കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിയേഴാം സർഗ്ഗം നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ വിവരണം നൽകാം. സുഗ്രീവൻ രാജ്യാഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, വാനരന്മാർ ഗുഹയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അപ്പോൾ രാമനും സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണനും പ്രസ്രവണ പർവതത്തിലേക്ക് പോയി. ആ പർവതം കടുവകളുടെയും മാൻമരങ്ങളുടെയും ശബ്ദങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, ഭയങ്കരമായ ഗർജ്ജനയുള്ള സിംഹങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയതും, വിവിധ തരം പച്ചപ്പുകളും വളർച്ചകളും മറഞ്ഞതുമായിരുന്നുവു. പല വൃക്ഷങ്ങളും നിറഞ്ഞു നില്ക്കുന്ന ആ മലയിൽ കരടികൾ, വാലുള്ള വാനരന്മാർ, പൂച്ചകൾ എന്നിവ സ്ഥിരമായി വസിച്ചിരുന്നു. മേഘക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള ആ മല എപ്പോഴും വിശുദ്ധവും ശുഭപ്രദവും ആയിരുന്നു. ആ പർവതത്തിന്റെ ഉച്ചിയിൽ, രാമനും സൗമിത്രിയും വലിയ വിശാലമായ ഒരു ഗുഹയിൽ താമസമുറപ്പിച്ചു. സുഗ്രീവനുമായി ഉടമ്പടി ചെയ്ത ശേഷം, പാപരഹിതനായ രഘുകുലനന്ദനൻ രാമൻ, അനുയോജ്യമായ ഒരു സമയത്ത് ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: “ഭ്രാതാവേ, ഐശ്വര്യത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനേ, ഈ മലഗുഹ വളരെ रमണീയവും വിശാലവുമാണ്; വായുവോലിപ്പും ഉണ്ട്. ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനായ സൗമിത്രേ, ഈ മനോഹരമായ മലശിഖരത്തിൽ മഴക്കാലം മുഴുവൻ നാം താമസിക്കാം. ഈ മലശിഖരം അത്യുത്തമമാണ്, രാജകുമാരാ.” “വെള്ളയും കറുപ്പും രക്തവർണ്ണവുമുള്ള പാറകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, വിവിധ ഖനിജങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, നദികളും തവളകളും കൂടെയുണ്ടാവുന്നതുമായ ഈ മല, വിവിധതരം വൃക്ഷങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമാണ്. മനോഹരവും വർണ്ണാഭമായവുമായ വളർത്തുകൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി വളർന്നിരിക്കുന്നു. അനേകം പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾക്കൊപ്പവും, മനോഹരമായ മയിൽപാറകളുടെ കൂവലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പൂക്കുന്ന മല്ലിക, കുന്ദ, സിന്ദുവാര, ശരിശ, കടംബ, അർജുന, സർജ എന്നീ വൃക്ഷങ്ങൾ ഈ മലയിൽ അലങ്കാരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.” “ഈ മനോഹരമായ താമരക്കുളം നമ്മുടെ ഗുഹയ്ക്കടുത്ത് തന്നെ ഉണ്ടാകും, രാജകുമാരാ. കിഴക്കോട്ട് വെള്ളത്തിലേക്ക് ചായുന്ന ഭാഗത്ത് ഗുഹ താമസത്തിന് അനുയോജ്യമാണ്; പടിഞ്ഞാറ് ഉയർന്നതും സംരക്ഷിതവുമാണ്. ഗുഹയുടെ വാതിലിനരികിൽ, സൗമിത്രേ, നീളമുള്ള കറുത്ത ഒരു ശിലയുണ്ട്; അത് കല്ലിമണ്ണിന്റെ കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെയാണ്.” “അച്ഛാ, നോക്കൂ, വടക്കോട്ട് ഈ മലശിഖരം എത്ര മനോഹരമാണ്! തകർന്ന കല്ലിമണ്ണിന്റെ കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെയും മഴമേഘംപോലെയും ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. തെക്കോട്ട് ആകാശംപോലെയുള്ള വെളുത്ത ഒരു ശിഖരം കയിലാസശിഖരത്തെപ്പോലെയാണ്; വിവിധ ഖനിജങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്നു. ഗുഹയ്ക്കപ്പുറത്ത് ത്രികൂട്ടശിഖരത്തിൽ, പുരാതനമായി ഒഴുകുന്ന, ചെളി നിറഞ്ഞ ഒരു നദി കാണാം; അത് ജഹ്നവി നദിയെപ്പോലെയാണ്.” “ചന്ദനം, തിലകം, സാലം, തമാലം, അതിമുക്തകം, താമരം, ശരളം, അശോകം എന്നിവയാൽ ആ നദിതീരങ്ങൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വാനീര, തിമിദ, ബകുല, കേതക, ഹിന്താല, തിനിശ, നീപ, വേതസ എന്നീ വൃക്ഷങ്ങൾ മാലപോലെ തീർന്നിരിക്കുന്നു. വിവിധ രൂപത്തിലുള്ള നദിതീരവൃക്ഷങ്ങളാൽ അതി ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഒരു സ്ത്രീയുടെ ആഭരണങ്ങളുപോലെയാണ് അവയുടെ അലങ്കാരം.” “നൂറുകണക്കിന് പക്ഷികൾക്കായുള്ള കൂട്ടങ്ങളാൽ ആ നദിതീരങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നു; ചക്രവാകപക്ഷികൾ അവിടെയുണ്ട്. ഹംസകളും കുരുകുകളും ഇടയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്ന മണൽപ്പുറങ്ങൾ അതിനെ മനോഹരമാക്കുന്നു. അനേകം രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അതിനൊരു പ്രകാശമുണ്ട്. ചില ഭാഗങ്ങളിൽ നീല താമരകളും, മറ്റിടങ്ങളിൽ ചുവന്ന താമരകളും, മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് വെളുത്ത ദിവ്യമായ കുമുദകുടങ്ങളും വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നൂറുകണക്കിന് നീന്തുന്ന പക്ഷികൾ, മയിലുകളും കുരുകുകളും ചേർന്ന് ഈ മനോഹരമായ നദിയിൽ ശബ്ദം നിറയ്ക്കുന്നു. ഈ നദി, സൗമ്യനേ, സന്യാസിമാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുന്നതുമാണ്.” “ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങളുടെ നിര മനോഹരമായി നിരത്തിയതുപോലെയാണ്; മലശിഖരങ്ങൾ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് ഉയർത്തിയതുപോലെ ചേർന്ന് കാണപ്പെടുന്നു. അഹോ, എത്ര മനോഹരമാണ് ഈ സ്ഥലം, ശത്രുവിന് ഭയങ്കരനായവനേ! നാം ഇവിടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുകയും അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇവിടെ നിന്ന് കിഷ്കിന്ധയ്ക്ക് അകലം ഇല്ല; അത്ഭുതകരമായ那个 കാടും മനോഹരമായ那个 സുഗ്രീവന്റെ നഗരം ഉടൻ തന്നെ നിന്റെതാകും, രാജകുമാരാ.” “ഭാര്യയെ വീണ്ടെടുത്ത്, വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവൻ, രാജ്യം നേടിയതോടെ സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വലിയ ഭാഗ്യവും സന്തോഷവും അനുഭവിക്കുന്നു.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആ മലയിൽ, അനേകം ഗുഹകളും ഉണരുകളും നിറഞ്ഞവിടെ താമസിച്ചു. ആ മല മനോഹരവും സമൃദ്ധവുമായിരുന്നു എങ്കിലും, അവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന രാമന് സന്തോഷം വളരെ കുറവായിരുന്നു. ആകെയുള്ള കാരണം, ജീവനും അതിലധികം പ്രിയമായ ഭാര്യയെ ഓർത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് ഉദയിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെ കണ്ടപ്പോൾ, രാമൻ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി. രാത്രി കിടന്നുറങ്ങുമ്പോൾ ഉറക്കം അവനിൽ എത്തിയില്ല; മനസ്സിൽ ദു:ഖവും കണ്ണിൽ കണ്ണുനീരും നിറഞ്ഞിരുന്നു. ലക്ഷ്മണനും അതേ ദു:ഖത്തിൽ പങ്കുചേർന്നു, ദു:ഖത്തിൽ മുഴുകിയ കാകുത്സ്ഥനായ രാമനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “മഹാവീരാ, മതിയാകട്ടെ ഈ ദു:ഖം; നീ ദു:ഖിക്കേണ്ടതില്ല. ദു:ഖിച്ചാൽ എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും പരാജയപ്പെടും എന്ന് നീ അറിയുന്നവനല്ലേ! ഈ ലോകത്തിൽ നീ പ്രവർത്തനനിഷ്ഠനാണ്; ദേവന്മാരോടും സത്യത്തോടും ധർമ്മത്തോടും ഉറച്ചവനാണ്, രാഘവാ.” “ഉറച്ച മനസ്സില്ലാതെ ഒരാൾക്ക് ശത്രുവിനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല, പ്രത്യേകിച്ച് ആ രാക്ഷസനെ. നീ ധൈര്യത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ വഞ്ചനയോടെ സംഹരിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്. ദു:ഖം ഉപേക്ഷിച്ച് മനസ്സു ശക്തിപ്പെടുത്തുക; അപ്പോൾ നീ ആ രാക്ഷസനെയും അവന്റെ കുടുംബത്തെയും സംഹരിക്കാൻ കഴിയും. കാകുത്സ്ഥാ, സമുദ്രവും കാടുകളും മലകളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂമിയെ പോലും നീ മറിച്ചുകളയാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്; പിന്നെ ആ രാവണനെ ജയിക്കുക എത്ര വലിയ കാര്യമാണോ!” “കാത്തിരിക്കുക, ഈ മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ശരദ്കാലം വരുമ്പോൾ, നീ രാവണനെയും അവന്റെ രാജ്യത്തെയും അനുയായികളെയും സംഹരിക്കും. അഗ്നിയെ ചാരത്തിൽ നിന്ന് ഉണർത്തുന്നതുപോലെ, ശരിയായ സമയത്ത് ഞാൻ നിന്റെ ശക്തിയെ ഉണർത്തും.” ഇങ്ങനെ, മനസ്സിൽ ദു:ഖവും പ്രതീക്ഷയും നിറഞ്ഞുകൊണ്ട്, രാമനും ലക്ഷ്മണനും പ്രസ്രവണ പർവതത്തിൽ മഴക്കാലം താമസിച്ചു.