വാലി തന്റെ പ്രാണനേക്കാള് പ്രിയപ്പെട്ട അങ്കദനെ സൂക്ഷിക്കണമെന്ന് സുഗ്രീവനോട് അപേക്ഷിച്ചു: “എനിക്ക് ഇനി പിന്തുണയില്ലാതെയും അങ്കദന് അകറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും നീ അവനെ നിന്റെ സ്വന്തം മകനായി സംരക്ഷിക്കണം. നീ അവന്റെ പിതാവായിത്തീർന്ന്, അവന് എന്ത് അപകടത്തിലും സംരക്ഷണവും ആശ്വാസവും നല്കണം, ഞാന് ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ. താരയുടെ ഈ മഹാനായ പുത്രന് ധൈര്യത്തിലും വീര്യത്തിലും നിന്നോടു തുല്യനാണ്; അവന് ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നതിന് മുന്നില് നിലകൊള്ളും. താരയുടെ ഈ പ്രകാശമുള്ള പുത്രന് യുദ്ധഭൂമിയില് തനിക്കു യോഗ്യമായ വീര്യവും ധൈര്യവും കാണിക്കും. സുശേനയുടെ മകള് സമ്പത്തിന്റെയും ശകുനങ്ങളുടെയും സൂക്ഷ്മതകളില് പ്രാവീണ്യമുള്ളവളാണ്; എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അവള് നിപുണയുമാണ്. ‘രാഘവനോടു ചെയ്ത കര്ത്തവ്യം നീ സംശയമില്ലാതെ നിര്വഹിച്ചു തീരണം. അങ്ങനെ ചെയ്യാതെ പോയാല് നീ അയോഗ്യനെന്നു വിലയിരുത്തപ്പെടും; അതു അധര്മ്മമായിരിക്കും, അതിനാല് നീ തന്നെ ദുഷ്പ്രഭാവം അനുഭവിക്കും. ഈ ദിവ്യമായ പൊന്നുമാല നീ ധരിക്കണം, സുഗ്രീവാ; അതില് മഹാഭാഗ്യമാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. എന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമേ അതിനെ നീ വിട്ടുവിടേണ്ടതുള്ളു.’ വാലിയുടെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട സുഗ്രീവന് സഹോദരസ്നേഹത്തില് തിളങ്ങി, നേരത്തെ ഉണ്ടായിരുന്ന സന്തോഷം വിട്ടു, വീണ്ടും ദുഃഖത്തിലാഴ്ന്നു. ഗ്രഹം പിടിച്ച ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ആയിരുന്നു അവന്. വാലിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് സുഗ്രീവന് മനസ്സില് ശാന്തിയും കര്ത്തവ്യബോധവും നിറഞ്ഞു; അവന് അനുമതിയോടെ ആ പൊന്നുമാല ഏറ്റെടുത്തു. ആ ദിവ്യപൊന്നുമാല നല്കി, തന്റെ മകനായ അങ്കദന് മുന്നില് നിന്നുനില്ക്കുമ്പോള്, വാലി സ്നേഹപൂര്വ്വം അങ്കദനോട് പറഞ്ഞു: ‘സമയവും സ്ഥലവും ആശ്ലേഷിച്ച്, സുഖവും ദു:ഖവും സഹിച്ച്, സുഖം-ദു:ഖങ്ങള് നേരിടുകയും, സുഗ്രീവനോട് അനുസരണയോടെ ജീവിക്കണം. നീ എന്റെ പ്രിയപുത്രനെന്നതുപോലെ തന്നെ, സുഗ്രീവന് നിന്നെ അത്രയും പ്രിയപ്പെട്ടവനായി കാണില്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കണം. അതിനാല് അത്യധികമായ സ്നേഹവുമല്ല, പൂര്ണ്ണ അവഗണനയുമല്ല; ഈ രണ്ടും വലിയ ദോഷങ്ങളാണ്. എല്ലാം സമത്വത്തോടെ കാണണം.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞവേളയില്, വാലിയുടെ കണ്ണുകള് കറങ്ങി, അവന് അസ്ത്രങ്ങളാല് അതിയായി വേദനിച്ചു; ഭയാനകമായ പല്ലുകള് പുറത്താക്കി, വാലിയുടെ ജീവന് അവനെ വിട്ടുപോയി. ആ സമയം, അവരുടെ നായകന് കൊല്ലപ്പെട്ടതിനെ തുടര്ന്ന്, വാനരന്മാര് മുഴുവന് അവിടെ വിലപിച്ചു. കിഷ്കിന്ത ഇനി ശൂന്യമായിരിക്കുന്നു; വാനരാധിപനായ വാലി സ്വര്ഗത്തിലേക്കു പോയിരിക്കുന്നു. ഉദ്യാനങ്ങള്, മലകള്, കാടുകള് എല്ലാം ശൂന്യമായിരിക്കുന്നു. വാനരസിംഹന് കൊല്ലപ്പെടുമ്പോള്, വാനരര് തങ്ങളുടെ തേജസ് നഷ്ടപ്പെടുത്തി; വാലിയുടെ അതിവേഗത്തില് കാടുകളും വനങ്ങളും വിറെച്ചു. ഇനി ആരാണ് പൂക്കളെ കൂട്ടി കെട്ടുക? ആരാണ് മഹാബലവാനായ ഗന്ധര്വനോടു യുദ്ധം നടത്തി വിജയിച്ചത്? ഗോലഭനോടു പതിനഞ്ചു വര്ഷം, രാത്രിയിലും പകലിലും ഒരു നിമിഷം പോലും യുദ്ധം നിര്ത്തിയില്ല. പതിനാറാം വര്ഷം വാലി ആ ദുഷ്ടനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു. ആ ഭയങ്കരമായ പല്ലുകളോടെ ഞങ്ങളെയൊക്കെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വാലി, ഇങ്ങനെ എങ്ങനെ വീണുപോയി? വീരനായ വാനരാധിപന് കൊല്ലപ്പെടുമ്പോള്, കാട്ടില് സിംഹങ്ങള് നിറഞ്ഞ വലിയ കാടുകളില് താമസിക്കുന്ന വാനരര് ആശ്വാസം നേരെയില്ലാതായി; കാളയുടെ മരണമുശേഷം പശുക്കള് അനുഭവിക്കുന്ന ദു:ഖംപോലെയായിരുന്നു അവര്. അതിനുശേഷം, താര കടലുപോലുള്ള ദു:ഖത്തില് ആഴ്ന്നു, മരണപ്പെട്ട ഭര്ത്താവിന്റെ മുഖം നോക്കി, വാലിയെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് വലിയ വൃക്ഷം വീണതിനു ചുറ്റിയുള്ള വള്ളിപോലെ നിലംചുംബിച്ചു. ഇതിനു ശേഷം, ലോകപ്രശസ്തയായ താര തന്റെ ഭര്ത്താവായ വാനരാധിപന്റെ മുഖത്തേയ്ക്ക് ചെന്നു, മരിച്ചവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “നീ എന്റെ വാക്കുകള് അവഗണിച്ച്, ദു:ഖത്തില് ഈ ഭൂമിയില് കിടക്കുന്നു, വീരാ. വാനരാധിപാ, ഭൂമി എനിക്കു നിന്നേക്കാള് പ്രിയപ്പെട്ടതാണെന്നു തോന്നുന്നു; കാരണം നീ അവളെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് കിടക്കുന്നു, എന്നോട് ഒരു വാക്കും പറയുന്നില്ല. വിധി നിന്നെ സുഗ്രീവന്റെ അധികാരത്തിലാക്കി; അയ്യോ, ഇപ്പൊഴൊക്കെ ശക്തന് സുഗ്രീവനാണ്. കരടികളും വാനരരും, എത്ര ശക്തരായാലും, നിന്നെ ചുറ്റി വിലപിക്കുന്നു; അങ്കദന്റെ ദു:ഖം സഹിക്കാനാവാത്തതാണ്. എന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടിട്ടും നീ ഉണരുന്നില്ല. ഇതാണ് ആ വീരന്റെ കിടക്ക; അതില് നീ യുദ്ധത്തില് കൊല്ലപ്പെട്ടവനായി കിടക്കുന്നു. ഇവിടെ, നീ ശത്രുക്കളെ വീഴ്ത്തിയതുപോലെ, ഇപ്പോള് അവരാണിവിടെ മരിച്ചുകിടക്കുന്നത്. വിശുദ്ധഹൃദയനായ, ഉച്ചജന്മനായ, യുദ്ധപ്രേമിയായ, എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനായ നീ. എന്നെ ഒറ്റയ്ക്കും സഹായമില്ലാത്തവളായും വെച്ചുകൊണ്ട് നീ പോയിരിക്കുന്നു; ജ്ഞാനികള് ഒരു യുവതിയെ യുദ്ധവീരന്ക്ക് വിവാഹം നല്കരുത്. ഇപ്പൊള് നീ കാണൂ, ഒരു വീരപത്നിയായിരുന്ന ഞാന് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് വിധവയായി. എന്റെ മാനവും ചിതറിപ്പോയി, എന്റെ നിത്യപഥവും തകര്ന്നു. അഗാധമായ ദു:ഖസാഗരത്തില് ഞാന് മുങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു; എന്റെ ഹൃദയം കല്ലുപോലെയാണ്, അതിനാല് ഇത്രയും ദു:ഖം സഹിക്കുന്നു. ഭര്ത്താവ് കൊല്ലപ്പെട്ടതും കണ്ടിട്ടും, എന്റെ ഹൃദയം ഇന്നും നൂറായി പിളരാത്തത് വിചിത്രമാണ്. നീ എന്നെപ്പോലും ഭര്ത്താവും സുഹൃത്തുമായിരുന്നു, എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവന്. യുദ്ധത്തില് വീണ വീരന് മരണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഭര്ത്താവില്ലാത്ത സ്ത്രീക്ക് മക്കളുണ്ടായാലും അവളെ വിധവയെന്നു തന്നെ വിളിക്കും. ധനം ധാന്യത്തില് സമൃദ്ധയായിരുന്നാലും, അവളെ വിധവയെന്നു തന്നെ വിശേഷിപ്പിക്കും. നീ, വീരാ, നിന്റെ ശരീരത്തില് നിന്നു പുറപ്പെട്ട രക്തത്തില് കുളിച്ചുകിടക്കുന്നു. പുഴുക്കളും കീടങ്ങളും നിറഞ്ഞ കിടക്കപോലെയാണ് നിന്റെ ഈ കിടക്ക; നിന്റെ ശരീരം മുഴുവന് പൊടിയും രക്തവും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വാനരസിംഹനായ നീയൊന്നും ഞാന് കയ്യാല് ആലിംഗനം ചെയ്യാന് കഴിയുന്നില്ല; ഇന്ന് ഈ ഭയങ്കരമായ വൈരത്തിന്റെ അവസാനം സുഗ്രീവന് നേടിയിട്ടുണ്ട്. രാമന് വിട്ട ഒരു അമ്പ് കൊണ്ടു മാത്രം അവന്റെ ഭയം മാറി; ആ അമ്പ് നിന്റെ ഹൃദയത്തില് കയറി, നിന്റെ ശരീരത്തെ തൊട്ടു. നീ വിടപറഞ്ഞതുപോള് ഞാന് നിന്നെ പിടിച്ചിരിക്കാന് ശ്രമിച്ചു; അപ്പോള് നീലന് നിന്റെ ശരീരത്തില് കയറിയിരുന്ന അമ്പ് പുറത്തെടുത്തു.” ഇവിടെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡയിലെ ഇരുപത്തിമൂന്നാം സৰ্গം ആരംഭിക്കുന്നു, മഹാത്മാവായ വാല്മീകി രാമായണത്തില്.