രാമനും ലക്ഷ്മണനും കിഷ്കിന്ധയില് ആയിരുന്ന സമയത്ത്, ഇക്ഷ്വാകുവംശജനായ രാമന്റെ വജ്രംപോലുള്ള വില്ലും അമ്പുകളും കാണാതെ, സുഗ്രീവന് ആനന്ദങ്ങളില് മുഴുകി, രാമന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കാന് പോലും ശ്രമിക്കുന്നില്ലെന്നു ആരോ പറഞ്ഞു. ഈ സന്ദര്ഭത്തിലാണ്, സൌമിത്രിയായ ലക്ഷ്മണന് അഗ്നിപോല പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് കടുത്ത വാക്കുകള് പറയുന്നത് കണ്ടു, ചന്ദ്രനുപോല ശോഭയുള്ള താരാ അവനോട് സ്നേഹപൂര്വ്വം സംസാരിച്ചു. "ലക്ഷ്മണാ, നീ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കേണ്ട. വാനരാധിപനായ സുഗ്രീവന് നിന്നില്നിന്ന് ഈ രൂക്ഷമായ വാക്കുകള് കേള്ക്കാന് അര്ഹനല്ല. അവന് കൃതഘ്നനുമല്ല, വഞ്ചകനുമല്ല, ക്രൂരനുമല്ല; വാനരാധിപന് കള്ളം പറയുകയോ വഞ്ചന കാണിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല, വീരാ. രാമന് യുദ്ധത്തില് ചെയ്ത ഉപകാരം സുഗ്രീവന് മറന്നിട്ടില്ല; മറ്റാരും ചെയ്യാനാകാത്തത് രാമന് ചെയ്തു, അത് അവന് മനസ്സില് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. രാമന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് സുഗ്രീവന് ശാശ്വതമായ കീര്ത്തിയും വാനരരാജ്യവും, രുമയും, എന്നെയും, നിന്നെയും—all ഇവയെല്ലാം ലഭിച്ചു. പണ്ടു വലിയ കഷ്ടപ്പാട് അനുഭവിച്ച അവന് ഇപ്പോള് പരമാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു; വിശ്വാമിത്രമുനിപോലെ തന്നെ, അവന് യുക്തമായ സമയത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. പത്തു വര്ഷത്തോളം വിശ്വാമിത്രന് ഘൃതാചിയോടൊപ്പം ലയിച്ചിരുന്നപ്പോള് കാലം കടന്നുപോയതറിയാന് പോലും അദ്ദേഹത്തിനായില്ല. കാലത്തെ നന്നായി അറിയുന്ന വിശ്വാമിത്രന് പോലും തിരിച്ചറിയാനായില്ലെങ്കില്, സാധാരണ മനുഷ്യരെന്ത് പറയും? രാമന് അവനെ ക്ഷമിക്കണം, ലക്ഷ്മണാ, കാരണം അവന്റെ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു, ആഗ്രഹങ്ങള് നിറവേറ്റാന് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. നീയും, സാധാരണ മനുഷ്യരെപ്പോലെ, ഉറപ്പില്ലാതെ കോപം പിടിക്കരുത്. ധര്മശാലികളായ പുരുഷന്മാര് ആലോചനം കൂടാതെ പെട്ടെന്ന് കോപം പിടിക്കാറില്ല. നീ ധര്മത്തെ അറിയുന്നവനാണ്; ശ്രദ്ധയോടെ, സുഗ്രീവന്റെ خاطر, ഉദിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ വലിയ കോപം ഉപേക്ഷിക്കണമെന്നു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. രാമന് വേണ്ടി, സുഗ്രീവന് രുമയെ, എന്നെയും, അങ്കദനെയും, രാജ്യത്തെയും, ധനത്തെയും, ധാന്യത്തെയും, പശുക്കളെയും ഉപേക്ഷിക്കുമെന്നു എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. രാക്ഷസന് രാവണനെ കൊല്ലി, രാഘവനെ സീതയുമായി വീണ്ടും ഒന്നിപ്പിക്കാന് സുഗ്രീവന് ശ്രമിക്കും, രോഹിണിയോടൊപ്പം ചന്ദ്രൻപോലെ. ലങ്കയില് അനേകം കോടിക്കണക്കിന് രാക്ഷസന്മാരുണ്ട്, അതില് മുപ്പത്താറായിരം പതിനായിരങ്ങള് കൂടി. ആ ഭയങ്കരമായ രൂപമാറ്റം ചെയ്യാവുന്ന രാക്ഷസന്മാരെ കൊല്ലാതെ, സീതയെ അപഹരിച്ച രാവണനെ തോല്പ്പിക്കാന് കഴിയില്ല. സഹായം കൂടാതെ, പ്രത്യേകിച്ച് സുഗ്രീവന് പോലും, ആ രാക്ഷസന്മാരെയും ക്രൂരനായ രാവണനെയും യുദ്ധത്തില് ജയിക്കാനാവില്ല. ഇതൊക്കെ വാലി പറഞ്ഞതാണ്; എങ്കിലും ആ പരമ്പരാഗതമായ കാര്യങ്ങള് എനിക്ക് വ്യക്തമായില്ല, കേട്ടതുപോലെയാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്. നിങ്ങളെ സഹായിക്കാനായി പ്രധാനപ്പെട്ട വാനരന്മാരെ അയച്ചിട്ടുണ്ട്; ശക്തിയുള്ള അനേകം വാനരന്മാരെ യുദ്ധത്തിനായി വിളിച്ചു വരുത്തുകയാണ്. ആ ശക്തിയുള്ള വീരവാനരന്മാരെ കാത്തിരിക്കുന്നു, രാഘവന്റെ ഉദ്ദേശം നിറവേറ്റാനായി ഈ വാനരാധിപന് കാത്തിരിക്കുകയാണ്. സൌമിത്രി, മുമ്പ് സുഗ്രീവന് ആസൂത്രണം ചെയ്തതുപോലെ, ഇന്ന് ആ ശക്തിയുള്ള വാനരന്മാര് എല്ലാവരും എത്തണം. ഇന്ന്, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവനേ, നൂറുകണക്കിന് കരടിവാനരന്മാരും, നൂറുകണക്കിന് വാലുള്ളവരും, അന്യമായ പ്രകാശമുള്ള കോടിക്കണക്കിന് വാനരന്മാരും കകുത്സ്ഥവംശജനായ നിന്റെ അടുത്തേക്ക് വരും. നിന്റെ മുഖം, കോപത്തോടും രക്താഭമായ കണ്ണുകളോടും നോക്കി, വാനരസ്ത്രികള് ഭയത്തോടെ അലയുന്നു; എല്ലാവരും അപകടത്തിന്റെ ആദ്യ ലക്ഷണമാണെന്ന് സംശയിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ താരാ സ്നേഹപൂര്വ്വം ധര്മബോധത്തോടെ സംസാരിച്ചതിന് ശേഷം, സ്വഭാവത്തില് മനോഹരനായ സൌമിത്രി അവളുടെ വാക്കുകള് സ്വീകരിച്ചു. ലക്ഷ്മണന്റെ കോപം കണ്ട് ഭയത്താല് വിറയുന്ന സുഗ്രീവന് തന്റെ വസ്ത്രം ഒഴിഞ്ഞു. പിന്നെ, അഭിമാനരഹിതനായ സുഗ്രീവന് കഴുത്തില് തൂങ്ങിയിരുന്ന വലിയ, നിറമണഞ്ഞ പുഷ്പമാല കത്തിയെടുത്തു. വാനരങ്ങളില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവന് ബഹുമാനപൂര്വ്വം ശക്തിയുള്ള ലക്ഷ്മണനോട് സംസാരിച്ചു: "സൌമിത്രി, എന്റെ തേജസ്സും, കീര്ത്തിയും, വാനരരാജ്യവും എല്ലാം നഷ്ടമായിരുന്നു; രാമന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് ഈ എല്ലാം എനിക്ക് വീണ്ടും ലഭിച്ചു. തന്റെ കര്മങ്ങള് കൊണ്ടു പ്രശസ്തനായ ദിവ്യപുരുഷന് രാമന് ഈ ഉപകാരം ഭാഗികമായാലും തിരിച്ചടക്കാന് ആര്ക്കാവും? ധാര്മ്മികനായ രാഘവന് എന്റെ സഹായത്തോടും തന്റെ ശക്തിയോടും കൂടി സീതയെ തിരിച്ചു നേടുകയും രാവണനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യും. ഒരേയൊരു അമ്പുകൊണ്ട് ഏഴു വലിയ മരങ്ങളും ഒരു പര്വ്വതവും ഭൂമിയും പിളര്ത്തിയവനാണ് രാമന്; അങ്ങനെ ശക്തിയുള്ളവന് സഹായം വേണമോ? വില്ലെടുത്ത് അമ്പു വലിക്കുമ്പോള് ഭൂമിയും പര്വ്വതങ്ങളും വിറയ്ക്കുന്നു; അവന് എങ്ങനെയാണ് കൂട്ടുകാരുടെ ആവശ്യം? പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ നീയേ, ഞാന് രാജാവിനോടൊപ്പം രാവണനെയും അവന്റെ കൂട്ടരും കൊല്ലാന് പോകും. വിശ്വാസത്തിലോ സ്നേഹത്തിലോ എന്റെ ദൂതന് എന്തെങ്കിലും അതിരു കടന്നിട്ടുണ്ടെങ്കില് അത് ക്ഷമിക്കണം; ആരാണ് പിഴവില്ലാത്തത്? ഈ വാക്കുകള് മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവന് പറഞ്ഞതുകേട്ട്, ലക്ഷ്മണന് സന്തോഷത്തോടെ സ്നേഹത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പൊഴാണ് എന്റെ സഹോദരന് യഥാര്ത്ഥത്തില് ഒരു രക്ഷകന് ലഭിച്ചത്, പ്രത്യേകിച്ച് നീയെന്ന മഹാനായ രക്ഷകനായി സുഗ്രീവാ. നിന്റെ ശക്തിയും, ശുദ്ധമായ സ്വഭാവവും കൊണ്ടു നീ ഈ വാനരരാജ്യത്തിലെ അതുല്യമായ ഭാഗ്യത്തിന് യഥാര്ത്ഥത്തില് അര്ഹനാണ്.