ಚಪಲಶ್ಚಪಲೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ವಾನರೈರಕೃತಾತ್ಮಭಿಃ। ಜಾತ್ಯನ್ಧ ಇವ ಜಾತ್ಯನ್ಧೈರ್ಮನ್ತ್ರಯನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಸೇ ನು ಕಿಮ್
ನೀನು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಯಂ ಚಂಚಲನಾಗಿರುವಾಗ, ಇನ್ನು ಇವತ್ತಿನ ಈ ಚಂಚಲವಾದ, ಅಡಕವಿಲ್ಲದ ವಾನರರ ಮಧ್ಯೆ ಕೂತು, ಕುರುಡನು ಕುರುಡರ ನಡುವೆ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಏಕೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೀಯಾ?
ಅಹಂ ತು ವ್ಯಕ್ತತಾಮಸ್ಯ ವಚನಸ್ಯ ಬ್ರವೀಮಿ ತೇ। ನಹಿ ಮಾಂ ಕೇವಲಂ ರೋಷಾತ್ ತ್ವಂ ವಿಗರ್ಹಿತುಮರ್ಹಸಿ
ನಾನು ನಿನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಕೇವಲ ಕೋಪದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಹಕ್ಕು ನಿನಗಿಲ್ಲ.
ಅಸ್ಯ ತ್ವಂ ಧರಮಾಣಸ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ರುಮಾಯಾಂ ವರ್ತಸೇ ಕಾಮಾತ್ ಸ್ನುಷಾಯಾಂ ಪಾಪಕರ್ಮಕೃತ್
ಈ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಜೀವಂತನಾಗಿರುವಾಗ, ನೀನು ಕಾಮದಿಂದ ನಿನ್ನ ಸೊಸೆಯಾದ ರೂಮೆಯೊಂದಿಗೆ ದುಷ್ಕರ್ಮ ಮಾಡಿರುವೆ.
ತದ್ ವ್ಯತೀತಸ್ಯ ತೇ ಧರ್ಮಾತ್ ಕಾಮವೃತ್ತಸ್ಯ ವಾನರ। ಭ್ರಾತೃಭಾರ್ಯಾಭಿಮರ್ಶೇಽಸ್ಮಿನ್ ದಣ್ಡೋಽಯಂ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಃ
ಆದುದರಿಂದ, ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕಾಮದ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ತಮ್ಮನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೈ ಹಾಕಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಶಿಕ್ಷೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ.
ನಹಿ ಲೋಕವಿರುದ್ಧಸ್ಯ ಲೋಕವೃತ್ತಾದಪೇಯುಷಃ। ದಣ್ಡಾದನ್ಯತ್ರ ಪಶ್ಯಾಮಿ ನಿಗ್ರಹಂ ಹರಿಯೂಥಪ
ಲೋಕದ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದು, ಜನರ ನಡೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ, ವಾನರರ ನಾಯಕ.
ನ ಚ ತೇ ಮರ್ಷಯೇ ಪಾಪಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋಽಹಂ ಕುಲೋದ್ಗತಃ। ಔರಸೀಂ ಭಗಿನೀಂ ವಾಪಿ ಭಾರ್ಯಾಂ ವಾಪ್ಯನುಜಸ್ಯ ಯಃ
ನಾನು ಒಬ್ಬ ಕುಲೋದ್ಭವ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು; ನೀನು ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ನಾನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಯಾರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಹೆಂಡತಿ, ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮನ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಡೆ ಕಾಮದಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ ಅವನ ಪಾಪ ಕ್ಷಮ್ಯವಲ್ಲ.
ಪ್ರಚರೇತ ನರಃ ಕಾಮಾತ್ ತಸ್ಯ ದಣ್ಡೋ ವಧಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಭರತಸ್ತು ಮಹೀಪಾಲೋ ವಯಂ ತ್ವಾದೇಶವರ್ತಿನಃ
ಯಾರು ಕಾಮದಿಂದ ಇಂತಹ ಹೆಂಗಸಿನ ಕಡೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ ಅವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಎಂದರೆ ಮರಣವೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಭರತನು ರಾಜನು, ನಾವು ಅವನ ಆಜ್ಞೆ ಅನುಸಾರವೇ ನಡೆಯುತ್ತೇವೆ.
ತ್ವಂ ಚ ಧರ್ಮಾದತಿಕ್ರಾನ್ತಃ ಕಥಂ ಶಕ್ಯಮುಪೇಕ್ಷಿತುಮ್। ಗುರುಧರ್ಮವ್ಯತಿಕ್ರಾನ್ತಂ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಧರ್ಮೇಣ ಪಾಲಯನ್
ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆದೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು ಗುರುಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರುವುದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸಬಲ್ಲನು?
ಭರತಃ ಕಾಮಯುಕ್ತಾನಾಂ ನಿಗ್ರಹೇ ಪರ್ಯವಸ್ಥಿತಃ। ವಯಂ ತು ಭರತಾದೇಶಾವಧಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಹರೀಶ್ವರ। ತ್ವದ್ವಿಧಾನ್ ಭಿನ್ನಮರ್ಯಾದಾನ್ ನಿಗ್ರಹೀತುಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ
ಭರತನು ಕಾಮಾಸಕ್ತರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ನಾವು ಭರತನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ನಿನ್ನಂಥ ಮಿತಿಮೀರುವವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ, ವಾನರಾಧಿಪ.
ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಚ ಮೇ ಸಖ್ಯಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಯಥಾ ತಥಾ। ದಾರರಾಜ್ಯನಿಮಿತ್ತಂ ಚ ನಿಃಶ್ರೇಯಸ್ಕರಃ ಸ ಮೇ
ನನಗೆ ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸ್ನೇಹ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಇರುವದಂತೆಯೇ ಇದೆ; ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಮಾಡುವದು ನನಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಹಿತವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಚ ಮಯಾ ದತ್ತಾ ತದಾ ವಾನರಸಂನಿಧೌ। ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಚ ಕಥಂ ಶಕ್ಯಾ ಮದ್ವಿಧೇನಾನವೇಕ್ಷಿತುಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾನರರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೆ; ನನ್ನಂಥವನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಡೆಗಣಿಸಬಹುದು?
ತದೇಭಿಃ ಕಾರಣೈಃ ಸರ್ವೈರ್ಮಹದ್ಭಿರ್ಧರ್ಮಸಂಶ್ರಿತೈಃ। ಶಾಸನಂ ತವ ಯದ್ ಯುಕ್ತಂ ತದ್ ಭವಾನನುಮನ್ಯತಾಮ್
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮಹತ್ತರವಾದ ಧರ್ಮಾಧಾರಿತ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಯಾವ ಆದೇಶವಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ನೀನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಸರ್ವಥಾ ಧರ್ಮ ಇತ್ಯೇವ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಸ್ತವ ನಿಗ್ರಹಃ। ವಯಸ್ಯಸ್ಯೋಪಕರ್ತವ್ಯಂ ಧರ್ಮಮೇವಾನುಪಶ್ಯತಾ
ಯಾವ ರೀತಿಯಾದರೂ ನಿನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಧರ್ಮವೆಂದು ನೋಡಬೇಕು; ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವವನಾದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಡಬೇಕು.
ಶಕ್ಯಂ ತ್ವಯಾಪಿ ತತ್ಕಾರ್ಯಂ ಧರ್ಮಮೇವಾನುವರ್ತತಾ। ಶ್ರೂಯತೇ ಮನುನಾ ಗೀತೌ ಶ್ಲೋಕೌ ಚಾರಿತ್ರವತ್ಸಲೌ। ಗೃಹೀತೌ ಧರ್ಮಕುಶಲೈಸ್ತಥಾ ತಚ್ಚರಿತಂ ಮಯಾ
ನೀನು ಕೂಡ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಆ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು; ಮನುವು ಧರ್ಮಪೂರ್ಣವಾದ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದನೆಂದು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ನಾನು ಕೂಡ ಆ ನಡೆ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ರಾಜಭಿರ್ಧೃತದಣ್ಡಾಶ್ಚ ಕೃತ್ವಾ ಪಾಪಾನಿ ಮಾನವಾಃ। ನಿರ್ಮಲಾಃ ಸ್ವರ್ಗಮಾಯಾನ್ತಿ ಸನ್ತಃ ಸುಕೃತಿನೋ ಯಥಾ
ರಾಜರು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದಾಗ, ಪಾಪ ಮಾಡಿದ ಜನರು ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯವಂತರಂತೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಶಾಸನಾದ್ ವಾಪಿ ಮೋಕ್ಷಾದ್ ವಾ ಸ್ತೇನಃ ಪಾಪಾತ್ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ। ರಾಜಾ ತ್ವಶಾಸನ್ ಪಾಪಸ್ಯ ತದವಾಪ್ನೋತಿ ಕಿಲ್ಬಿಷಮ್
ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದಾಗಲಿ, ಬಿಡುವಿನಿಂದಾಗಲಿ, ಕಳ್ಳನು ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ರಾಜನು ಪಾಪಿಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸದೆ ಹೋದರೆ, ಆ ಪಾಪವು ಅವನಿಗೆ ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಯೇಣ ಮಮ ಮಾನ್ಧಾತ್ರಾ ವ್ಯಸನಂ ಘೋರಮೀಪ್ಸಿತಮ್। ಶ್ರಮಣೇನ ಕೃತೇ ಪಾಪೇ ಯಥಾ ಪಾಪಂ ಕೃತಂ ತ್ವಯಾ
ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜನಾದ ಮಾನ್ಧಾತೃ ಮಹಾರಾಜನು ಭಯಾನಕವಾದ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸಿದನು; ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬನು ಪಾಪ ಮಾಡಿದಾಗ, ನೀನು ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಆ ಪಾಪ ಸಂಭವಿಸಿತು.
ಅನ್ಯೈರಪಿ ಕೃತಂ ಪಾಪಂ ಪ್ರಮತ್ತೈರ್ವಸುಧಾಧಿಪೈಃ। ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಚ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತೇನ ತಚ್ಛಾಮ್ಯತೇ ರಜಃ
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು, ಅಜಾಗರೂಕ ರಾಜರು ಪಾಪ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೂಡ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ಆ ಮಲಿನತೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.
ತದಲಂ ಪರಿತಾಪೇನ ಧರ್ಮತಃ ಪರಿಕಲ್ಪಿತಃ। ವಧೋ ವಾನರಶಾರ್ದೂಲ ನ ವಯಂ ಸ್ವವಶೇ ಸ್ಥಿತಾಃ
ಆದುದರಿಂದ, ದುಃಖ ಪಡುವುದು ಸಾಕು; ಈ ಕೊಲೆ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವವರು ಅಲ್ಲ.
ಶೃಣು ಚಾಪ್ಯಪರಂ ಭೂಯಃ ಕಾರಣಂ ಹರಿಪುಂಗವ। ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಹಿ ಮಹದ್ ವೀರ ನ ಮನ್ಯುಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ
ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವನ್ನೂ ಕೇಳು, ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ವೀರನೇ, ನೀನು ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಾರದು.
ನ ಮೇ ತತ್ರ ಮನಸ್ತಾಪೋ ನ ಮನ್ಯುರ್ಹರಿಪುಂಗವ। ವಾಗುರಾಭಿಶ್ಚ ಪಾಶೈಶ್ಚ ಕೂಟೈಶ್ಚ ವಿವಿಧೈರ್ನರಾಃ
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ, ಕೋಪವೂ ಇಲ್ಲ, ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ; ಮಾನವರು ಬಲೆಯು, ಜಾಲ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಲೆಯಿಂದ,
ಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ನಾಶ್ಚ ದೃಶ್ಯಾಶ್ಚ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ಸುಬಹೂನ್ ಮೃಗಾನ್। ಪ್ರಧಾವಿತಾನ್ ವಾ ವಿತ್ರಸ್ತಾನ್ ವಿಸ್ರಬ್ಧಾನತಿವಿಷ್ಠಿತಾನ್
ಅಡಗಿರುವವರೂ, ಕಾಣಿಸುವವರೂ ಅನೇಕ ಮೃಗಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ—ಓಡುವವರನ್ನೂ, ಭಯಪಡುವವರನ್ನೂ, ಅಜಾಗರೂಕರನ್ನೂ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತವರನ್ನೂ.
ಪ್ರಮತ್ತಾನಪ್ರಮತ್ತಾನ್ ವಾ ನರಾ ಮಾಂಸಾಶಿನೋ ಭೃಶಮ್। ವಿಧ್ಯನ್ತಿ ವಿಮುಖಾಂಶ್ಚಾಪಿ ನ ಚ ದೋಷೋಽತ್ರ ವಿದ್ಯತೇ
ಮಾಂಸಾಹಾರ ಮಾಡುವವರು ಜಾಗರೂಕರನ್ನೂ, ಅಜಾಗರೂಕರನ್ನೂ, ಹಿಂದೆ ನೋಡದೆ ಇರುವವರನ್ನೂ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನೂ ಇಲ್ಲ.
ಯಾನ್ತಿ ರಾಜರ್ಷಯಶ್ಚಾತ್ರ ಮೃಗಯಾಂ ಧರ್ಮಕೋವಿದಾಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಂ ನಿಹತೋ ಯುದ್ಧೇ ಮಯಾ ಬಾಣೇನ ವಾನರ। ಅಯುಧ್ಯನ್ ಪ್ರತಿಯುಧ್ಯನ್ ವಾ ಯಸ್ಮಾಚ್ಛಾಖಾಮೃಗೋ ಹ್ಯಸಿ
ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಮೃಗಯೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಾಣದಿಂದ ಹತರಾದೆ, ವಾನರನೇ, ಯಾಕೆಂದರೆ ನೀನು ಶಾಖಾಮೃಗ.
ದುರ್ಲಭಸ್ಯ ಚ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಜೀವಿತಸ್ಯ ಶುಭಸ್ಯ ಚ। ರಾಜಾನೋ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರದಾತಾರೋ ನ ಸಂಶಯಃ
ಅಪರೂಪವಾದ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ, ಜೀವಕ್ಕೂ, ಶುಭಕ್ಕೂ ರಾಜರು, ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕೊಡುವವರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ತಾನ್ ನ ಹಿಂಸ್ಯಾನ್ನ ಚಾಕ್ರೋಶೇನ್ನಾಕ್ಷಿಪೇನ್ನಾಪ್ರಿಯಂ ವದೇತ್। ದೇವಾ ಮಾನುಷರೂಪೇಣ ಚರನ್ತ್ಯೇತೇ ಮಹೀತಲೇ
ಅವರನ್ನು ಹಾನಿಪಡಿಸಬಾರದು, ನಿಂದಿಸಬಾರದು, ಅಪಮಾನಿಸಬಾರದು, ಕೆಟ್ಟ ಮಾತು ಹೇಳಬಾರದು; ಅವರು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದೇವತೆಗಳು.
ತ್ವಂ ತು ಧರ್ಮಮವಿಜ್ಞಾಯ ಕೇವಲಂ ರೋಷಮಾಸ್ಥಿತಃ। ವಿದೂಷಯಸಿ ಮಾಂ ಧರ್ಮೇ ಪಿತೃಪೈತಾಮಹೇ ಸ್ಥಿತಮ್
ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಕೇವಲ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಆಸರೆ ಹಿಡಿದು, ಪಿತೃಪಿತಾಮಹರಿಂದ ಬಂದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಅಪವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ರಾಮೇಣ ವಾಲೀ ಪ್ರವ್ಯಥಿತೋ ಭೃಶಮ್। ನ ದೋಷಂ ರಾಘವೇ ದಧ್ಯೌ ಧರ್ಮೇಽಧಿಗತನಿಶ್ಚಯಃ
ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ವಾಲಿಗೆ ತುಂಬಾ ದುಃಖವಾಯಿತು; ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವನು ರಾಘವನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿಲ್ಲ.
ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ತತೋ ರಾಮಂ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾನರೇಶ್ವರಃ। ಯತ್ ತ್ವಮಾತ್ಥ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ ತಥೈವ ನ ಸಂಶಯಃ
ಅನಂತರ ವಾನರರಾಜನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ರಾಮನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನೀನು ಹೇಳಿದದು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಜವೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.'
ಪ್ರತಿವಕ್ತುಂ ಪ್ರಕೃಷ್ಟೇ ಹಿ ನಾಪಕೃಷ್ಟಸ್ತು ಶಕ್ನುಯಾತ್। ಯದಯುಕ್ತಂ ಮಯಾ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಮಾದಾದ್ ವಾಕ್ಯಮಪ್ರಿಯಮ್
ಮೇಲ್ವರ್ಗದವನು ಮೇಲ್ವರ್ಗದವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು, ಕೆಳವನು ಅಲ್ಲ; ನಾನು ಮೊದಲು ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಅಯೋಗ್ಯವಾದ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತು ಹೇಳಿದ್ದರೆ—