ದೃಢಂ ಹಿ ಹೃದಯೇ ಬುದ್ಧಿರ್ಮಮ ಸಮ್ಪರಿವರ್ತತೇ। ನಾಲಂ ವರ್ತಯಿತುಂ ಸೀತಾ ಸಾಧ್ವೀ ಮದ್ವಿರಹಂ ಗತಾ
ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ: ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾದ ಸೀತೆಗೆ ನನ್ನ ವಿಯೋಗವನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.
ಮಯಿ ಭಾವೋ ಹಿ ವೈದೇಹ್ಯಾಸ್ತತ್ತ್ವತೋ ವಿನಿವೇಶಿತಃ। ಮಮಾಪಿ ಭಾವಃ ಸೀತಾಯಾಂ ಸರ್ವಥಾ ವಿನಿವೇಶಿತಃ
ವೈದೇಹಿಯ ಭಾವನೆ ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬೇರೂರಿದೆ; ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಕೂಡ ಸೀತೆಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.
ಏಷ ಪುಷ್ಪವಹೋ ವಾಯುಃ ಸುಖಸ್ಪರ್ಶೋ ಹಿಮಾವಹಃ। ತಾಂ ವಿಚಿನ್ತಯತಃ ಕಾನ್ತಾಂ ಪಾವಕಪ್ರತಿಮೋ ಮಮ
ಈ ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗಾಳಿ, ತಂಪಾಗಿಯೂ ಸುಖಕರವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೆನೆಸುವಾಗ ಅದು ನನಗೆ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ಸದಾ ಸುಖಮಹಂ ಮನ್ಯೇ ಯಂ ಪುರಾ ಸಹ ಸೀತಯಾ। ಮಾರುತಃ ಸ ವಿನಾ ಸೀತಾಂ ಶೋಕಸಂಜನನೋ ಮಮ
ಸೀತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದಾಗ ಈ ಗಾಳಿಯು ಸದಾ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತಂದಿತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ; ಈಗ ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಅದು ನನಗೆ ದುಃಖವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ತಾಂ ವಿನಾಥ ವಿಹಙ್ಗೋಽಸೌ ಪಕ್ಷೀ ಪ್ರಣದಿತಸ್ತದಾ। ವಾಯಸಃ ಪಾದಪಗತಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಮಭಿಕೂಜತಿ
ಅವಳಿಲ್ಲದೆ, ಆ ಹಕ್ಕಿ, ಮರದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಕಾಗೆ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಿದೆ.
ಏಷ ವೈ ತತ್ರ ವೈದೇಹ್ಯಾ ವಿಹಗಃ ಪ್ರತಿಹಾರಕಃ। ಪಕ್ಷೀ ಮಾಂ ತು ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ್ಯಾಃ ಸಮೀಪಮುಪನೇಷ್ಯತಿ
ಆ ಹಕ್ಕಿಯೇ ವೈದೇಹಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ಕಾಯುವವನಂತೆ ಇದೆ; ಆದರೆ ಆ ಹಕ್ಕಿ ನನ್ನನ್ನು ಆ ವಿಶಾಲಕಣ್ಣುಗಳವಳ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಂನಾದಂ ವನೇ ಮದವಿವರ್ಧನಮ್। ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರೇಷು ವೃಕ್ಷೇಷು ದ್ವಿಜಾನಾಮವಕೂಜತಾಮ್
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನೋಡಿ, ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಧ್ವನಿ, ಕಾಮಭಾವನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಾಂ ಪವನೇನೈತಾಮಸೌ ತಿಲಕಮಞ್ಜರೀಮ್। ಷಟ್ಪದಃ ಸಹಸಾಭ್ಯೇತಿ ಮದೋದ್ಧೂತಾಮಿವ ಪ್ರಿಯಾಮ್
ಈ ಗಾಳಿ ತಿಲದ ಹೂಗುಚ್ಛವನ್ನು ಹಬ್ಬುತ್ತಿದೆ; ಆ ಮಧುಮಕ್ಕಳೂ, ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾಮದಿಂದ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಂತೆ, ಹೂವಿನತ್ತ ಓಡಿಬರುತ್ತಿದೆ.
ಕಾಮಿನಾಮಯಮತ್ಯನ್ತಮಶೋಕಃ ಶೋಕವರ್ಧನಃ। ಸ್ತಬಕೈಃ ಪವನೋತ್ಕ್ಷಿಪ್ತೈಸ್ತರ್ಜಯನ್ನಿವ ಮಾಂ ಸ್ಥಿತಃ
ಈ ಅಶೋಕ ಮರ, ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಪ್ರಿಯವಾದದು, ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾರಿ ಬೀಳುವ ಹೂಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಬೆದರಿಸುವಂತೆ ದುಃಖವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಅಮೀ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಚೂತಾಃ ಕುಸುಮಶಾಲಿನಃ। ವಿಭ್ರಮೋತ್ಸಿಕ್ತಮನಸಃ ಸಾಙ್ಗರಾಗಾ ನರಾ ಇವ
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಇಲ್ಲಿ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮಾವಿನ ಮರಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ; ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಾಡುತ್ತಾ, ಅಂಗರಾಗವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕಾಮಭಾವನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಪುರುಷರಂತೆ ತೋರುತ್ತಿವೆ.
ಸೌಮಿತ್ರೇ ಪಶ್ಯ ಪಮ್ಪಾಯಾಶ್ಚಿತ್ರಾಸು ವನರಾಜಿಷು। ಕಿಂನರಾ ನರಶಾರ್ದೂಲ ವಿಚರನ್ತಿ ಯತಸ್ತತಃ
ಸೌಮಿತ್ರ, ಪಂಪಾ ಸರೋವರದ ಸುಂದರವಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿನ್ನರರು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನರಶಾರ್ದೂಲ.
ಇಮಾನಿ ಶುಭಗನ್ಧೀನಿ ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸರ್ವಶಃ। ನಲಿನಾನಿ ಪ್ರಕಾಶನ್ತೇ ಜಲೇ ತರುಣಸೂರ್ಯವತ್
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಗಂಧ ಭರಿತವಾದ ಈ ಕಮಲಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ; ಅವು ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಏಷಾ ಪ್ರಸನ್ನಸಲಿಲಾ ಪದ್ಮನೀಲೋತ್ಪಲಾಯುತಾ। ಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಾಕೀರ್ಣಾ ಪಮ್ಪಾ ಸೌಗನ್ಧಿಕಾಯುತಾ
ಈ ಪಂಪಾ ಸರೋವರ, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಹಂಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಸುಗಂಧ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ.
ಜಲೇ ತರುಣಸೂರ್ಯಾಭೈಃ ಷಟ್ಪದಾಹತಕೇಸರೈಃ। ಪಙ್ಕಜೈಃ ಶೋಭತೇ ಪಮ್ಪಾ ಸಮನ್ತಾದಭಿಸಂವೃತಾ
ಮಧುಮಕ್ಕಳಿಂದ ತಾಕಲ್ಪಡುವ ಕಮಲಗಳ ಕೆಸರಿನಿಂದ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪಂಪಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಚಕ್ರವಾಕಯುತಾ ನಿತ್ಯಂ ಚಿತ್ರಪ್ರಸ್ಥವನಾನ್ತರಾ। ಮಾತಙ್ಗಮೃಗಯೂಥೈಶ್ಚ ಶೋಭತೇ ಸಲಿಲಾರ್ಥಿಭಿಃ
ಚಕ್ರವಾಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಸದಾ ತುಂಬಿರುವ, ವಿಭಿನ್ನ ಪರ್ವತದಡಿಗಳುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರದೇಶ, ನೀರಿಗೆ ಬರುವ ಆನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಿಂಕೆಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ.
ಪವನಾಹತವೇಗಾಭಿರೂರ್ಮಿಭಿರ್ವಿಮಲೇಽಮ್ಭಸಿ। ಪಙ್ಕಜಾನಿ ವಿರಾಜನ್ತೇ ತಾಡ್ಯಮಾನಾನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಲೆಗಳಿಂದ, ಈ ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಮಲಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಪದ್ಮಪತ್ರವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀಂ ಸತತಂ ಪ್ರಿಯಪಙ್ಕಜಾಮ್। ಅಪಶ್ಯತೋ ಮೇ ವೈದೇಹೀಂ ಜೀವಿತಂ ನಾಭಿರೋಚತೇ
ಪದ್ಮದಳದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಸದಾ ನನಗೆ ಹೃದಯಸ್ನೇಹಿಯಾದ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ನೋಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ನನಗೆ ಬದುಕು ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಅಹೋ ಕಾಮಸ್ಯ ವಾಮತ್ವಂ ಯೋ ಗತಾಮಪಿ ದುರ್ಲಭಾಮ್। ಸ್ಮಾರಯಿಷ್ಯತಿ ಕಲ್ಯಾಣೀಂ ಕಲ್ಯಾಣತರವಾದಿನೀಮ್
ಅಯ್ಯೋ, ಈ ಕಾಮದ ಸ್ವಭಾವ ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ! ಈಗಲೂ, ದೂರವಾದರೂ ಸಿಗದ ಅವಳನ್ನು, ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸುಭಗೆಯನ್ನು ನನಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಶಕ್ಯೋ ಧಾರಯಿತುಂ ಕಾಮೋ ಭವೇದಭ್ಯಾಗತೋ ಮಯಾ। ಯದಿ ಭೂಯೋ ವಸನ್ತೋ ಮಾಂ ನ ಹನ್ಯಾತ್ ಪುಷ್ಪಿತದ್ರುಮಃ
ಈ ಕಾಮವನ್ನೂ ಸಹಿಸಬಹುದಿತ್ತು, ಅದು ಬಂದರೂ ಸಹ. ಆದರೆ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ವಸಂತವು ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ.
ಯಾನಿ ಸ್ಮ ರಮಣೀಯಾನಿ ತಯಾ ಸಹ ಭವನ್ತಿ ಮೇ। ತಾನ್ಯೇವಾರಮಣೀಯಾನಿ ಜಾಯನ್ತೇ ಮೇ ತಯಾ ವಿನಾ
ಅವಳ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದಾಗ ನನಗೆ ಆನಂದಕರವಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲವೂ, ಈಗ ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ಆನಂದವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ.
ಪದ್ಮಕೋಶಪಲಾಶಾನಿ ದ್ರಷ್ಟುಂ ದೃಷ್ಟಿರ್ಹಿ ಮನ್ಯತೇ। ಸೀತಾಯಾ ನೇತ್ರಕೋಶಾಭ್ಯಾಂ ಸದೃಶಾನೀತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ
ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ಸೀತೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಪದ್ಮದಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಪದ್ಮಕೇಸರಸಂಸೃಷ್ಟೋ ವೃಕ್ಷಾನ್ತರವಿನಿಃಸೃತಃ। ನಿಃಶ್ವಾಸ ಇವ ಸೀತಾಯಾ ವಾತಿ ವಾಯುರ್ಮನೋಹರಃ
ಪದ್ಮದಳದ ಸುಗಂಧವನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಮರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹರಿಯುವ ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ, ಸೀತೆಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನಂತಿದೆ.
ಸೌಮಿತ್ರೇ ಪಶ್ಯ ಪಮ್ಪಾಯಾ ದಕ್ಷಿಣೇ ಗಿರಿಸಾನುಷು। ಪುಷ್ಪಿತಾಂ ಕರ್ಣಿಕಾರಸ್ಯ ಯಷ್ಟಿಂ ಪರಮಶೋಭಿತಾಮ್
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಪಂಪೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ, ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕರ್ಣಿಕರ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡು.
ಅಧಿಕಂ ಶೈಲರಾಜೋಽಯಂ ಧಾತುಭಿಸ್ತು ವಿಭೂಷಿತಃ। ವಿಚಿತ್ರಂ ಸೃಜತೇ ರೇಣುಂ ವಾಯುವೇಗವಿಘಟ್ಟಿತಮ್
ಈ ಬೆಟ್ಟದ ರಾಜನು, ವಿವಿಧ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಗಾಳಿಯ ಹೊಡೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಧೂಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿದೆ.
ಗಿರಿಪ್ರಸ್ಥಾಸ್ತು ಸೌಮಿತ್ರೇ ಸರ್ವತಃ ಸಮ್ಪ್ರಪುಷ್ಪಿತೈಃ। ನಿಷ್ಪತ್ರೈಃ ಸರ್ವತೋ ರಮ್ಯೈಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಾ ಇವ ಕಿಂಶುಕೈಃ
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಎಲೆ ಇಲ್ಲದ ಸುಂದರ ಕಿಂಶುಕ ಮರಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಪಮ್ಪಾತೀರರುಹಾಶ್ಚೇಮೇ ಸಂಸಿಕ್ತಾ ಮಧುಗನ್ಧಿನಃ। ಮಾಲತೀಮಲ್ಲಿಕಾಪದ್ಮಕರವೀರಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ
ಪಂಪೆಯ ತೀರದ ಈ ಮರಗಳು, ಮಧುರ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತೊಯ್ದಿದ್ದು, ಮಾಲತಿ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಕಣಗಿಲ—all ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.
ಕೇತಕ್ಯಃ ಸಿನ್ದುವಾರಾಶ್ಚ ವಾಸನ್ತ್ಯಶ್ಚ ಸುಪುಷ್ಪಿತಾಃ। ಮಾಧವ್ಯೋ ಗನ್ಧಪೂರ್ಣಾಶ್ಚ ಕುನ್ದಗುಲ್ಮಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ
ಕೇತಕಿ, ಸಿಂದುವಾರ, ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಹಾರುವ ಮರಗಳು, ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮಾಧವಿ ಲತೆಗಳು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕುಂದ ಹೂಗುಡ್ಡಗಳು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.
ಚಿರಿಬಿಲ್ವಾ ಮಧೂಕಾಶ್ಚ ವಞ್ಜುಲಾ ಬಕುಲಾಸ್ತಥಾ। ಚಮ್ಪಕಾಸ್ತಿಲಕಾಶ್ಚೈವ ನಾಗವೃಕ್ಷಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ
ಚಿರಿಬಿಲ್ವ, ಮಧೂಕ, ವಂಜುಳ, ಬಕುಳ, ಚಂಪಕ, ತಿಲಕ ಮತ್ತು ನಾಗವೃಕ್ಷ—all ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.
ಪದ್ಮಕಾಶ್ಚೈವ ಶೋಭನ್ತೇ ನೀಲಾಶೋಕಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ। ಲೋಧ್ರಾಶ್ಚ ಗಿರಿಪೃಷ್ಠೇಷು ಸಿಂಹಕೇಸರಪಿಞ್ಜರಾಃ
ಪದ್ಮಕ ಮರಗಳು ಕೂಡ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ, ನೀಲಿ ಹೂವಿನ ಅಶೋಕ ಮರಗಳು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ; ಸಿಂಹದ ಕೇಶರದಂತೆ ಹಳದಿ ಲೋಧ್ರ ಮರಗಳು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿವೆ.
ಅಙ್ಕೋಲಾಶ್ಚ ಕುರಣ್ಟಾಶ್ಚ ಚೂರ್ಣಕಾಃ ಪಾರಿಭದ್ರಕಾಃ। ಚೂತಾಃ ಪಾಟಲಯಶ್ಚಾಪಿ ಕೋವಿದಾರಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ
ಅಂಕೋಲ, ಕುರಣ್ಟ, ಚೂರ್ಣಕ, ಪಾರಿಭದ್ರ, ಮಾವು, ಪಾಟಲ ಮತ್ತು ಕೋವಿದಾರ—all ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.