ಇದಂ ತಥ್ಯಂ ಮಮ ವಚಸ್ತ್ವಮವೇಹಿ ಚ ರಾಘವ। ನ ಶಕ್ಯಾ ಸಾ ಜರಯಿತುಮಪಿ ಸೇನ್ದ್ರೈಃ ಸುರಾಸುರೈಃ
ನನ್ನ ಮಾತು ನಿಜವೆಂದು ನೀನು ತಿಳಿಯು, ರಾಘವ; ಇಂದ್ರನೂ ದೇವತೆಗಳೂ ರಾಕ್ಷಸರೂ ಕೂಡ ಆಕೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ತವ ಭಾರ್ಯಾ ಮಹಾಬಾಹೋ ಭಕ್ಷ್ಯಂ ವಿಷಕೃತಂ ಯಥಾ। ತ್ಯಜ ಶೋಕಂ ಮಹಾಬಾಹೋ ತಾಂ ಕಾನ್ತಾಮಾನಯಾಮಿ ತೇ
ಮಹಾಬಾಹು, ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ವಿಷಮಿಶ್ರಿತ ಆಹಾರವಂತೆ ಯಾರಿಗೂ ತಗಲದವಳು; ಮಹಾಬಾಹು, ನೀನು ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು, ಆ ಪ್ರಿಯತಮೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ನಾನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
ಅನುಮಾನಾತ್ ತು ಜಾನಾಮಿ ಮೈಥಿಲೀ ಸಾ ನ ಸಂಶಯಃ। ಹ್ರಿಯಮಾಣಾ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಾ ರಕ್ಷಸಾ ರೌದ್ರಕರ್ಮಣಾ
ನಾನು ಊಹೆಯಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ, ಆಕೆ ಮೈಥಿಲಿಯೇ; ಆ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸನು ಆಕೆಯನ್ನು ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ.
ಕ್ರೋಶನ್ತೀ ರಾಮರಾಮೇತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತಿ ಚ ವಿಸ್ವರಮ್। ಸ್ಫುರನ್ತೀ ರಾವಣಸ್ಯಾಙ್ಕೇ ಪನ್ನಗೇನ್ದ್ರವಧೂರ್ಯಥಾ
ಆಕೆ 'ರಾಮಾ! ರಾಮಾ!' 'ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ!' ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿ, ರಾವಣನ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ, ನಾಗರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಂತೆ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಆತ್ಮನಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಮಾಂ ಹಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶೈಲತಲೇ ಸ್ಥಿತಮ್। ಉತ್ತರೀಯಂ ತಯಾ ತ್ಯಕ್ತಂ ಶುಭಾನ್ಯಾಭರಣಾನಿ ಚ
ನಾನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವುದನ್ನು ಆಕೆ ನೋಡಿದಾಗ, ತನ್ನ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಶುಭವಾದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಎಸೆದಳು.
ತಾನ್ಯಸ್ಮಾಭಿರ್ಗೃಹೀತಾನಿ ನಿಹಿತಾನಿ ಚ ರಾಘವ। ಆನಯಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ತಾನಿ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾತುಮರ್ಹಸಿ
ಆ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ನಾವು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ರಾಘವ; ಅವುಗಳನ್ನು ನಾನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.
ತಮಬ್ರವೀತ್ ತತೋ ರಾಮಃ ಸುಗ್ರೀವಂ ಪ್ರಿಯವಾದಿನಮ್। ಆನಯಸ್ವ ಸಖೇ ಶೀಘ್ರಂ ಕಿಮರ್ಥಂ ಪ್ರವಿಲಮ್ಬಸೇ
ಆಗ ರಾಮನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ಸ್ನೇಹಿತನೇ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಗ ತಂದುಕೊಡು, ಏಕೆ ವಿಳಂಬ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?'
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಸುಗ್ರೀವಃ ಶೈಲಸ್ಯ ಗಹನಾಂ ಗುಹಾಮ್। ಪ್ರವಿವೇಶ ತತಃ ಶೀಘ್ರಂ ರಾಘವಪ್ರಿಯಕಾಮ್ಯಯಾ
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಸುಗ್ರೀವನು ರಾಮನಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಉಂಟುಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಆಳವಾದ ಗುಹೆಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಉತ್ತರೀಯಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತು ಸ ತಾನ್ಯಾಭರಣಾನಿ ಚ। ಇದಂ ಪಶ್ಯೇತಿ ರಾಮಾಯ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ
ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನೂ ಆ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ವಾನರನು 'ಇವು ನೋಡಿ' ಎಂದು ರಾಮನಿಗೆ ತೋರಿಸಿದನು.
ತತೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ವಾಸಸ್ತು ಶುಭಾನ್ಯಾಭರಣಾನಿ ಚ। ಅಭವದ್ ಬಾಷ್ಪಸಂರುದ್ಧೋ ನೀಹಾರೇಣೇವ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ
ಆ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನೂ ಸುಂದರವಾದ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಅವನು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮಂಜಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸೀತಾಸ್ನೇಹಪ್ರವೃತ್ತೇನ ಸ ತು ಬಾಷ್ಪೇಣ ದೂಷಿತಃ। ಹಾ ಪ್ರಿಯೇತಿ ರುದನ್ ಧೈರ್ಯಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ನ್ಯಪತತ್ ಕ್ಷಿತೌ
ಸೀತೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಅವನು 'ಹಾಯ್ ಪ್ರಿಯೆ!' ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ, ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು.
ಹೃದಿ ಕೃತ್ವಾ ಸ ಬಹುಶಸ್ತಮಲಂಕಾರಮುತ್ತಮಮ್। ನಿಶಶ್ವಾಸ ಭೃಶಂ ಸರ್ಪೋ ಬಿಲಸ್ಥ ಇವ ರೋಷಿತಃ
ಆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹೃದಯದ ಬಳಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಅವನು ಗಹನದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ಹಾವು ಹೀಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿದನು.
ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನಾಶ್ರುವೇಗಸ್ತು ಸೌಮಿತ್ರಿಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವತಃ। ಪರಿದೇವಯಿತುಂ ದೀನಂ ರಾಮಃ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ
ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನು, ತನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ದುಃಖದಿಂದ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಸಂತ್ಯಕ್ತಂ ಹ್ರಿಯಮಾಣಯಾ। ಉತ್ತರೀಯಮಿದಂ ಭೂಮೌ ಶರೀರಾದ್ ಭೂಷಣಾನಿ ಚ
ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ನೋಡು, ವೈದೇಹಿಯು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುವಾಗ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋದಳು.
ಶಾದ್ವಲಿನ್ಯಾಂ ಧ್ರುವಂ ಭೂಮ್ಯಾಂ ಸೀತಯಾ ಹ್ರಿಯಮಾಣಯಾ। ಉತ್ಸೃಷ್ಟಂ ಭೂಷಣಮಿದಂ ತಥಾ ರೂಪಂ ಹಿ ದೃಶ್ಯತೇ
ಈ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಆಭರಣವನ್ನು ಸೀತೆಯು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುವಾಗ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ರೂಪವೇ ಹಾಗೆ ಇದೆ.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ರಾಮೇಣ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್। ನಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ ಕೇಯೂರೇ ನಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ ಕುಣ್ಡಲೇ
ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ನಾನು ಕೈದೊರೆಗಳು ಅಥವಾ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲ್ಲ."
ನೂಪುರೇ ತ್ವಭಿಜಾನಾಮಿ ನಿತ್ಯಂ ಪಾದಾಭಿವನ್ದನಾತ್। ತತಸ್ತು ರಾಘವೋ ವಾಕ್ಯಂ ಸುಗ್ರೀವಮಿದಮಬ್ರವೀತ್
ಆದರೆ ನಾನು ಪಾದರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ವಂದನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನೂಪುರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲೆ. ನಂತರ ರಾಘವನು ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಬ್ರೂಹಿ ಸುಗ್ರೀವ ಕಂ ದೇಶಂ ಹ್ರಿಯನ್ತೀ ಲಕ್ಷಿತಾ ತ್ವಯಾ। ರಕ್ಷಸಾ ರೌದ್ರರೂಪೇಣ ಮಮ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯಾ ಹೃತಾ
ಸುಗ್ರೀವಾ, ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯಳನ್ನು ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸನು ಎಲ್ಲಿ ಅಪಹರಿಸಿದನು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು.
ಕ್ವ ವಾ ವಸತಿ ತದ್ ರಕ್ಷೋ ಮಹದ್ ವ್ಯಸನದಂ ಮಮ। ಯನ್ನಿಮಿತ್ತಮಹಂ ಸರ್ವಾನ್ ನಾಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ರಾಕ್ಷಸಾನ್
ನನಗೆ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖವನ್ನು ತಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಅವನ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಹರತಾ ಮೈಥಿಲೀಂ ಯೇನ ಮಾಂ ಚ ರೋಷಯತಾ ಧ್ರುವಮ್। ಆತ್ಮನೋ ಜೀವಿತಾನ್ತಾಯ ಮೃತ್ಯುದ್ವಾರಮಪಾವೃತಮ್
ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸಿದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಸಾವಿನ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದಿದ್ದಾನೆ.
ಮಮ ದಯಿತತಮಾ ಹೃತಾ ವನಾದ್ ರಜನಿಚರೇಣ ವಿಮಥ್ಯ ಯೇನ ಸಾ। ಕಥಯ ಮಮ ರಿಪುಂ ತಮದ್ಯ ವೈ ಪ್ಲವಗಪತೇ ಯಮಸಂನಿಧಿಂ ನಯಾಮಿ
ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಳನ್ನು ಕಾಡಿನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಿ ಪೀಡಿಸಿದ ಆ ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಾಕ್ಷಸನು ಯಾರು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು, ವಾನರಾಧಿಪತೇ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ಇಂದು ಯಮನ ಬಳಿಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತೇನೆ.
thumb|ಸಪ್ತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೪-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾಕಾಂಡದ ಏಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಸುಗ್ರೀವೋ ರಾಮೇಣಾರ್ತೇನ ವಾನರಃ। ಅಬ್ರವೀತ್ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಂ ಸಬಾಷ್ಪಂ ಬಾಷ್ಪಗದ್ಗದಃ
ದುಃಖದಿಂದಿರುವ ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಸುಗ್ರೀವನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಗದ್ಗದಿತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ನ ಜಾನೇ ನಿಲಯಂ ತಸ್ಯ ಸರ್ವಥಾ ಪಾಪರಕ್ಷಸಃ। ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ವಿಕ್ರಮಂ ವಾಪಿ ದೌಷ್ಕುಲೇಯಸ್ಯ ವಾ ಕುಲಮ್
ಆ ಪಾಪಿ ರಾಕ್ಷಸನಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನೂ, ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ, ಧೈರ್ಯವನ್ನೂ, ಅವನ ಕುಲವನ್ನೂ ನಾನು ಯಾವತ್ತೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಸತ್ಯಂ ತು ಪ್ರತಿಜಾನಾಮಿ ತ್ಯಜ ಶೋಕಮರಿಂದಮ। ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ತಥಾ ಯತ್ನಂ ಯಥಾ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ಮೈಥಿಲೀಮ್
ಆದರೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನೇ, ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ನಿನಗೆ ವಚನ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ನೀನು ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ ನಾನು ಶ್ರಮಪಡುವೆನು.
ರಾವಣಂ ಸಗಣಂ ಹತ್ವಾ ಪರಿತೋಷ್ಯಾತ್ಮಪೌರುಷಮ್। ತಥಾಸ್ಮಿ ಕರ್ತಾ ನಚಿರಾದ್ ಯಥಾ ಪ್ರೀತೋ ಭವಿಷ್ಯಸಿ
ರಾವಣನನ್ನೂ ಅವನ ಬಳಗವನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿ ನನ್ನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನಾನು ಶೀಘ್ರವೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತೇನೆ.
ಅಲಂ ವೈಕ್ಲವ್ಯಮಾಲಮ್ಬ್ಯ ಧೈರ್ಯಮಾತ್ಮಗತಂ ಸ್ಮರ। ತ್ವದ್ವಿಧಾನಾಂ ನ ಸದೃಶಮೀದೃಶಂ ಬುದ್ಧಿಲಾಘವಮ್
ಈ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಬಿಡು; ನಿನ್ನೊಳಗಿನ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೋ. ನಿನ್ನಂತಹವರಿಗೆ ಇಂತಹ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
ಮಯಾಪಿ ವ್ಯಸನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಭಾರ್ಯಾವಿರಹಜಂ ಮಹತ್। ನಾಹಮೇವಂ ಹಿ ಶೋಚಾಮಿ ಧೈರ್ಯಂ ನ ಚ ಪರಿತ್ಯಜೇ
ನಾನೂ ಕೂಡ ಹೆಂಡತಿಯ ಬೇರ್ಪಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೂ ನಾನು ಹೀಗೆ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಧೈರ್ಯವನ್ನೂ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಾಷ್ಪಮಾಪತಿತಂ ಧೈರ್ಯಾನ್ನಿಗ್ರಹೀತುಂ ತ್ವಮರ್ಹಸಿ। ಮರ್ಯಾದಾಂ ಸತ್ತ್ವಯುಕ್ತಾನಾಂ ಧೃತಿಂ ನೋತ್ಸ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹಸಿ
ಬರುವ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ನೀನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕು; ಸದ್ಗುಣಿಗಳಾದವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಿತಿಯನ್ನು, ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು.
ವ್ಯಸನೇ ವಾರ್ಥಕೃಚ್ಛ್ರೇ ವಾ ಭಯೇ ವಾ ಜೀವಿತಾನ್ತಗೇ। ವಿಮೃಶಂಶ್ಚ ಸ್ವಯಾಬುದ್ಧ್ಯಾ ಧೃತಿಮಾನ್ ನಾವಸೀದತಿ
ದುಃಖದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಭಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಜೀವಿತಾಂತ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ತಾನೇ ಯೋಚಿಸಿ ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಎಂದಿಗೂ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ.