ಸೌಮಿತ್ರೇ ಪಶ್ಯ ಪಮ್ಪಾಯಾಶ್ಚಿತ್ರಾಸು ವನರಾಜಿಷು। ಕಿಂನರಾ ನರಶಾರ್ದೂಲ ವಿಚರನ್ತಿ ಯತಸ್ತತಃ
ಸೌಮಿತ್ರ, ಪಂಪಾ ಸರೋವರದ ಸುಂದರವಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿನ್ನರರು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನರಶಾರ್ದೂಲ.
ಇಮಾನಿ ಶುಭಗನ್ಧೀನಿ ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸರ್ವಶಃ। ನಲಿನಾನಿ ಪ್ರಕಾಶನ್ತೇ ಜಲೇ ತರುಣಸೂರ್ಯವತ್
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಗಂಧ ಭರಿತವಾದ ಈ ಕಮಲಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ; ಅವು ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಏಷಾ ಪ್ರಸನ್ನಸಲಿಲಾ ಪದ್ಮನೀಲೋತ್ಪಲಾಯುತಾ। ಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಾಕೀರ್ಣಾ ಪಮ್ಪಾ ಸೌಗನ್ಧಿಕಾಯುತಾ
ಈ ಪಂಪಾ ಸರೋವರ, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಹಂಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಸುಗಂಧ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ.
ಜಲೇ ತರುಣಸೂರ್ಯಾಭೈಃ ಷಟ್ಪದಾಹತಕೇಸರೈಃ। ಪಙ್ಕಜೈಃ ಶೋಭತೇ ಪಮ್ಪಾ ಸಮನ್ತಾದಭಿಸಂವೃತಾ
ಮಧುಮಕ್ಕಳಿಂದ ತಾಕಲ್ಪಡುವ ಕಮಲಗಳ ಕೆಸರಿನಿಂದ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪಂಪಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಚಕ್ರವಾಕಯುತಾ ನಿತ್ಯಂ ಚಿತ್ರಪ್ರಸ್ಥವನಾನ್ತರಾ। ಮಾತಙ್ಗಮೃಗಯೂಥೈಶ್ಚ ಶೋಭತೇ ಸಲಿಲಾರ್ಥಿಭಿಃ
ಚಕ್ರವಾಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಸದಾ ತುಂಬಿರುವ, ವಿಭಿನ್ನ ಪರ್ವತದಡಿಗಳುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರದೇಶ, ನೀರಿಗೆ ಬರುವ ಆನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಿಂಕೆಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ.
ಪವನಾಹತವೇಗಾಭಿರೂರ್ಮಿಭಿರ್ವಿಮಲೇಽಮ್ಭಸಿ। ಪಙ್ಕಜಾನಿ ವಿರಾಜನ್ತೇ ತಾಡ್ಯಮಾನಾನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಲೆಗಳಿಂದ, ಈ ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಮಲಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಪದ್ಮಪತ್ರವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀಂ ಸತತಂ ಪ್ರಿಯಪಙ್ಕಜಾಮ್। ಅಪಶ್ಯತೋ ಮೇ ವೈದೇಹೀಂ ಜೀವಿತಂ ನಾಭಿರೋಚತೇ
ಪದ್ಮದಳದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಸದಾ ನನಗೆ ಹೃದಯಸ್ನೇಹಿಯಾದ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ನೋಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ನನಗೆ ಬದುಕು ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಅಹೋ ಕಾಮಸ್ಯ ವಾಮತ್ವಂ ಯೋ ಗತಾಮಪಿ ದುರ್ಲಭಾಮ್। ಸ್ಮಾರಯಿಷ್ಯತಿ ಕಲ್ಯಾಣೀಂ ಕಲ್ಯಾಣತರವಾದಿನೀಮ್
ಅಯ್ಯೋ, ಈ ಕಾಮದ ಸ್ವಭಾವ ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ! ಈಗಲೂ, ದೂರವಾದರೂ ಸಿಗದ ಅವಳನ್ನು, ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸುಭಗೆಯನ್ನು ನನಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಶಕ್ಯೋ ಧಾರಯಿತುಂ ಕಾಮೋ ಭವೇದಭ್ಯಾಗತೋ ಮಯಾ। ಯದಿ ಭೂಯೋ ವಸನ್ತೋ ಮಾಂ ನ ಹನ್ಯಾತ್ ಪುಷ್ಪಿತದ್ರುಮಃ
ಈ ಕಾಮವನ್ನೂ ಸಹಿಸಬಹುದಿತ್ತು, ಅದು ಬಂದರೂ ಸಹ. ಆದರೆ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ವಸಂತವು ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ.
ಯಾನಿ ಸ್ಮ ರಮಣೀಯಾನಿ ತಯಾ ಸಹ ಭವನ್ತಿ ಮೇ। ತಾನ್ಯೇವಾರಮಣೀಯಾನಿ ಜಾಯನ್ತೇ ಮೇ ತಯಾ ವಿನಾ
ಅವಳ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದಾಗ ನನಗೆ ಆನಂದಕರವಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲವೂ, ಈಗ ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ಆನಂದವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ.
ಪದ್ಮಕೋಶಪಲಾಶಾನಿ ದ್ರಷ್ಟುಂ ದೃಷ್ಟಿರ್ಹಿ ಮನ್ಯತೇ। ಸೀತಾಯಾ ನೇತ್ರಕೋಶಾಭ್ಯಾಂ ಸದೃಶಾನೀತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ
ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ಸೀತೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಪದ್ಮದಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಪದ್ಮಕೇಸರಸಂಸೃಷ್ಟೋ ವೃಕ್ಷಾನ್ತರವಿನಿಃಸೃತಃ। ನಿಃಶ್ವಾಸ ಇವ ಸೀತಾಯಾ ವಾತಿ ವಾಯುರ್ಮನೋಹರಃ
ಪದ್ಮದಳದ ಸುಗಂಧವನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಮರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹರಿಯುವ ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ, ಸೀತೆಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನಂತಿದೆ.
ಸೌಮಿತ್ರೇ ಪಶ್ಯ ಪಮ್ಪಾಯಾ ದಕ್ಷಿಣೇ ಗಿರಿಸಾನುಷು। ಪುಷ್ಪಿತಾಂ ಕರ್ಣಿಕಾರಸ್ಯ ಯಷ್ಟಿಂ ಪರಮಶೋಭಿತಾಮ್
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಪಂಪೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ, ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕರ್ಣಿಕರ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡು.
ಅಧಿಕಂ ಶೈಲರಾಜೋಽಯಂ ಧಾತುಭಿಸ್ತು ವಿಭೂಷಿತಃ। ವಿಚಿತ್ರಂ ಸೃಜತೇ ರೇಣುಂ ವಾಯುವೇಗವಿಘಟ್ಟಿತಮ್
ಈ ಬೆಟ್ಟದ ರಾಜನು, ವಿವಿಧ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಗಾಳಿಯ ಹೊಡೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಧೂಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿದೆ.
ಗಿರಿಪ್ರಸ್ಥಾಸ್ತು ಸೌಮಿತ್ರೇ ಸರ್ವತಃ ಸಮ್ಪ್ರಪುಷ್ಪಿತೈಃ। ನಿಷ್ಪತ್ರೈಃ ಸರ್ವತೋ ರಮ್ಯೈಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಾ ಇವ ಕಿಂಶುಕೈಃ
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಎಲೆ ಇಲ್ಲದ ಸುಂದರ ಕಿಂಶುಕ ಮರಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಪಮ್ಪಾತೀರರುಹಾಶ್ಚೇಮೇ ಸಂಸಿಕ್ತಾ ಮಧುಗನ್ಧಿನಃ। ಮಾಲತೀಮಲ್ಲಿಕಾಪದ್ಮಕರವೀರಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ
ಪಂಪೆಯ ತೀರದ ಈ ಮರಗಳು, ಮಧುರ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತೊಯ್ದಿದ್ದು, ಮಾಲತಿ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಕಣಗಿಲ—all ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.
ಕೇತಕ್ಯಃ ಸಿನ್ದುವಾರಾಶ್ಚ ವಾಸನ್ತ್ಯಶ್ಚ ಸುಪುಷ್ಪಿತಾಃ। ಮಾಧವ್ಯೋ ಗನ್ಧಪೂರ್ಣಾಶ್ಚ ಕುನ್ದಗುಲ್ಮಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ
ಕೇತಕಿ, ಸಿಂದುವಾರ, ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಹಾರುವ ಮರಗಳು, ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮಾಧವಿ ಲತೆಗಳು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕುಂದ ಹೂಗುಡ್ಡಗಳು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.
ಚಿರಿಬಿಲ್ವಾ ಮಧೂಕಾಶ್ಚ ವಞ್ಜುಲಾ ಬಕುಲಾಸ್ತಥಾ। ಚಮ್ಪಕಾಸ್ತಿಲಕಾಶ್ಚೈವ ನಾಗವೃಕ್ಷಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ
ಚಿರಿಬಿಲ್ವ, ಮಧೂಕ, ವಂಜುಳ, ಬಕುಳ, ಚಂಪಕ, ತಿಲಕ ಮತ್ತು ನಾಗವೃಕ್ಷ—all ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.
ಪದ್ಮಕಾಶ್ಚೈವ ಶೋಭನ್ತೇ ನೀಲಾಶೋಕಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ। ಲೋಧ್ರಾಶ್ಚ ಗಿರಿಪೃಷ್ಠೇಷು ಸಿಂಹಕೇಸರಪಿಞ್ಜರಾಃ
ಪದ್ಮಕ ಮರಗಳು ಕೂಡ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ, ನೀಲಿ ಹೂವಿನ ಅಶೋಕ ಮರಗಳು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ; ಸಿಂಹದ ಕೇಶರದಂತೆ ಹಳದಿ ಲೋಧ್ರ ಮರಗಳು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿವೆ.
ಅಙ್ಕೋಲಾಶ್ಚ ಕುರಣ್ಟಾಶ್ಚ ಚೂರ್ಣಕಾಃ ಪಾರಿಭದ್ರಕಾಃ। ಚೂತಾಃ ಪಾಟಲಯಶ್ಚಾಪಿ ಕೋವಿದಾರಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ
ಅಂಕೋಲ, ಕುರಣ್ಟ, ಚೂರ್ಣಕ, ಪಾರಿಭದ್ರ, ಮಾವು, ಪಾಟಲ ಮತ್ತು ಕೋವಿದಾರ—all ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.
ಮುಚುಕುನ್ದಾರ್ಜುನಾಶ್ಚೈವ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಗಿರಿಸಾನುಷು। ಕೇತಕೋದ್ದಾಲಕಾಶ್ಚೈವ ಶಿರೀಷಾಃ ಶಿಂಶಪಾ ಧವಾಃ
ಮುಚುಕುಂದ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಮರಗಳು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಕೇತಕಿ, ಉದಾಲ, ಶಿರೀಷ, ಶಿಂಶಪಾ ಮತ್ತು ಧವ ಮರಗಳೂ ಇದ್ದಿವೆ.
ಶಾಲ್ಮಲ್ಯಃ ಕಿಂಶುಕಾಶ್ಚೈವ ರಕ್ತಾಃ ಕುರಬಕಾಸ್ತಥಾ। ತಿನಿಶಾ ನಕ್ತಮಾಲಾಶ್ಚ ಚನ್ದನಾಃ ಸ್ಯನ್ದನಾಸ್ತಥಾ
ಶಾಲ್ಮಲಿ ಮತ್ತು ಕಿಂಶುಕ ಮರಗಳು, ಕೆಂಪು ಕುರಬಕ, ತಿನಿಶ, ನಕ್ತಮಾಲ, ಚಂದನ ಮತ್ತು ಸ್ಯಂದನ ಮರಗಳೂ ಇದ್ದಿವೆ.
ಹಿನ್ತಾಲಾಸ್ತಿಲಕಾಶ್ಚೈವ ನಾಗವೃಕ್ಷಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ। ಪುಷ್ಪಿತಾನ್ ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾಭಿರ್ಲತಾಭಿಃ ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಾನ್
ಹಿಂತಾಳ, ತಿಲಕ ಮತ್ತು ನಾಗವೃಕ್ಷ—all ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ; ಹೂವಿನ ತುದಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಲತೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿವೆ.
ದ್ರುಮಾನ್ ಪಶ್ಯೇಹ ಸೌಮಿತ್ರೇ ಪಮ್ಪಾಯಾ ರುಚಿರಾನ್ ಬಹೂನ್। ವಾತವಿಕ್ಷಿಪ್ತವಿಟಪಾನ್ ಯಥಾಸನ್ನಾನ್ ದ್ರುಮಾನಿಮಾನ್
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಇಲ್ಲಿ ಪಂಪೆಯ ಸುಂದರವಾದ ಅನೇಕ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅವರ ಶಾಖೆಗಳು ಅಲೆಯುತ್ತಿವೆ, ಈ ಮರಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿಂತಿವೆ.
ಲತಾಃ ಸಮನುವರ್ತನ್ತೇ ಮತ್ತಾ ಇವ ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ। ಪಾದಪಾತ್ ಪಾದಪಂ ಗಚ್ಛನ್ ಶೈಲಾಚ್ಛೈಲಂ ವನಾದ್ ವನಮ್
ಮತ್ತಾದ ಸುಂದರಿಯರು ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ, ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ, ಕಾಡಿನಿಂದ ಕಾಡಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಹೋದಂತೆ, ಈ ಲತೆಗಳು ಕೂಡ ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಹೋದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ವಾತಿ ನೈಕರಸಾಸ್ವಾದಸಮ್ಮೋದಿತ ಇವಾನಿಲಃ। ಕೇಚಿತ್ ಪರ್ಯಾಪ್ತಕುಸುಮಾಃ ಪಾದಪಾ ಮಧುಗನ್ಧಿನಃ
ಹವನು ಅನೇಕ ಸುಗಂಧಗಳ ರುಚಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಂತೆ ಬೀಸುತ್ತಿದೆ; ಕೆಲವು ಮರಗಳು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವುಗಳಿಂದ ಮಧುವಿನ ವಾಸನೆ ಹರಡುತ್ತಿದೆ.
ಕೇಚಿನ್ಮುಕುಲಸಂವೀತಾಃ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣಾ ಇವಾಬಭುಃ। ಇದಂ ಮೃಷ್ಟಮಿದಂ ಸ್ವಾದು ಪ್ರಫುಲ್ಲಮಿದಮಿತ್ಯಪಿ
ಕೆಲವು ಮರಗಳು ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ; 'ಇದು ತಾಜಾ, ಇದು ಸಿಹಿ, ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೂದಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ರಾಗರಕ್ತೋ ಮಧುಕರಃ ಕುಸುಮೇಷ್ವೇವ ಲೀಯತೇ। ನಿಲೀಯ ಪುನರುತ್ಪತ್ಯ ಸಹಸಾನ್ಯತ್ರ ಗಚ್ಛತಿ। ಮಧುಲುಬ್ಧೋ ಮಧುಕರಃ ಪಮ್ಪಾತೀರದ್ರುಮೇಷ್ವಸೌ
ಮಧುರಾಸಕ್ತಿಯಾದ ಜೇನುಹುಳು ಹೂವಿನೊಳಗೆ ಮುಳುಗಿ, ಮತ್ತೆ ಅಡಗಿಕೊಂಡು, ಹಠಾತ್ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹಾರುತ್ತದೆ; ಪಂಪಾ ನದಿಯ ದಡದ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜೇನುಹುಳು ಹೂವಿನ ಸವಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಇಯಂ ಕುಸುಮಸಂಘಾತೈರುಪಸ್ತೀರ್ಣಾ ಸುಖಾಕೃತಾ। ಸ್ವಯಂ ನಿಪತಿತೈರ್ಭೂಮಿಃ ಶಯನಪ್ರಸ್ತರೈರಿವ
ಸ್ವತಃ ಬಿದ್ದ ಹೂಗಳ ಗುಚ್ಚಗಳಿಂದ ಈ ನೆಲ ಸುಂದರವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ, ಮಲಗಲು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಂತೆ ಸುಖಕರವಾಗಿದೆ.
ವಿವಿಧಾ ವಿವಿಧೈಃ ಪುಷ್ಪೈಸ್ತೈರೇವ ನಗಸಾನುಷು। ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾಃ ಪೀತರಕ್ತಾಭಾಃ ಸೌಮಿತ್ರೇ ಪ್ರಸ್ತರಾಃ ಕೃತಾಃ
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಆ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಹೂಗಳಿಂದ ಹಾರಿದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ.