ഭദ്രപദ മാസത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വേദപാരായണത്തിനും സാമഗാനത്തിനും അനുയോജ്യമായ കാലം എത്തി, ബ്രാഹ്മണനേ, എന്ന് രാമൻ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ തന്നെ, കോസലരാജാവ് ഭാരതൻ തന്റെ കര്ത്തവ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റി, സമ്പത്തുകൾ സമാഹരിച്ച്, ഇപ്പോൾ ആശാഢ മാസത്തിലേക്ക് കടന്നിരിക്കുമെന്നു രാമന് വിശ്വാസം ഉണ്ടായിരുന്നു. അയോധ്യയിലേക്ക് തിരിച്ചു പോകുമ്പോൾ, നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന സരയൂ നദിയുടെ ശബ്ദം അയോധ്യയുടെ ഗൗരവം ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു എന്ന് രാമൻ ചിന്തിച്ചു. സുഖ്രീവൻ, ധൈര്യവും ഗുണസമ്പത്തും നിറഞ്ഞവനായ്, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് ഭാര്യയെ വീണ്ടും പ്രാപിച്ചവനും വലിയ രാജ്യം നേടുകയും ചെയ്തവനായി സുഖമായി കഴിയുന്നു. എന്നാൽ, ഞാൻ—ലക്ഷ്മണാ—എന്റെ ഭാര്യയെ നഷ്ടപ്പെട്ടവനും, എന്റെ വലിയ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവനും, വെള്ളം തീരത്തെ തകർക്കുന്നതുപോലെ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോകുന്നു. എന്റെ ദുഃഖം അതീവ വലുതാണ്; മഴക്കാലം കടക്കാനാകാത്തത്ര കഠിനമാണ്; മഹാശത്രുവായ രാവണൻ എന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു. ഈ കാലം യുദ്ധത്തിനനുയോജ്യമല്ലെന്ന് കാണുമ്പോഴും, സുഖ്രീവൻ തളർന്നു കിടക്കുമ്പോഴും, ഞാൻ ഒന്നും പറയാതെ കാത്തു നിൽക്കുന്നു. സുഖ്രീവൻ ദീർഘകാലം കഷ്ടപ്പെട്ട്, ഇപ്പോഴാണ് ഭാര്യയെ വീണ്ടും പ്രാപിച്ചത്; എന്റെ ലക്ഷ്യം ഗുരുതരമായതിനാൽ ഞാൻ വാനരനോട് ഇപ്പോൾ ഒന്നും പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. സുഖ്രീവൻ വിശ്രമിച്ച ശേഷം, അനുയോജ്യമായ സമയത്ത്, തന്റെ കടമ ഓർക്കുമെന്നതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല. അതുകൊണ്ടു തന്നെയാണ്, സുഖ്രീവയുടെയും, നദികളുടെയും അനുഗ്രഹം ആഗ്രഹിച്ച്, ഞാൻ ഉചിതമായ സമയത്തിനായി കാത്തിരിയ്ക്കുന്നത്. ഒരുവൻ ചെയ്ത ഉപകാരം മറുപടിയായി ചെയ്യേണ്ടതാണല്ലോ; ഉപകാരമറിഞ്ഞ് മറുപടി നൽകാത്തവൻ സത്പുരുഷന്മാരുടെ ഹൃദയത്തെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു. രാമന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ലക്ഷ്മണൻ, കൈകൂപ്പി ആദരപൂർവ്വം സമ്മതം പ്രകടിപ്പിച്ചു. "രാജാ, നിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ എല്ലാം ഞാനറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; വാനരാധിപൻ ഉടൻ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കും. ഈ മഴക്കാലം സഹിച്ച്, ശത്രുവിനെ ജയിക്കാൻ ദൃഢനായി കാത്തിരിക്കുക," എന്ന് ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു. ഇതോടെ, വിശിഷ്ടമായ വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാ കാണ്ടത്തിലെ ഇരുപത്തൊമ്പതാമത്തെ സർഗ്ഗം ആരംഭിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ, ആകാശം മേഘരഹിതവും ഇടിമിന്നലില്ലാത്തതും, വാലൻകളുടെ കൂകയും മനോഹരമായ ചന്ദ്രപ്രഭയും നിറഞ്ഞതുമാണ്. സുഖ്രീവൻ, തന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിച്ച്, ധർമ്മത്തിലും അർത്ഥത്തിലും ആലസ്യത്തോടെ, സുഖസമൃദ്ധിയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ എല്ലാം നിറവേറ്റിയവനായി, സ്ത്രീകളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മുഴുകി, തന്റെ പ്രിയഭാര്യയായ താരയുമായി രാത്രിയും പകലും ആസ്വദിച്ചുകൊണ്ട്, സുഖമായി ജീവിക്കുന്നു. വാനരരാജാവായ സുഖ്രീവൻ, ഗന്ധർവന്മാരുടെയും അപ്സരസ്മാരുടെയും ഇടയിൽ ഇന്ദ്രൻപോലെ ആടിപാടുന്നു. ഭരണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം മന്ത്രിമാർക്ക് ഏല്പിച്ചതിനാൽ അവരുടെ ഉപദേശം അവഗണിച്ചിരിക്കുന്നതും, രാജ്യം സംബന്ധിച്ച സംശയങ്ങൾ ഇല്ലാതായി, ഇഷ്ടംപോലെ ജീവിക്കുകയും, സമ്പത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യവും കാലത്തിന്റെ പ്രത്യേക നിയമവും മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇതുസമയത്ത്, വാക്ചാതുര്യമുള്ള വായുപുത്രനായ ഹനുമാൻ, സുഖ്രീവനെ വിവിധ സുന്ദരവും യുക്തിപരവുമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പ്രേരിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഹനുമാൻ പറഞ്ഞത്, ഉപകാരപ്രദവും സത്യവും ധർമ്മത്തോടും നയത്തോടും യുക്തിയോടും ചേർന്നതും, സ്നേഹപൂർവ്വമായതും ആത്മവിശ്വാസം ഉണർത്തുന്നതുമായ വാക്കുകളാണ്. ഹനുമാൻ സുഖ്രീവനോട് പറഞ്ഞു: "രാജ്യം നേടിയിരിക്കുന്നു, കീർത്തിയും വർദ്ധിച്ചിരിക്കുന്നു, വംശത്തിന്റെ സമൃദ്ധിയും ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇനി സുഹൃത്തുക്കളുടെ കൂട്ടായ്മയും ഉറപ്പുവരുത്തണം; സുഹൃത്തുക്കളിൽ സമയത്തിന്റെ യുക്തി മനസ്സിലാക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും ശരിയായ പ്രവർത്തനം നടത്തുന്നു. രാജാവേ, ധനവും ശിക്ഷയും സുഹൃത്തുക്കളും സ്വയം—all harmony—ഇവയൊക്കെ ഒരുമിച്ചാൽ രാജ്യം വളരുന്നു; അങ്ങനെയുള്ളവനാണ് മഹാരാജാവാകുന്നത്. നല്ല നടപ്പും സുരക്ഷിതമായ വഴിയും ഉള്ളതുകൊണ്ട്, സുഹൃത്തിന്റെ കാര്യം യുക്തിപൂർവം പൂർത്തീകരിക്കേണ്ടതാണ്. സുഹൃത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കാതെ എല്ലാ കര്ത്തവ്യങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ ദുരന്തം വന്നാലും തളരുന്നവനല്ല. ഉചിതസമയത്തിന് ശേഷമാണ് സുഹൃത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് എങ്കിൽ, വലിയ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്താലും സൗഹൃദലക്ഷ്യം പൂർണ്ണമാവില്ല. അതുകൊണ്ട്, നമ്മുടെ സുഹൃത്തിനായുള്ള ഈ ജോലി—രാഘവനുവേണ്ടി വൈദേഹിയെ അന്വേഷിക്കൽ—ഇതിന്റെ സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞുവെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും നിങ്ങളുടെ അധീനനായി, ആഗ്രഹവും ഭക്തിയും ഉള്ളവൻ പറഞ്ഞിട്ടില്ല. രാഘവൻ നിങ്ങളുടെ വംശത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു; അവൻ അനന്തശക്തിയുള്ളവനും ഗുണസമ്പന്നനുമാണ്. അതിനാൽ, അവൻ മുമ്പ് നിങ്ങൾക്കായി ചെയ്തതു പോലെ, നിങ്ങൾ അവനുവേണ്ടി ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. വാനരപ്രഭുവേ, പ്രധാന വാനരന്മാരെ വിളിച്ചു നിർദ്ദേശം നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഉത്തരവ് ലഭിക്കാതെ സമയം കടന്നുപോകില്ല; ഉത്തരവുണ്ടായാൽ മാത്രമേ പ്രവർത്തനസമയം അവസാനിക്കൂ. മറ്റൊരാൾ പ്രവർത്തിക്കാതിരുന്നാലും, നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് ഈ ജോലി ചെയ്യേണ്ടത്; രാജ്യം പോലും, ജീവനും പോലും ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറാകുമ്പോൾ, പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യുന്നതിൽ എന്ത് സംശയമാണ്? മഹാശക്തനും ധൈര്യശാലിയുമായ വാനര-രക്ഷസ്സുകളുടെ അധിപനേ, ദശരഥപുത്രനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന കര്മ്മം ചെയ്യുന്നതിൽ നിങ്ങൾ എന്തിന് വൈകുന്നു? ദശരഥപുത്രൻ തന്റെ അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മഹാസർപ്പങ്ങളെയും കീഴടക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്; എന്നിരുന്നാലും അവൻ നിങ്ങളുടെ വാഗ്ദാനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ജീവൻ പോലും ഉപേക്ഷിക്കാൻ മടിയില്ലാത്തവൻ വലിയ ഉപകാരമാണ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്; അതുകൊണ്ട് ഭൂമിയിലും ആകാശത്തിലും വൈദേഹിയെ അന്വേഷിക്കണം. ദേവന്മാരോ, അസുരന്മാരോ, ഗന്ധർവന്മാരോ, മരുത്ഗണങ്ങളോ, യക്ഷന്മാരോ, ആരും അവനു ഭയപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല—പിന്നെ രാക്ഷസന്മാരെക്കുറിച്ച് പറയാനാവുമോ? അതുകൊണ്ട്, ഇത്തരമൊരു ശക്തിയുള്ളവൻ മുമ്പ് നിങ്ങൾക്കായി ചെയ്തതുപോലെ, നിങ്ങൾ മുഴുവൻ മനസ്സോടും രാമന് പ്രിയമായത് ചെയ്യണം. വാനരപ്രഭുവേ, നിങ്ങളുടെ ഉത്തരവിനാൽ ഭൂമിയിലും ജലത്തിലും ആകാശത്തിലും ഞങ്ങൾക്ക് ആരാലും തടസ്സം ഉണ്ടാകില്ല." ഇങ്ങനെ, രാമനും ലക്ഷ്മണനും സുഖ്രീവനും ഹനുമാനും തമ്മിൽ കടന്നുപോയ സംഭാഷണങ്ങൾ, സൗഹൃദത്തിന്റെയും കര്ത്തവ്യബോധത്തിന്റെയും മഹത്വം ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു.