ತಾರಯಾ ವಾಕ್ಯಮುಕ್ತೋಽಹಂ ಸತ್ಯಂ ಸರ್ವಜ್ಞಯಾ ಹಿತಮ್। ತದತಿಕ್ರಮ್ಯ ಮೋಹೇನ ಕಾಲಸ್ಯ ವಶಮಾಗತಃ
ನನಗೆ ತಾರೆಯವರು ಸತ್ಯವಾದ, ಹಿತವಾದ ಮಾತು ಹೇಳಿದ್ದರು; ಅವಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವಳು. ಆದರೆ ನಾನು ಮೋಹದಿಂದ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಕಾಲದ ವಶನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ತ್ವಯಾ ನಾಥೇನ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ನ ಸನಾಥಾ ವಸುಂಧರಾ। ಪ್ರಮದಾ ಶೀಲಸಮ್ಪೂರ್ಣಾ ಪತ್ಯೇವ ಚ ವಿಧರ್ಮಣಾ
ನೀನು ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಇದ್ದರೂ, ಕಾಕುತ್ಥ್ಸ್ತ, ಈ ಭೂಮಿ ನಿಜವಾಗಿ ರಕ್ಷಿತಳಾಗಿಲ್ಲ; ಅದು ಧರ್ಮವಂತೆಯಾದ ಹೆಂಗಸು, ಆದರೆ ಅವಳ ಪತಿ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವನಿದ್ದಂತೆ.
ಶಠೋ ನೈಕೃತಿಕಃ ಕ್ಷುದ್ರೋ ಮಿಥ್ಯಾಪ್ರಶ್ರಿತಮಾನಸಃ। ಕಥಂ ದಶರಥೇನ ತ್ವಂ ಜಾತಃ ಪಾಪೋ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ನೀನು ಮೋಸಗಾರ, ದ್ರೋಹಿ, ಹೀನ ಮತ್ತು ಬೇರೆಯವರ ಮುಂದೆ ಸುಳ್ಳು ವಿನಯ ತೋರಿಸುವವನಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ದಶರಥನ ಮಗನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೀಯೆ, ಪಾಪಿ?
ಛಿನ್ನಚಾರಿತ್ರ್ಯಕಕ್ಷ್ಯೇಣ ಸತಾಂ ಧರ್ಮಾತಿವರ್ತಿನಾ। ತ್ಯಕ್ತಧರ್ಮಾಙ್ಕುಶೇನಾಹಂ ನಿಹತೋ ರಾಮಹಸ್ತಿನಾ
ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ, ಸದ್ಗಣರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ, ಧರ್ಮದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಾನು ರಾಮನ ಕೈಯಿಂದ, ಗಜರಾಜನಂತೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹತರಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಅಶುಭಂ ಚಾಪ್ಯಯುಕ್ತಂ ಚ ಸತಾಂ ಚೈವ ವಿಗರ್ಹಿತಮ್। ವಕ್ಷ್ಯಸೇ ಚೇದೃಶಂ ಕೃತ್ವಾ ಸದ್ಭಿಃ ಸಹ ಸಮಾಗತಃ
ನೀನು ಇಂತಹ ಅಶುಭ ಮತ್ತು ಅಯೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸದ್ಗಣರಿಂದ ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವರ ನಡುವೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ, ನೀನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀಯೆ?
ಉದಾಸೀನೇಷು ಯೋಽಸ್ಮಾಸು ವಿಕ್ರಮೋಽಯಂ ಪ್ರಕಾಶಿತಃ। ಅಪಕಾರಿಷು ತೇ ರಾಮ ನೈವಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ವಿಕ್ರಮಮ್
ನಾವು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತರಾಗಿದ್ದಾಗ ನೀನು ಈ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದೀಯೆ, ರಾಮಾ; ಆದರೆ ನಿನಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದವರ ವಿರುದ್ಧ ಇಂತಹ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
ದೃಶ್ಯಮಾನಸ್ತು ಯುಧ್ಯೇಥಾ ಮಯಾ ಯುಧಿ ನೃಪಾತ್ಮಜ। ಅದ್ಯ ವೈವಸ್ವತಂ ದೇವಂ ಪಶ್ಯೇಸ್ತ್ವಂ ನಿಹತೋ ಮಯಾ
ನೀನು ನನ್ನ ಎದುರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ್ದರೆ, ರಾಜಕುಮಾರ, ಇಂದು ನೀನು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಹತರಾಗಿ ವೈವಸ್ವತ ದೇವರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ.
ತ್ವಯಾದೃಶ್ಯೇನ ತು ರಣೇ ನಿಹತೋಽಹಂ ದುರಾಸದಃ। ಪ್ರಸುಪ್ತಃ ಪನ್ನಗೇನೈವ ನರಃ ಪಾಪವಶಂ ಗತಃ
ಆದರೆ ನಾನು, ಭಯಾನಕನಾದರೂ, ನೀನು ಕಾಣದಂತೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದೀಯೆ; ಪಾಪದ ವಶನಾದವನು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಹಾವಿನಿಂದ ಕಡಿದುಹೋಗುವಂತೆ.
ಸುಗ್ರೀವಪ್ರಿಯಕಾಮೇನ ಯದಹಂ ನಿಹತಸ್ತ್ವಯಾ। ಮಾಮೇವ ಯದಿ ಪೂರ್ವಂ ತ್ವಮೇತದರ್ಥಮಚೋದಯಃ। ಮೈಥಿಲೀಮಹಮೇಕಾಹ್ನಾ ತವ ಚಾನೀತವಾನ್ ಭವೇಃ
ನೀನು ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಇಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಮೊದಲೇ ನನಗೆ ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಿತ್ತು; ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೆ.
ರಾಕ್ಷಸಂ ಚ ದುರಾತ್ಮಾನಂ ತವ ಭಾರ್ಯಾಪಹಾರಿಣಮ್। ಕಣ್ಠೇ ಬದ್ಧ್ವಾ ಪ್ರದದ್ಯಾಂ ತೇಽನಿಹತಂ ರಾವಣಂ ರಣೇ
ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ದುಷ್ಟ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು, ರಾವಣನನ್ನು, ನಾನು ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.
ನ್ಯಸ್ತಾಂ ಸಾಗರತೋಯೇ ವಾ ಪಾತಾಲೇ ವಾಪಿ ಮೈಥಿಲೀಮ್। ಆನಯೇಯಂ ತವಾದೇಶಾಚ್ಛ್ವೇತಾಮಶ್ವತರೀಮಿವ
ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಸಾಗರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಾತಾಳದಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನಿನ್ನ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಾನು ಆಕೆಯನ್ನು ಶ್ವೇತಕದ ಹಸುವಿನಂತೆ ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೆ.
ಯುಕ್ತಂ ಯತ್ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾದ್ ರಾಜ್ಯಂ ಸುಗ್ರೀವಃ ಸ್ವರ್ಗತೇ ಮಯಿ। ಅಯುಕ್ತಂ ಯದಧರ್ಮೇಣ ತ್ವಯಾಹಂ ನಿಹತೋ ರಣೇ
ನಾನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಸುಗ್ರೀವನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ನೀನು ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದದ್ದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
ಕಾಮಮೇವಂವಿಧೋ ಲೋಕಃ ಕಾಲೇನ ವಿನಿಯುಜ್ಯತೇ। ಕ್ಷಮಂ ಚೇದ್ಭವತಾ ಪ್ರಾಪ್ತಮುತ್ತರಂ ಸಾಧು ಚಿನ್ತ್ಯತಾಮ್
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲದ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ನಿನಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಮರ್ಥನೆ ಇದ್ದರೆ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ.
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಪರಿಶುಷ್ಕವಕ್ತ್ರಃ ಶರಾಭಿಘಾತಾದ್ ವ್ಯಥಿತೋ ಮಹಾತ್ಮಾ। ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ರಾಮಂ ರವಿಸಂನಿಕಾಶಂ ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೌ ವಾನರರಾಜಸೂನುಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಬಾಣದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಬಾಯಾರಿದ ಮಹಾತ್ಮನು, ವಾನರರಾಜನ ಪುತ್ರನು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು.
thumb|ಅಷ್ಟಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೪-
ಪವಿತ್ರವಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ ಭಾಗದ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಶ್ರಿತಂ ವಾಕ್ಯಂ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಹಿತಂ ಹಿತಮ್। ಪರುಷಂ ವಾಲಿನಾ ರಾಮೋ ನಿಹತೇನ ವಿಚೇತಸಾ
ವಾಲಿಯು ನಿಧನವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಹಿತಭರಿತವಾದ, ಆದರೂ ಕಠಿಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಮನು ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು.
ತಂ ನಿಷ್ಪ್ರಭಮಿವಾದಿತ್ಯಂ ಮುಕ್ತತೋಯಮಿವಾಮ್ಬುದಮ್। ಉಕ್ತವಾಕ್ಯಂ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠಮುಪಶಾನ್ತಮಿವಾನಲಮ್
ಆ ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನನ್ನು, ಪ್ರಕಾಶ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ನೀರಿಲ್ಲದ ಮೋಡದಂತೆ, ಶಮನಗೊಂಡ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ರಾಮನು ನೋಡಿದನು.
ಧರ್ಮಾರ್ಥಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹರೀಶ್ವರಮನುತ್ತಮಮ್। ಅಧಿಕ್ಷಿಪ್ತಸ್ತದಾ ರಾಮಃ ಪಶ್ಚಾದ್ ವಾಲಿನಮಬ್ರವೀತ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಾನರಾಧಿಪತಿಯಾದ ವಾಲಿಯು ರಾಮನನ್ನು ಗದರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ರಾಮನು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಧರ್ಮಮರ್ಥಂ ಚ ಕಾಮಂ ಚ ಸಮಯಂ ಚಾಪಿ ಲೌಕಿಕಮ್। ಅವಿಜ್ಞಾಯ ಕಥಂ ಬಾಲ್ಯಾನ್ಮಾಮಿಹಾದ್ಯ ವಿಗರ್ಹಸೇ
ಧರ್ಮ, ಸಂಪತ್ತು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಲೋಕದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ನೀನು ಬಾಲಿಶತನದಿಂದ ನನಗೆ ಇಂದು ದೂಷಣೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ?
ಅಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಬುದ್ಧಿಸಮ್ಪನ್ನಾನ್ ವೃದ್ಧಾನಾಚಾರ್ಯಸಮ್ಮತಾನ್। ಸೌಮ್ಯ ವಾನರಚಾಪಲ್ಯಾತ್ ತ್ವಂ ಮಾಂ ವಕ್ತುಮಿಹೇಚ್ಛಸಿ
ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಹಿರಿಯರನ್ನು, ಗುರುಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆಯವರನ್ನು ಕೇಳದೆ, ವಾನರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ಇಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಮಿಯಂ ಭೂಮಿಃ ಸಶೈಲವನಕಾನನಾ। ಮೃಗಪಕ್ಷಿಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ನಿಗ್ರಹಾನುಗ್ರಹೇಷ್ವಪಿ
ಈ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಭೂಮಿ, ಪರ್ವತಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ವನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಮೃಗ, ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ.
ತಾಂ ಪಾಲಯತಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಭರತಃ ಸತ್ಯವಾನೃಜುಃ। ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥತತ್ತ್ವಜ್ಞೋ ನಿಗ್ರಹಾನುಗ್ರಹೇ ರತಃ
ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಸತ್ಯವಂತ ಮತ್ತು ನೇರವಾದ ಭರತನು, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನಯಶ್ಚ ವಿನಯಶ್ಚೋಭೌ ಯಸ್ಮಿನ್ ಸತ್ಯಂ ಚ ಸುಸ್ಥಿತಮ್। ವಿಕ್ರಮಶ್ಚ ಯಥಾ ದೃಷ್ಟಃ ಸ ರಾಜಾ ದೇಶಕಾಲವಿತ್
ಅವನಲ್ಲಿ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಎರಡೂ ಇದ್ದು, ಸತ್ಯವು ದೃಢವಾಗಿದೆ; ಅವನು ಶೌರ್ಯವಂತನೂ, ಕಾಲದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯುಳ್ಳ ರಾಜನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ತಸ್ಯ ಧರ್ಮಕೃತಾದೇಶಾ ವಯಮನ್ಯೇ ಚ ಪಾರ್ಥಿವಾಃ। ಚರಾಮೋ ವಸುಧಾಂ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಧರ್ಮಸಂತಾನಮಿಚ್ಛವಃ
ಆ ಧರ್ಮಮಯನಾದವರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾವು ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರು, ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಬಯಸಿ, ಈ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲಾ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇವೆ.
ತಸ್ಮಿನ್ ನೃಪತಿಶಾರ್ದೂಲೇ ಭರತೇ ಧರ್ಮವತ್ಸಲೇ। ಪಾಲಯತ್ಯಖಿಲಾಂ ಪೃಥ್ವೀಂ ಕಶ್ಚರೇದ್ ಧರ್ಮವಿಪ್ರಿಯಮ್
ರಾಜರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾದ ಭರತನು ಧರ್ಮಪ್ರಿಯನಾಗಿ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯಾರು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಧೈರ್ಯಪಡುತ್ತಾರೆ?
ತೇ ವಯಂ ಮಾರ್ಗವಿಭ್ರಷ್ಟಂ ಸ್ವಧರ್ಮೇ ಪರಮೇ ಸ್ಥಿತಾಃ। ಭರತಾಜ್ಞಾಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ನಿಗೃಹ್ಣೀಮೋ ಯಥಾವಿಧಿ
ನಾವು ನಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ, ಮಾರ್ಗ ತಪ್ಪಿದವರನ್ನು ಭರತನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತೇವೆ.
ತ್ವಂ ತು ಸಂಕ್ಲಿಷ್ಟಧರ್ಮಶ್ಚ ಕರ್ಮಣಾ ಚ ವಿಗರ್ಹಿತಃ। ಕಾಮತನ್ತ್ರಪ್ರಧಾನಶ್ಚ ನ ಸ್ಥಿತೋ ರಾಜವರ್ತ್ಮನಿ
ಆದರೆ ನೀನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೂಷಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದೀಯೆ; ಕಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ರಾಜಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ಭ್ರಾತಾ ಪಿತಾ ವಾಪಿ ಯಶ್ಚ ವಿದ್ಯಾಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ। ತ್ರಯಸ್ತೇ ಪಿತರೋ ಜ್ಞೇಯಾ ಧರ್ಮೇ ಚ ಪಥಿ ವರ್ತಿನಃ
ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ, ತಂದೆ, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆ ನೀಡುವವನು—ಈ ಮೂವರನ್ನೂ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರು ತಂದೆಯಂತೆ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
ಯವೀಯಾನಾತ್ಮನಃ ಪುತ್ರಃ ಶಿಷ್ಯಶ್ಚಾಪಿ ಗುಣೋದಿತಃ। ಪುತ್ರವತ್ತೇ ತ್ರಯಶ್ಚಿನ್ತ್ಯಾ ಧರ್ಮಶ್ಚೈವಾತ್ರ ಕಾರಣಮ್
ತಮ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮಗ, ಅಥವಾ ಗುಣವಂತನಾದ ಶಿಷ್ಯನು—ಈ ಮೂವರನ್ನೂ ಮಗನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು; ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಧರ್ಮವೇ.
ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಪರಮದುರ್ಜ್ಞೇಯಃ ಸತಾಂ ಧರ್ಮಃ ಪ್ಲವಙ್ಗಮ। ಹೃದಿಸ್ಥಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮಾತ್ಮಾ ವೇದ ಶುಭಾಶುಭಮ್
ಒಳ್ಳೆಯವರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ, ತಿಳಿಯಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದುದೂ ಆಗಿದೆ, ವಾನರನೇ; ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆತ್ಮನು ಶುಭ-ಅಶುಭವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.