ಪಾದ್ಯಮಾಚಮನೀಯಂ ಚ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಾದಾದ್ ಯಥಾವಿಧಿ। ತಾಮುವಾಚ ತತೋ ರಾಮಃ ಶ್ರಮಣೀಂ ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಿತಾಮ್
ಅವಳು ಕಾಲು ತೊಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯಲು ನೀರನ್ನು ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಯಂತೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿಗೆ ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಕಚ್ಚಿತ್ತೇ ನಿರ್ಜಿತಾ ವಿಘ್ನಾಃ ಕಚ್ಚಿತ್ತೇ ವರ್ಧತೇ ತಪಃ। ಕಚ್ಚಿತ್ತೇ ನಿಯತಃ ಕೋಪ ಆಹಾರಶ್ಚ ತಪೋಧನೇ
ನೀನು ಎದುರಿಸಿದ ಅಡೆತಡೆಗಳು ನಿಭಾಯವಾಗಿದೆಯೆ? ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆಯೆ? ನೀನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀಯೆ? ಆಹಾರವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ, ತಪಸ್ಸಿನ ಧನವಾಗಿರುವವಳೇ?
ಕಚ್ಚಿತ್ತೇ ನಿಯಮಾಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಕಚ್ಚಿತ್ತೇ ಮನಸಃ ಸುಖಮ್। ಕಚ್ಚಿತ್ತೇ ಗುರುಶುಶ್ರೂಷಾ ಸಫಲಾ ಚಾರುಭಾಷಿಣಿ
ನಿನ್ನ ವ್ರತಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆಯೆ? ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆಯೆ? ಗುರುಗಳ ಸೇವೆ ಫಲವಂತವಾಗಿದೆಯೆ, ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವಳೇ?
ರಾಮೇಣ ತಾಪಸೀ ಪೃಷ್ಟಾ ಸಾ ಸಿದ್ಧಾ ಸಿದ್ಧಸಮ್ಮತಾ। ಶಶಂಸ ಶಬರೀ ವೃದ್ಧಾ ರಾಮಾಯ ಪ್ರತ್ಯವಸ್ಥಿತಾ
ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರಿಂದ ಗೌರವ ಪಡೆದ ವೃದ್ಧ ಶಬರಿಯ ತಪಸ್ವಿನಿ ರಾಮನಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಳು.
ಅದ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ತಪಃಸಿದ್ಧಿಸ್ತವ ಸಂದರ್ಶನಾನ್ಮಯಾ। ಅದ್ಯ ಮೇ ಸಫಲಂ ಜನ್ಮ ಗುರವಶ್ಚ ಸುಪೂಜಿತಾಃ
ಇಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದುದರಿಂದ ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಫಲ ಸಿಕ್ಕಿತು; ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು, ನನ್ನ ಗುರುಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಅದ್ಯ ಮೇ ಸಫಲಂ ತಪ್ತಂ ಸ್ವರ್ಗಶ್ಚೈವ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ತ್ವಯಿ ದೇವವರೇ ರಾಮ ಪೂಜಿತೇ ಪುರುಷರ್ಷಭ
ಇಂದು ನನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ, ನನಗೆ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ರಾಮಾ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀಯೆ.
ತವಾಹಂ ಚಕ್ಷುಷಾ ಸೌಮ್ಯ ಪೂತಾ ಸೌಮ್ಯೇನ ಮಾನದ। ಗಮಿಷ್ಯಾಮ್ಯಕ್ಷಯಾಂಲ್ಲೋಕಾಂಸ್ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾದರಿಂದಮ
ನಿನ್ನ ಕರುಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾನು ಪವಿತ್ರಳಾದೆ, ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊಡುವವನೇ; ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನೇ, ನಾನು ಶಾಶ್ವತ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವೆನು.
ಚಿತ್ರಕೂಟಂ ತ್ವಯಿ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ವಿಮಾನೈರತುಲಪ್ರಭೈಃ। ಇತಸ್ತೇ ದಿವಮಾರೂಢಾ ಯಾನಹಂ ಪರ್ಯಚಾರಿಷಮ್
ನೀನು ಚಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದೆನು.
ತೈಶ್ಚಾಹಮುಕ್ತಾ ಧರ್ಮಜ್ಞೈರ್ಮಹಾಭಾಗೈರ್ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ಆಗಮಿಷ್ಯತಿ ತೇ ರಾಮಃ ಸುಪುಣ್ಯಮಿಮಮಾಶ್ರಮಮ್
ಆ ಮಹಾತ್ಮರು, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ರಾಮನು ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬರಲಿದ್ದಾನೆ.'
ಸ ತೇ ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತವ್ಯಃ ಸೌಮಿತ್ರಿಸಹಿತೋಽತಿಥಿಃ। ತಂ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವರಾಂಲ್ಲೋಕಾನಕ್ಷಯಾಂಸ್ತ್ವಂ ಗಮಿಷ್ಯಸಿ
'ನೀನು ಅವನನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಬೇಕು; ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಶಾಶ್ವತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.'
ಏವಮುಕ್ತಾ ಮಹಾಭಾಗೈಸ್ತದಾಹಂ ಪುರುಷರ್ಷಭ। ಮಯಾ ತು ಸಂಚಿತಂ ವನ್ಯಂ ವಿವಿಧಂ ಪುರುಷರ್ಷಭ
ಮಹಾಭಾಗರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ನಾನಾ ವಿಧವಾದ ಕಾಡಿನ ಫಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ತವಾರ್ಥೇ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ಪಮ್ಪಾಯಾಸ್ತೀರಸಮ್ಭವಮ್। ಏವಮುಕ್ತಃ ಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಶಬರ್ಯಾ ಶಬರೀಮಿದಮ್
ಪುರುಷಸಿಂಹನೇ, ಪಂಪಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನಾನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದೆನು ಎಂದು ಶಬರಿ ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
ರಾಘವಃ ಪ್ರಾಹ ವಿಜ್ಞಾನೇ ತಾಂ ನಿತ್ಯಮಬಹಿಷ್ಕೃತಾಮ್। ದನೋಃ ಸಕಾಶಾತ್ ತತ್ತ್ವೇನ ಪ್ರಭಾವಂ ತೇ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್
ಸಮಾಜದಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ದೂರವಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಆಕೆ, ಮಹಾತ್ಮರುಗಳ ಶಕ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ನಿಜವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ರಾಮನು ಆಕೆಯನ್ನು ದನು ವಂಶದ ಮಹಾತ್ಮರುಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದನು.
ಶ್ರುತಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಸಂದ್ರಷ್ಟುಂ ಯದಿ ಮನ್ಯಸೇ। ಏತತ್ತು ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಮವಕ್ತ್ರವಿನಿಃಸೃತಮ್
ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಅನುಮತಿಸಿದರೆ ಎಂದು ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು.
ಶಬರೀ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ತಾವುಭೌ ತದ್ವನಂ ಮಹತ್। ಪಶ್ಯ ಮೇಘಘನಪ್ರಖ್ಯಂ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಸಮಾಕುಲಮ್
ಶಬರಿ ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಆ ಮಹಾ ಕಾಡನ್ನು ತೋರಿಸಿದಳು: 'ನೋಡು, ಮಳೆಯ ಮೋಡದಂತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ, ಮೃಗ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.'
ಮತಙ್ಗವನಮಿತ್ಯೇವ ವಿಶ್ರುತಂ ರಘುನನ್ದನ। ಇಹ ತೇ ಭಾವಿತಾತ್ಮಾನೋ ಗುರವೋ ಮೇ ಮಹಾದ್ಯುತೇ। ಜುಹವಾಂಚಕ್ರಿರೇ ನೀಡಂ ಮನ್ತ್ರವನ್ಮನ್ತ್ರಪೂಜಿತಮ್
'ಇದು ಮತಂಗವನ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು, ರಘುವಂಶದ ಆನಂದನೇ; ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಹೋನ್ನತ ಗುರುವರು ಯಜ್ಞಮಾಡಿ, ಮಂತ್ರಪೂಜಿತವಾದ ವೇದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.'
ಇಯಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಸ್ಥಲೀ ವೇದೀ ಯತ್ರ ತೇ ಮೇ ಸುಸತ್ಕೃತಾಃ। ಪುಷ್ಪೋಪಹಾರಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಶ್ರಮಾದುದ್ವೇಪಿಭಿಃ ಕರೈಃ
'ಇದು ಪೂರ್ವಮುಖ ವೇದಿ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಗುರುಗಳು ಶ್ರಮದಿಂದ ನಡುಕುವ ಕೈಗಳಿಂದ ಹೂವಿನ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.'
ತೇಷಾಂ ತಪಃಪ್ರಭಾವೇಣ ಪಶ್ಯಾದ್ಯಾಪಿ ರಘೂತ್ತಮ। ದ್ಯೋತಯನ್ತೀ ದಿಶಃ ಸರ್ವಾಃ ಶ್ರಿಯಾ ವೇದ್ಯತುಲಪ್ರಭಾ
'ಅವರ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ರಘುವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಂದಿಗೂ ಈ ವೇದಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಿದೆ.'
ಅಶಕ್ನುವದ್ಭಿಸ್ತೈರ್ಗನ್ತುಮುಪವಾಸಶ್ರಮಾಲಸೈಃ। ಚಿನ್ತಿತೇನಾಗತಾನ್ ಪಶ್ಯ ಸಮೇತಾನ್ ಸಪ್ತ ಸಾಗರಾನ್
ಆ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆಯಿದರು. ನೋಡಿ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಕೃತಾಭಿಷೇಕೈಸ್ತೈರ್ನ್ಯಸ್ತಾ ವಲ್ಕಲಾಃ ಪಾದಪೇಷ್ವಿಹ। ಅದ್ಯಾಪಿ ನ ವಿಶುಷ್ಯನ್ತಿ ಪ್ರದೇಶೇ ರಘುನನ್ದನ
ಅವರು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ವಾಲ್ಕಲಗಳನ್ನು ಈ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟರು. ರಾಮಚಂದ್ರ, ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಒಣಗಿಲ್ಲ.
ದೇವಕಾರ್ಯಾಣಿ ಕುರ್ವದ್ಭಿರ್ಯಾನೀಮಾನಿ ಕೃತಾನಿ ವೈ। ಪುಷ್ಪೈಃ ಕುವಲಯೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ಮ್ಲಾನತ್ವಂ ನ ತು ಯಾನ್ತಿ ವೈ
ಅವರು ದೇವರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ, ಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲಕಮಲಗಳ ಜೊತೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹೂವುಗಳು, ಇಷ್ಟು ಕಾಲವಾದರೂ, ಒಣಗಿಲ್ಲ.
ಕೃತ್ಸ್ನಂ ವನಮಿದಂ ದೃಷ್ಟಂ ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಚ ಶ್ರುತಂ ತ್ವಯಾ। ತದ್ ಇಚ್ಛಾಮ್ಯ್ ಅಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಾ ತ್ಯಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯ್ ಏತತ್ ಕಲೇವರಮ್
ಈ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೋಡಿದ್ದೀಯೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದೀಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿನ್ನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಈ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತೇಷಾಮಿಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ಗನ್ತುಂ ಸಮೀಪಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾಮ್। ಮುನೀನಾಮಾಶ್ರಮೋ ಯೇಷಾಮಹಂ ಚ ಪರಿಚಾರಿಣೀ
ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಇರುವ ಆಶ್ರಮದ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಅವರ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದವಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಧರ್ಮಿಷ್ಠಂ ತು ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಘವಃ ಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣಃ। ಪ್ರಹರ್ಷಮತುಲಂ ಲೇಭೇ ಆಶ್ಚರ್ಯಮಿತಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್
ಅವಳ ಧರ್ಮಮಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಅಪಾರ ಆನಂದದಿಂದ 'ಇದು ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ!' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ತಾಮುವಾಚ ತತೋ ರಾಮಃ ಶಬರೀಂ ಸಂಶಿತವ್ರತಾಮ್। ಅರ್ಚಿತೋಽಹಂ ತ್ವಯಾ ಭದ್ರೇ ಗಚ್ಛ ಕಾಮಂ ಯಥಾಸುಖಮ್
ಆಮೇಲೆ ರಾಮನು ಶಬರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, 'ನೀನು ನನಗೆ ಗೌರವವನ್ನಿತ್ತಿದ್ದೀಯೆ, ಒಳ್ಳೆಯವಳೇ. ಈಗ ನೀನು ಹಾರೈಸಿದಂತೆ, ಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗು' ಎಂದನು.
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತಾ ಜಟಿಲಾ ಚೀರಕೃಷ್ಣಾಜಿನಾಮ್ಬರಾ। ಅನುಜ್ಞಾತಾ ತು ರಾಮೇಣ ಹುತ್ವಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಹುತಾಶನೇ
ಹೀಗೆ ರಾಮನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಜಟಾಧಾರಿ, ಚೀರ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕೃಷ್ಣಾಜಿನ ಧರಿಸಿದ ಶಬರಿ, ತನ್ನನ್ನು ಹೋಮಾಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು.
ಜ್ವಲತ್ಪಾವಕಸಂಕಾಶಾ ಸ್ವರ್ಗಮೇವ ಜಗಾಮ ಹ। ದಿವ್ಯಾಭರಣಸಂಯುಕ್ತಾ ದಿವ್ಯಮಾಲ್ಯಾನುಲೇಪನಾ
ಅವಳು ಹೊತ್ತಿರುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ದಿವ್ಯಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.
ದಿವ್ಯಾಮ್ಬರಧರಾ ತತ್ರ ಬಭೂವ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾ। ವಿರಾಜಯನ್ತೀ ತಂ ದೇಶಂ ವಿದ್ಯುತ್ಸೌದಾಮನೀ ಯಥಾ
ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ದಿವ್ಯವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾಡಿದಳು.
ಯತ್ರ ತೇ ಸುಕೃತಾತ್ಮಾನೋ ವಿಹರನ್ತಿ ಮಹರ್ಷಯಃ। ತತ್ ಪುಣ್ಯಂ ಶಬರೀ ಸ್ಥಾನಂ ಜಗಾಮಾತ್ಮಸಮಾಧಿನಾ
ಯಲ್ಲಿ ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ಶಬರಿ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ತಲುಪಿದಳು.
thumb|ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೩-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯಕಾಂಡದಲ್ಲಿ, ಎಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ.