ಅಪಶ್ಯತೋ ಮೇ ಸೌಮಿತ್ರೇ ಜೀವಿತೇಽಸ್ತಿ ಪ್ರಯೋಜನಮ್। ಅಯಂ ಹಿ ರುಚಿರಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಕಾಲೋ ರುಚಿರಕಾನನಃ
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಅವಳನ್ನು ನೋಡದೆ ನಾನು ಬದುಕುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಸುಂದರವಾದ ಋತು, ಈ ಹಸಿರು ಕಾನನ, ಅವಳಿಗಾಗಿಯೇ ಹೀಗಿದೆ.
ಕೋಕಿಲಾಕುಲಸೀಮಾನ್ತೋ ದಯಿತಾಯಾ ಮಮಾನಘ। ಮನ್ಮಥಾಯಾಸಸಮ್ಭೂತೋ ವಸನ್ತಗುಣವರ್ಧಿತಃ
ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಈ ಅರಣ್ಯ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ದೋಷರಹಿತನೇ. ವಸಂತದ ಗುಣಗಳು, ಪ್ರೇಮದ ತವಕದಿಂದ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಅಯಂ ಮಾಂ ಧಕ್ಷ್ಯತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಶೋಕಾಗ್ನಿರ್ನಚಿರಾದಿವ। ಅಪಶ್ಯತಸ್ತಾಂ ವನಿತಾಂ ಪಶ್ಯತೋ ರುಚಿರಾನ್ ದ್ರುಮಾನ್
ಈ ದುಃಖದ ಬೆಂಕಿ ಬೇಗನೆ ನನ್ನನ್ನು ದಹಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ; ಆ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಈ ಸುಂದರ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಾನು ಸುಡುವೆನು.
ಮಮಾಯಮಾತ್ಮಪ್ರಭವೋ ಭೂಯಸ್ತ್ವಮುಪಯಾಸ್ಯತಿ। ಅದೃಶ್ಯಮಾನಾ ವೈದೇಹೀ ಶೋಕಂ ವರ್ಧಯತೀಹ ಮೇ
ನನ್ನೊಳಗಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ದುಃಖ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ; ವೈದೇಹಿ ಕಾಣದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ನೋವು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ.
ದೃಶ್ಯಮಾನೋ ವಸನ್ತಶ್ಚ ಸ್ವೇದಸಂಸರ್ಗದೂಷಕಃ। ಮಾಂ ಹಿ ಸಾ ಮೃಗಶಾವಾಕ್ಷೀ ಚಿನ್ತಾಶೋಕಬಲಾತ್ಕೃತಮ್
ಕಾಣುವ ವಸಂತವೂ ಈಗ ನನಗೆ ಕಳೆದುಹೋದಂತಾಗಿದೆ; ಆ ಜಿಂಕೆಯಂಥ ಕಣ್ಣುಗಳವಳು, ಚಿಂತೆಯೂ ದುಃಖವೂ ತುಂಬಿ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಸಂತಾಪಯತಿ ಸೌಮಿತ್ರೇ ಕ್ರೂರಶ್ಚೈತ್ರವನಾನಿಲಃ। ಅಮೀ ಮಯೂರಾಃ ಶೋಭನ್ತೇ ಪ್ರನೃತ್ಯನ್ತಸ್ತತಸ್ತತಃ
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಈ ಚೈತ್ರದ ಕಾಡಿನ ಗಾಳಿ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ; ನೋಡು, ಆ ನವಿಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕುಣಿದು ಮಿಂಚುತ್ತಿವೆ.
ಸ್ವೈಃ ಪಕ್ಷೈಃ ಪವನೋದ್ಧೂತೈರ್ಗವಾಕ್ಷೈಃ ಸ್ಫಾಟಿಕೈರಿವ। ಶಿಖಿನೀಭಿಃ ಪರಿವೃತಾಸ್ತ ಏತೇ ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾಃ
ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲೆಯುವ ತಮ್ಮ ರೆಕ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಫಟಿಕದ ಕಿಟಕಿಗಳಂತೆ, ಈ ನವಿಲುಗಳು ನವಿಲಿಹೆಣಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮದ ಮದದಿಂದ ಮರುಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮನ್ಮಥಾಭಿಪರೀತಸ್ಯ ಮಮ ಮನ್ಮಥವರ್ಧನಾಃ। ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ನೃತ್ಯನ್ತಂ ಮಯೂರಮುಪನೃತ್ಯತಿ
ನನ್ನಂಥ ಪ್ರೇಮದ ತವಕದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನಿಗೆ, ಈ ದೃಶ್ಯಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ; ನೋಡು ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನವಿಲು ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ ನವಿಲಿಹೆಣ ಕೂಡ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಾಳೆ.
ಶಿಖಿನೀ ಮನ್ಮಥಾರ್ತೈಷಾ ಭರ್ತಾರಂ ಗಿರಿಸಾನುನಿ। ತಾಮೇವ ಮನಸಾ ರಾಮಾಂ ಮಯೂರೋಽಪ್ಯನುಧಾವತಿ
ಈ ನವಿಲಿಹೆಣ ಪ್ರೇಮದ ಪೀಡೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಆ ನವಿಲು ಕೂಡ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ.
ವಿತತ್ಯ ರುಚಿರೌ ಪಕ್ಷೌ ರುತೈರುಪಹಸನ್ನಿವ। ಮಯೂರಸ್ಯ ವನೇ ನೂನಂ ರಕ್ಷಸಾ ನ ಹೃತಾ ಪ್ರಿಯಾ
ಅವನ ಸುಂದರವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹರಡಿಕೊಂಡು, ಕೂಗುತ್ತಾ ಹಾಸ್ಯಮಾಡುವಂತೆ, ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನವಿಲಿನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯಾವ ರಾಕ್ಷಸನೂ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲವಂತೆ.
ತಸ್ಮಾನ್ನೃತ್ಯತಿ ರಮ್ಯೇಷು ವನೇಷು ಸಹ ಕಾನ್ತಯಾ। ಮಮ ತ್ವಯಂ ವಿನಾ ವಾಸಃ ಪುಷ್ಪಮಾಸೇ ಸುದುಃಸಹಃ
ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯ ಜೊತೆ ಈ ಸುಂದರ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ನನಗೆ ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಈ ಹೂಗಳ ಋತು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು.
ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಂರಾಗಸ್ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಗತೇಷ್ವಪಿ। ಯದೇಷಾ ಶಿಖಿನೀ ಕಾಮಾದ್ ಭರ್ತಾರಮಭಿವರ್ತತೇ
ನೋಡು ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಪ್ರೇಮದ ತವಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಎದ್ದೇಳುತ್ತದೆ; ಈ ನವಿಲಿಹೆಣ ಕೂಡ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಬಳಿಗೆ ಹಂಬಲದಿಂದ ಬರುತ್ತಾಳೆ.
ಮಮಾಪ್ಯೇವಂ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ ಜಾನಕೀ ಜಾತಸಮ್ಭ್ರಮಾ। ಮದನೇನಾಭಿವರ್ತೇತ ಯದಿ ನಾಪಹೃತಾ ಭವೇತ್
ನನ್ನ ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳ ಜಾನಕಿಯೂ, ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರದೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರೇಮದಿಂದ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿರುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ನಿಷ್ಫಲಾನಿ ಭವನ್ತಿ ಮೇ। ಪುಷ್ಪಭಾರಸಮೃದ್ಧಾನಾಂ ವನಾನಾಂ ಶಿಶಿರಾತ್ಯಯೇ
ನೋಡು ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಈ ಹೂಗಳು ನನಗೆ ಫಲವಿಲ್ಲದಂತಿವೆ; ಶಿಶಿರ ಋತು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಕಾಡುಗಳು ನನಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ.
ರುಚಿರಾಣ್ಯಪಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಪಾದಪಾನಾಮತಿಶ್ರಿಯಾ। ನಿಷ್ಫಲಾನಿ ಮಹೀಂ ಯಾನ್ತಿ ಸಮಂ ಮಧುಕರೋತ್ಕರೈಃ
ಮರಗಳ ಸುಂದರ ಹೂಗಳು, ಎಷ್ಟೇ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಫಲವಿಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ, ಜೇನುಗೂಡಿನ ಗುಂಪುಗಳ ಜೊತೆ.
ನದನ್ತಿ ಕಾಮಂ ಶಕುನಾ ಮುದಿತಾಃ ಸಙ್ಘಶಃ ಕಲಮ್। ಆಹ್ವಯನ್ತ ಇವಾನ್ಯೋನ್ಯಂ ಕಾಮೋನ್ಮಾದಕರಾ ಮಮ
ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಿವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಆಹ್ವಾನಿಸುವಂತೆ ಕೂಗುತ್ತಿವೆ; ಅವುಗಳ ಕೂಗು ನನ್ನ ಹಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ವಸನ್ತೋ ಯದಿ ತತ್ರಾಪಿ ಯತ್ರ ಮೇ ವಸತಿ ಪ್ರಿಯಾ। ನೂನಂ ಪರವಶಾ ಸೀತಾ ಸಾಪಿ ಶೋಚತ್ಯಹಂ ಯಥಾ
ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ವಸಂತ ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಅವಳು ಕೂಡ ನನ್ನಂತೆಯೇ ಅಸಹಾಯವಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ನೂನಂ ನ ತು ವಸನ್ತಸ್ತಂ ದೇಶಂ ಸ್ಪೃಶತಿ ಯತ್ರ ಸಾ। ಕಥಂ ಹ್ಯಸಿತಪದ್ಮಾಕ್ಷೀ ವರ್ತಯೇತ್ ಸಾ ಮಯಾ ವಿನಾ
ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆಕೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವಸಂತ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣುಗಳ ಸೀತೆಗೆ ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಹೇಗೆ ತಾಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ?
ಅಥವಾ ವರ್ತತೇ ತತ್ರ ವಸನ್ತೋ ಯತ್ರ ಮೇ ಪ್ರಿಯಾ। ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ ಸುಶ್ರೋಣೀ ಸಾ ತು ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಿತಾ ಪರೈಃ
ಅಥವಾ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ವಸಂತವು ಬಂದಿರಬಹುದು. ಇತರರು ಅವಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ, ಆ ಸುಂದರ ನಡುಹಿತ್ತಳಿಯವಳು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೋ?
ಶ್ಯಾಮಾ ಪದ್ಮಪಲಾಶಾಕ್ಷೀ ಮೃದುಭಾಷಾ ಚ ಮೇ ಪ್ರಿಯಾ। ನೂನಂ ವಸನ್ತಮಾಸಾದ್ಯ ಪರಿತ್ಯಕ್ಷ್ಯತಿ ಜೀವಿತಮ್
ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ, ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದವಳು, ತಾವರೆಯ ಹೂವಿನಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವಳು, ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವಳು—ವಸಂತ ಬಂದಾಗ ಅವಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಜೀವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ.
ದೃಢಂ ಹಿ ಹೃದಯೇ ಬುದ್ಧಿರ್ಮಮ ಸಮ್ಪರಿವರ್ತತೇ। ನಾಲಂ ವರ್ತಯಿತುಂ ಸೀತಾ ಸಾಧ್ವೀ ಮದ್ವಿರಹಂ ಗತಾ
ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ: ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾದ ಸೀತೆಗೆ ನನ್ನ ವಿಯೋಗವನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.
ಮಯಿ ಭಾವೋ ಹಿ ವೈದೇಹ್ಯಾಸ್ತತ್ತ್ವತೋ ವಿನಿವೇಶಿತಃ। ಮಮಾಪಿ ಭಾವಃ ಸೀತಾಯಾಂ ಸರ್ವಥಾ ವಿನಿವೇಶಿತಃ
ವೈದೇಹಿಯ ಭಾವನೆ ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬೇರೂರಿದೆ; ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಕೂಡ ಸೀತೆಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.
ಏಷ ಪುಷ್ಪವಹೋ ವಾಯುಃ ಸುಖಸ್ಪರ್ಶೋ ಹಿಮಾವಹಃ। ತಾಂ ವಿಚಿನ್ತಯತಃ ಕಾನ್ತಾಂ ಪಾವಕಪ್ರತಿಮೋ ಮಮ
ಈ ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗಾಳಿ, ತಂಪಾಗಿಯೂ ಸುಖಕರವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೆನೆಸುವಾಗ ಅದು ನನಗೆ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ಸದಾ ಸುಖಮಹಂ ಮನ್ಯೇ ಯಂ ಪುರಾ ಸಹ ಸೀತಯಾ। ಮಾರುತಃ ಸ ವಿನಾ ಸೀತಾಂ ಶೋಕಸಂಜನನೋ ಮಮ
ಸೀತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದಾಗ ಈ ಗಾಳಿಯು ಸದಾ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತಂದಿತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ; ಈಗ ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಅದು ನನಗೆ ದುಃಖವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ತಾಂ ವಿನಾಥ ವಿಹಙ್ಗೋಽಸೌ ಪಕ್ಷೀ ಪ್ರಣದಿತಸ್ತದಾ। ವಾಯಸಃ ಪಾದಪಗತಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಮಭಿಕೂಜತಿ
ಅವಳಿಲ್ಲದೆ, ಆ ಹಕ್ಕಿ, ಮರದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಕಾಗೆ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಿದೆ.
ಏಷ ವೈ ತತ್ರ ವೈದೇಹ್ಯಾ ವಿಹಗಃ ಪ್ರತಿಹಾರಕಃ। ಪಕ್ಷೀ ಮಾಂ ತು ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ್ಯಾಃ ಸಮೀಪಮುಪನೇಷ್ಯತಿ
ಆ ಹಕ್ಕಿಯೇ ವೈದೇಹಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ಕಾಯುವವನಂತೆ ಇದೆ; ಆದರೆ ಆ ಹಕ್ಕಿ ನನ್ನನ್ನು ಆ ವಿಶಾಲಕಣ್ಣುಗಳವಳ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಂನಾದಂ ವನೇ ಮದವಿವರ್ಧನಮ್। ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರೇಷು ವೃಕ್ಷೇಷು ದ್ವಿಜಾನಾಮವಕೂಜತಾಮ್
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನೋಡಿ, ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಧ್ವನಿ, ಕಾಮಭಾವನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಾಂ ಪವನೇನೈತಾಮಸೌ ತಿಲಕಮಞ್ಜರೀಮ್। ಷಟ್ಪದಃ ಸಹಸಾಭ್ಯೇತಿ ಮದೋದ್ಧೂತಾಮಿವ ಪ್ರಿಯಾಮ್
ಈ ಗಾಳಿ ತಿಲದ ಹೂಗುಚ್ಛವನ್ನು ಹಬ್ಬುತ್ತಿದೆ; ಆ ಮಧುಮಕ್ಕಳೂ, ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾಮದಿಂದ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಂತೆ, ಹೂವಿನತ್ತ ಓಡಿಬರುತ್ತಿದೆ.
ಕಾಮಿನಾಮಯಮತ್ಯನ್ತಮಶೋಕಃ ಶೋಕವರ್ಧನಃ। ಸ್ತಬಕೈಃ ಪವನೋತ್ಕ್ಷಿಪ್ತೈಸ್ತರ್ಜಯನ್ನಿವ ಮಾಂ ಸ್ಥಿತಃ
ಈ ಅಶೋಕ ಮರ, ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಪ್ರಿಯವಾದದು, ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾರಿ ಬೀಳುವ ಹೂಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಬೆದರಿಸುವಂತೆ ದುಃಖವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಅಮೀ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಚೂತಾಃ ಕುಸುಮಶಾಲಿನಃ। ವಿಭ್ರಮೋತ್ಸಿಕ್ತಮನಸಃ ಸಾಙ್ಗರಾಗಾ ನರಾ ಇವ
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಇಲ್ಲಿ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮಾವಿನ ಮರಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ; ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಾಡುತ್ತಾ, ಅಂಗರಾಗವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕಾಮಭಾವನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಪುರುಷರಂತೆ ತೋರುತ್ತಿವೆ.