൻ സമ്പൂർണ്ണരാമായണം രചിക്കണം.” ഉത്തമമായ വിഷയം, അർത്ഥം, വാക്കുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് മനസ്സിനെ ആഹ്ലാദിപ്പിക്കുന്ന രാമന്റെ മഹത്വം ഉയർത്തിപ്പിടിക്കാനായി, നൂറുകണക്കിന് സമമായ ശ്ലോകങ്ങളാൽ വാല്മീകിമുനി മഹത്തായ കാവ്യം രചിച്ചു. സമയോചിതമായ സംയുക്തങ്ങളോടും, മധുരവും സുതാര്യമുമായ വാക്യങ്ങളോടും, രഘുവംശജനായ രാമന്റെ ദശമുഖവധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ, വാല്മീകിമുനി മനോഹരമായി ക്രമപ്പെടുത്തി. മഹത്തായ വാല്മീകിരാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ സർഗ്ഗം ഇപ്പോൾ കേൾക്കട്ടെ. മഹർഷി വാല്മീകി എല്ലാ സംഭവങ്ങളും, അവയുടെ ധാർമ്മികതയും ഗൗരവവും ഉൾപ്പെടുത്തി, ആ ജ്ഞാനിയുടെ സംഭവങ്ങൾ വീണ്ടും വ്യക്തമായി അന്വേഷിച്ചു. ജലത്തിൽ ശുദ്ധീകരണം നടത്തി, ദർഭാസനത്തിൽ കിഴക്ക് ദിശയിലേക്ക് തലചായ്ത്ത്, കൃതജ്ഞതയോടെ കയ്യുകൂപ്പി, സംഭവങ്ങൾ ധർമ്മാനുസൃതമായി അന്വേഷിച്ചു. അദ്ദേഹം രാമന്റെ ചിരി, വാക്ക്, ചലനം, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ധർമ്മത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ആഴമായി നിരീക്ഷിച്ചു. സത്യം പാലിക്കുന്ന രാമൻ തന്റെ ഭാര്യയെയും സഹോദരനെയും കൂട്ടി വനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ സംഭവിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വാല്മീകി പരിശോധിച്ചു. യോഗത്തിൽ സ്ഥിരനായ ആ ധാർമ്മികാത്മാവിന് അന്നത്തെ സംഭവങ്ങൾ കയ്യിലെ പഴംപോലെ വ്യക്തമായി കാണാൻ സാധിച്ചു. എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ കണ്ട മഹാമനസ്സുള്ള വാല്മീകി, ആഹ്ലാദകരമായ രാമകഥ മുഴുവൻ രചിക്കാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു. കാമം, ധനം, ധർമ്മം എന്നീ ഗുണങ്ങളിൽ സമൃദ്ധമായ, ധർമ്മഗുണങ്ങളാൽ വികസിച്ച, എല്ലാ കേൾവിക്കാരെയും ആകർഷിക്കുന്ന സമുദ്രം രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുപോലെ ആഹ്ലാദിപ്പിക്കുന്ന രാമായണം അദ്ദേഹം ഒരുക്കി. മുനിപുങ്ഗവനായ നാരദൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ, വാല്മീകിമഹർഷി രഘുവംശത്തിന്റെ കഥ രചിച്ചു. രാമന്റെ ജനനം, വീര്യം, ലോകപ്രിയത, ജനസ്നേഹം, ക്ഷമ, സൗമ്യത, സത്യവ്രതം—ഇവയൊക്കെ ഉൾപ്പെടുത്തി. അത്ഭുതകരമായ അനേകം കഥകളും, വിശ്വാമിത്രനു സഹായവും, ജനകിയുടെ വിവാഹവും, ബാണത്തിന്റെ ഭംഗവും—all ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. രാമനും പരശുരാമനും തമ്മിലുള്ള വാദം, ദശരഥന്റെ ഗുണങ്ങൾ, രാമന്റെ അഭിഷേകം, കൈകേയിയുടെ ദുഷ്ടത—ഇതും വാല്മീകി വിശദമായി പറഞ്ഞു. രാമാഭിഷേകത്തിന്റെ തടസ്സം, വനവാസം, രാജാവിന്റെ ദു:ഖവും വിലാപവും, അവന്റെ ലോകാന്തരപ്രാപ്തിയും—all ഇതും രചിച്ചു. ജനങ്ങളുടെ ദു:ഖം, അവരെ വിടവാങ്ങിക്കൽ, നിഷാദാധിപനുമായുള്ള സംഭാഷണം, രഥികന്റെ മടക്കയാത്ര—വാല്മീകി ഇതും രേഖപ്പെടുത്തി. ഗംഗാ കടക്കൽ, ഭരദ്വാജനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച, ഭരദ്വാജന്റെ അനുമതി, ചിത്രകൂടദർശനം—ഇതൊക്കെയും അദ്ദേഹം ചേർത്തു. അവിടെ ഭവനനിർമ്മാണം, ഭരതന്റെ വരവ്, രാമനെ സമ്മതിപ്പിക്കൽ, പിതാവിന് ജലതർപ്പണം—ഇതും രചിച്ചു. പാദുകാഭിഷേകം, നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ താമസം, ദണ്ടകാരണ്യയാത്ര, വിരാധവധം—വാല്മീകി വിശദീകരിച്ചു. ശരഭംഗസമാഗമം, സുതീക്ഷ്ണസന്ദർശനം, അനസൂയാചരിതം, സുഗന്ധദാനവും ഉൾപ്പെടുത്തി. അഗസ്ത്യസമാഗമം, ധനുസ്സിന്റെ പ്രാപ്തി, ശൂര്പണഖയുമായി സംവാദം, അവളുടെ വിഘടനം—ഇതും പറഞ്ഞു. ഖര-ത്രിശിരസ് വധം, രാവണന്റെ ഉദയം, മാരീചവധം, വൈദേഹിയുടെ അപഹരണം—വാല്മീകി വിശദീകരിച്ചു. രാഘവന്റെ വിലാപം, ഗൃധ്രരാജാവിന്റെ മരണം, കബന്ധസമാഗമം, പമ്പാസരോവരദർശനം—all ഇതും ഉൾപ്പെടുത്തി. ശബരിസമാഗമം, മൂലഫലഭക്ഷണം, പമ്പാവിലാപം, ഹനുമാനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച—ഇതും പറഞ്ഞു. ഋശ്യമൂകയാത്ര, സുഗ്രീവസമാഗമം, വിശ്വാസത്തിന്റെയും സൗഹൃദത്തിന്റെയും സ്ഥാപനം, വാലി-സുഗ്രീവസംഘർഷം—വാല്മീകി വിശദമായി പറഞ്ഞു. വാലിവധം, സുഗ്രീവസ്ഥാപനം, താരാവിലാപം, ഉടമ്പടി, വർഷകാലത്തിൽ താമസം—ഇതും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സിംഹസദൃശനായ രാഘവന്റെ കോപം, സൈന്യങ്ങളുടെ സമാഹരണം, ദിശകളിലേക്കുള്ള ദൂതയയയ്ക്കൽ, ഭൂമിയിൽ റിപ്പോർട്ട്—വാല്മീകി വിവരിച്ചു. അംഗൂലീയദാനം, ജാംബവാന്റെ ഗുഹാദർശനം, പ്രായോപവേശനവ്രതമെന്ന തീരുമാനവും, സമ്പാതിസംമേളനവും—all ഇതും ചേർത്തു. പർവതാരോഹണം, സമുദ്രലംഗനം, സമുദ്രവാക്യം, മൈനാകദർശനം—ഇവയും ഉൾപ്പെടുത്തി. ഇങ്ങനെ, വാല്മീകിമഹർഷി ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, നാരായണൻറെ മഹത്വം ലോകത്തിന് സമർപ്പിക്കുന്ന രാമായണകാവ്യം രചിച്ചു.