ಯ ಏತೇ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಘೋರರೂಪಾ ಮಹಾಬಲಾಃ। ರಾಘವೇ ನಿರ್ವಿಷಾಃ ಸರ್ವೇ ಸುಪರ್ಣೇ ಪನ್ನಗಾ ಯಥಾ
ನೀನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ಈ ಭಯಂಕರರೂಪದ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸರು ಎಲ್ಲರೂ ರಾಮನ ಮುಂದೆ ಗರುಡನ ಎದುರು ಹಾವುಗಳಂತೆ ಬಲಹೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ತಸ್ಯ ಜ್ಯಾವಿಪ್ರಮುಕ್ತಾಸ್ತೇ ಶರಾಃ ಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣಾಃ। ಶರೀರಂ ವಿಧಮಿಷ್ಯನ್ತಿ ಗಙ್ಗಾಕೂಲಮಿವೋರ್ಮಯಃ
ಅವನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಿಡುವ ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರವಿರುವ ಬಾಣಗಳು ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಗಂಗೆಯ ತೀರವನ್ನು ಅಲೆಗಳು ಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುವವು.
ಅಸುರೈರ್ವಾ ಸುರೈರ್ವಾ ತ್ವಂ ಯದ್ಯವಧ್ಯೋಽಸಿ ರಾವಣ। ಉತ್ಪಾದ್ಯ ಸುಮಹದ್ ವೈರಂ ಜೀವಂಸ್ತಸ್ಯ ನ ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ
ರಾವಣಾ, ನೀನು ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಲಿ, ದಾನವರಿಗಾಗಲಿ ಅಜೇಯನಾದರೂ, ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವನಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸ ತೇ ಜೀವಿತಶೇಷಸ್ಯ ರಾಘವೋಽನ್ತಕರೋ ಬಲೀ। ಪಶೋರ್ಯೂಪಗತಸ್ಯೇವ ಜೀವಿತಂ ತವ ದುರ್ಲಭಮ್
ಆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನು ನಿನ್ನ ಉಳಿದಿರುವ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತರುವನು. ಬಲಿಯ ಮೇಕೆಯನ್ನು ಯಜ್ಞವೇದಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ ನಿನ್ನ ಬದುಕು ಅಸಾಧ್ಯ.
ಯದಿ ಪಶ್ಯೇತ್ ಸ ರಾಮಸ್ತ್ವಾಂ ರೋಷದೀಪ್ತೇನ ಚಕ್ಷುಷಾ। ರಕ್ಷಸ್ತ್ವಮದ್ಯ ನಿರ್ದಗ್ಧೋ ಯಥಾ ರುದ್ರೇಣ ಮನ್ಮಥಃ
ಅವನ ಕೋಪದಿಂದ ಹೊತ್ತ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ರಾಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಇಂದು ನೀನು ರಾಕ್ಷಸನೆಂದು ಸುಟ್ಟುಹೋಗುವೆ, ಹೇಗೆ ರುದ್ರನು ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಸುಟ್ಟನೋ ಹಾಗೆ.
ಯಶ್ಚನ್ದ್ರಂ ನಭಸೋ ಭೂಮೌ ಪಾತಯೇನ್ನಾಶಯೇತ ವಾ। ಸಾಗರಂ ಶೋಷಯೇದ್ ವಾಪಿ ಸ ಸೀತಾಂ ಮೋಚಯೇದಿಹ
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿ, ನಾಶಮಾಡಿ, ಅಥವಾ ಸಾಗರವನ್ನು ಒಣಗಿಸಬಲ್ಲವನು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಬಲ್ಲನು.
ಗತಾಸುಸ್ತ್ವಂ ಗತಶ್ರೀಕೋ ಗತಸತ್ತ್ವೋ ಗತೇನ್ದ್ರಿಯಃ। ಲಙ್ಕಾ ವೈಧವ್ಯಸಂಯುಕ್ತಾ ತ್ವತ್ಕೃತೇನ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ನೀನು ಈಗ ಜೀವವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದೀಯ, ಯಶಸ್ಸು ಹೋಗಿದೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾಗಿವೆ. ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ವಿಧವೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಬರುವದು.
ನ ತೇ ಪಾಪಮಿದಂ ಕರ್ಮ ಸುಖೋದರ್ಕಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಯಾಹಂ ನೀತಾ ವಿನಾಭಾವಂ ಪತಿಪಾರ್ಶ್ವಾತ್ ತ್ವಯಾ ಬಲಾತ್
ನೀನು ಮಾಡಿದ ಈ ಪಾಪದ ಕೆಲಸದಿಂದ ನಿನಗೆ ಸುಖ ಸಿಗದು. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಪತಿಯ ಬಳಿಯಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಿದ್ದೀಯ.
ಸ ಹಿ ದೇವರಸಂಯುಕ್ತೋ ಮಮ ಭರ್ತಾ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ। ನಿರ್ಭಯೋ ವೀರ್ಯಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಶೂನ್ಯೇ ವಸತಿ ದಣ್ಡಕೇ
ಅವನು ದೇವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ನನ್ನ ಪತಿ. ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ಖಾಲಿ ದಂಡಕ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಸ ತೇ ವೀರ್ಯಂ ಬಲಂ ದರ್ಪಮುತ್ಸೇಕಂ ಚ ತಥಾವಿಧಮ್। ಅಪನೇಷ್ಯತಿ ಗಾತ್ರೇಭ್ಯಃ ಶರವರ್ಷೇಣ ಸಂಯುಗೇ
ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿದು, ನಿನ್ನ ಬಲ, ಶಕ್ತಿ, ಗರ್ವ, ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವನು.
ಯದಾ ವಿನಾಶೋ ಭೂತಾನಾಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಕಾಲಚೋದಿತಃ। ತದಾ ಕಾರ್ಯೇ ಪ್ರಮಾದ್ಯನ್ತಿ ನರಾಃ ಕಾಲವಶಂ ಗತಾಃ
ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಾಶ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ, ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಸ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಮಾಂ ಪ್ರಧೃಷ್ಯ ಸ ತೇ ಕಾಲಃ ಪ್ರಾಪ್ತೋಽಯಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಮ। ಆತ್ಮನೋ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಚ ವಧಾಯಾನ್ತಃಪುರಸ್ಯ ಚ
ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಹೇ ರಾಕ್ಷಸ ದುರಾತ್ಮನೆ, ಈಗ ನಿನಗೆ, ನಿನ್ನ ವಂಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ನಾಶ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.
ನ ಶಕ್ಯಾ ಯಜ್ಞಮಧ್ಯಸ್ಥಾ ವೇದಿಃ ಸ್ರುಗ್ಭಾಣ್ಡಮಣ್ಡಿತಾ। ದ್ವಿಜಾತಿಮನ್ತ್ರಸಮ್ಪೂತಾ ಚಣ್ಡಾಲೇನಾವಮರ್ದಿತುಮ್
ಯಜ್ಞದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಂಟಪವನ್ನು, ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು, ದ್ವಿಜರ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾಗಿಸಿದ ವೇದಿಯನ್ನು ಚಂಡಾಲನು ಅಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ತಥಾಹಂ ಧರ್ಮನಿತ್ಯಸ್ಯ ಧರ್ಮಪತ್ನೀ ದೃಢವ್ರತಾ। ತ್ವಯಾ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟುಂ ನ ಶಕ್ಯಾಹಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಮ ಪಾಪಿನಾ
ಹಾಗೆಯೇ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಪತಿಯ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ದೃಢವ್ರತೆಯಾದ ನಾನು, ನೀನು ಪಾಪಿ ರಾಕ್ಷಸನಾದ್ದರಿಂದ, ನಾನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕ್ರೀಡನ್ತೀ ರಾಜಹಂಸೇನ ಪದ್ಮಷಣ್ಡೇಷು ನಿತ್ಯಶಃ। ಹಂಸೀ ಸಾ ತೃಣಮಧ್ಯಸ್ಥಂ ಕಥಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇತ ಮದ್ಗುಕಮ್
ಹಂಸಿಯೊಂದು ಸದಾ ಕಮಲದ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಹಂಸನ ಜೊತೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ಹುಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯೆ ಮಡ್ಗು ಎಂಬ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ನೀನು ನನಗೆ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇದಂ ಶರೀರಂ ನಿಃಸಂಜ್ಞಂ ಬನ್ಧ ವಾ ಘಾತಯಸ್ವ ವಾ। ನೇದಂ ಶರೀರಂ ರಕ್ಷ್ಯಂ ಮೇ ಜೀವಿತಂ ವಾಪಿ ರಾಕ್ಷಸ
ಈ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಇಲ್ಲ; ಬಯಸಿದರೆ ಕಟ್ಟಿಬಿಡು, ಇಲ್ಲವೇ ಕೊಲ್ಲು. ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನಾಗಲಿ, ಜೀವವನ್ನಾಗಲಿ ನಾನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ರಾಕ್ಷಸ.
ನ ತು ಶಕ್ಯಮಪಕ್ರೋಶಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ದಾತುಮಾತ್ಮನಃ। ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ವೈದೇಹೀ ಕ್ರೋಧಾತ್ ಸುಪರುಷಂ ವಚಃ
ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಾನವನ್ನು ನಾನು ಬಿಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ವೈದೇಹಿ ಕೋಪದಿಂದ ಕಠಿಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ರಾವಣಂ ಜಾನಕೀ ತತ್ರ ಪುನರ್ನೋವಾಚ ಕಿಂಚನ। ಸೀತಾಯಾ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪರುಷಂ ರೋಮಹರ್ಷಣಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಜಾನಕಿ ರಾವಣನಿಗೆ ಮತ್ತೇನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಸೀತೆಯ ಮಾತುಗಳು ಕಠಿಣವಾಗಿಯೂ, ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವು.
ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ತತಃ ಸೀತಾಂ ಭಯಸಂದರ್ಶನಂ ವಚಃ। ಶೃಣು ಮೈಥಿಲಿ ಮದ್ವಾಕ್ಯಂ ಮಾಸಾನ್ ದ್ವಾದಶ ಭಾಮಿನಿ
ಆಗ ರಾವಣನು ಸೀತೆಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು: 'ಮೈಥಿಲಿ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು ಸುಂದರಿಯೇ, ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳು.'
ಕಾಲೇನಾನೇನ ನಾಭ್ಯೇಷಿ ಯದಿ ಮಾಂ ಚಾರುಹಾಸಿನಿ। ತತಸ್ತ್ವಾಂ ಪ್ರಾತರಾಶಾರ್ಥಂ ಸೂದಾಶ್ಛೇತ್ಸ್ಯನ್ತಿ ಲೇಶಶಃ
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲವಂದರೆ, ಸುಂದರ ನಗುವುಳ್ಳವಳೇ, ಬೆಳಗಿನ ಊಟಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಅಡುಗೆಮಂದಿಯವರು ನಿನ್ನನ್ನು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವರು.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪರುಷಂ ವಾಕ್ಯಂ ರಾವಣಃ ಶತ್ರುರಾವಣಃ। ರಾಕ್ಷಸೀಶ್ಚ ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧ ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್
ಹೀಗೆ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಶತ್ರುಗಳ ಶತ್ರುವಾದ ರಾವಣನು ಆಮೇಲೆ ರಾಕ್ಷಸಿಯರಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ಶೀಘ್ರಮೇವ ಹಿ ರಾಕ್ಷಸ್ಯೋ ವಿರೂಪಾ ಘೋರದರ್ಶನಾಃ। ದರ್ಪಮಸ್ಯಾಪನೇಷ್ಯನ್ತು ಮಾಂಸಶೋಣಿತಭೋಜನಾಃ
ಅಕ್ಷರಶಃ ರಾಕ್ಷಸಿಯರು, ಭಯಂಕರವಾದರೂ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುವವರು, ಅವಳ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ವಚನಾದೇವ ತಾಸ್ತಸ್ಯ ಸುಘೋರಾ ಘೋರದರ್ಶನಾಃ। ಕೃತಪ್ರಾಞ್ಜಲಯೋ ಭೂತ್ವಾ ಮೈಥಿಲೀಂ ಪರ್ಯವಾರಯನ್
ಅವನ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ, ಆ ಭಯಾನಕ ಹಾಗೂ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ರಾಕ್ಷಸಿಯರು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು.
ಸ ತಾಃ ಪ್ರೋವಾಚ ರಾಜಾಸೌ ರಾವಣೋ ಘೋರದರ್ಶನಾಃ। ಪ್ರಚಲ್ಯ ಚರಣೋತ್ಕರ್ಷೈರ್ದಾರಯನ್ನಿವ ಮೇದಿನೀಮ್
ಆಗ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಾಣುವ ರಾಜ ರಾವಣನು ಅವರತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ, ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಬಡಿದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಡೆಸುವಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಅಶೋಕವನಿಕಾಮಧ್ಯೇ ಮೈಥಿಲೀ ನೀಯತಾಮಿತಿ। ತತ್ರೇಯಂ ರಕ್ಷ್ಯತಾಂ ಗೂಢಂ ಯುಷ್ಮಾಭಿಃ ಪರಿವಾರಿತಾ
ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಅಶೋಕವನದ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ; ಅವಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೀವು ಸುತ್ತುವರಿದು, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಯಿರಿ.
ತತ್ರೈನಾಂ ತರ್ಜನೈರ್ಘೋರೈಃ ಪುನಃ ಸಾನ್ತ್ವೈಶ್ಚ ಮೈಥಿಲೀಮ್। ಆನಯಧ್ವಂ ವಶಂ ಸರ್ವಾ ವನ್ಯಾಂ ಗಜವಧೂಮಿವ
ಅಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನೂ, ನಂತರ ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿ, ಈ ವನ್ಯ ಹೆಣ್ಣುಯಾನೆಯನ್ನು, ಕಾಡುಕಾಡುವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ.
ಇತಿ ಪ್ರತಿಸಮಾದಿಷ್ಟಾ ರಾಕ್ಷಸ್ಯೋ ರಾವಣೇನ ತಾಃ। ಅಶೋಕವನಿಕಾಂ ಜಗ್ಮುರ್ಮೈಥಿಲೀಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ತು
ಹೀಗೆ ರಾವಣನು ಆದೇಶಿಸಿದಂತೆ, ಆ ರಾಕ್ಷಸಿಯರು ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಶೋಕವನಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
ಸರ್ವಕಾಮಫಲೈರ್ವೃಕ್ಷೈರ್ನಾನಾಪುಷ್ಪಫಲೈರ್ವೃತಾಮ್। ಸರ್ವಕಾಲಮದೈಶ್ಚಾಪಿ ದ್ವಿಜೈಃ ಸಮುಪಸೇವಿತಾಮ್
ಅದು ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ನಾನಾ ಹೂವು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಯಾವಾಗಲೂ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು.
ಸಾ ತು ಶೋಕಪರೀತಾಙ್ಗೀ ಮೈಥಿಲೀ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ। ರಾಕ್ಷಸೀವಶಮಾಪನ್ನಾ ವ್ಯಾಘ್ರೀಣಾಂ ಹರಿಣೀ ಯಥಾ
ಅಲ್ಲಿ ಜನಕನ ಮಗಳು ಮೈಥಿಲಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲಿದ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ, ರಾಕ್ಷಸಿಯರ ವಶಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಳು; ಅದು ಹುಲಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹರಣಿಯಿದ್ದಂತೆ.
ಶೋಕೇನ ಮಹತಾ ಗ್ರಸ್ತಾ ಮೈಥಿಲೀ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ। ನ ಶರ್ಮ ಲಭತೇ ಭೀರುಃ ಪಾಶಬದ್ಧಾ ಮೃಗೀ ಯಥಾ
ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈಥಿಲಿ, ಜನಕನ ಮಗಳು, ಹೆದರಿದ ಮೃಗಿಯಂತೆ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಳು, ಯಾವ ಸಂತೋಷವನ್ನೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.