ನ ಶಕ್ಯೋ ವಾಯುರಾಕಾಶೇ ಪಾಶೈರ್ಬದ್ಧುಂ ಮಹಾಜವಃ। ದೀಪ್ಯಮಾನಸ್ಯ ವಾಪ್ಯಗ್ನೇರ್ಗ್ರಹೀತುಂ ವಿಮಲಾಃ ಶಿಖಾಃ
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯ ಶುದ್ಧ ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ತ್ರಯಾಣಾಮಪಿ ಲೋಕಾನಾಂ ನ ತಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಶೋಭನೇ। ವಿಕ್ರಮೇಣ ನಯೇದ್ ಯಸ್ತ್ವಾಂ ಮದ್ಬಾಹುಪರಿಪಾಲಿತಾಮ್
ಸುಂದರಿಯೆ, ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಬಲದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಯಾರಿಗೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಲಙ್ಕಾಯಾಃ ಸುಮಹದ್ರಾಜ್ಯಮಿದಂ ತ್ವಮನುಪಾಲಯ। ತ್ವತ್ಪ್ರೇಷ್ಯಾ ಮದ್ವಿಧಾಶ್ಚೈವ ದೇವಾಶ್ಚಾಪಿ ಚರಾಚರಮ್
ಈ ಲಂಕೆಯ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಆಡಿಸು. ನನ್ನಂಥವರು, ದೇವತೆಗಳು, ಜಡಚೇತನ ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಾಗಲಿ.
ಅಭಿಷೇಕಜಲಕ್ಲಿನ್ನಾ ತುಷ್ಟಾ ಚ ರಮಯಸ್ವ ಚ। ದುಷ್ಕೃತಂ ಯತ್ಪುರಾ ಕರ್ಮ ವನವಾಸೇನ ತದ್ಗತಮ್
ಅಭಿಷೇಕದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇರು. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳು ಈಗ ಮುಗಿದಿವೆ.
ಯಚ್ಚ ತೇ ಸುಕೃತಂ ಕರ್ಮ ತಸ್ಯೇಹ ಫಲಮಾಪ್ನುಹಿ। ಇಹ ಸರ್ವಾಣಿ ಮಾಲ್ಯಾನಿ ದಿವ್ಯಗನ್ಧಾನಿ ಮೈಥಿಲಿ
ನೀನು ಮಾಡಿದ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸು. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಸುಗಂಧದ ಮಾಲೆಗಳೆಲ್ಲಾ ನಿನಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಮೈಥಿಲಿ.
ಭೂಷಣಾನಿ ಚ ಮುಖ್ಯಾನಿ ತಾನಿ ಸೇವ ಮಯಾ ಸಹ। ಪುಷ್ಪಕಂ ನಾಮ ಸುಶ್ರೋಣಿ ಭ್ರಾತುರ್ವೈಶ್ರವಣಸ್ಯ ಮೇ
ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಭರಣಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಧರಿಸು. ಸುಂದರ ನಿತಂಬವಳೇ, ಪುಷ್ಪಕವೆಂಬ ವಿಮಾನವು ನನ್ನ ಅಣ್ಣ ವೈಶ್ರವಣನದು.
ವಿಮಾನಂ ಸೂರ್ಯಸಂಕಾಶಂ ತರಸಾ ನಿರ್ಜಿತಂ ರಣೇ। ವಿಶಾಲಂ ರಮಣೀಯಂ ಚ ತದ್ವಿಮಾನಂ ಮನೋಜವಮ್
ಆ ವಿಮಾನವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲದಿಂದ ಗೆದ್ದದ್ದು, ಬಹಳ ವಿಶಾಲವೂ ಸುಂದರವೂ ಆಗಿದೆ. ಆ ವಿಮಾನವು ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತದೆ.
ತತ್ರ ಸೀತೇ ಮಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ವಿಹರಸ್ವ ಯಥಾಸುಖಮ್। ವದನಂ ಪದ್ಮಸಂಕಾಶಂ ವಿಮಲಂ ಚಾರುದರ್ಶನಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಸೀತೆ, ನೀನು ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಹಿತವಾಗಿ ವಿಹರಿಸು. ನಿನ್ನ ಮುಖವು ಕಮಲದಂತೆ, ಶುದ್ಧವೂ ಸುಂದರವೂ ಆಗಿದೆ.
ಶೋಕಾರ್ತಂ ತು ವರಾರೋಹೇ ನ ಭ್ರಾಜತಿ ವರಾನನೇ। ಏವಂ ವದತಿ ತಸ್ಮಿನ್ ಸಾ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತೇನ ವರಾಙ್ಗನಾ
ಆದರೆ ಸುಂದರಿಯೆ, ದುಃಖದಿಂದ ನಿನ್ನ ಮುಖದ ಕాంతಿ ಮಸುಕಾಗಿದೆ. ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಉಡುಪು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು.
ಪಿಧಾಯೇನ್ದುನಿಭಂ ಸೀತಾ ಮನ್ದಮಶ್ರೂಣ್ಯವರ್ತಯತ್। ಧ್ಯಾಯನ್ತೀಂ ತಾಮಿವಾಸ್ವಸ್ಥಾಂ ಸೀತಾಂ ಚಿನ್ತಾಹತಪ್ರಭಾಮ್
ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಂತಿಯುತವಾದ ಸೀತೆಯು, ತನ್ನ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು. ಆಕೆ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕಳೆಗುಂದಿದಳು.
ಉವಾಚ ವಚನಂ ವೀರೋ ರಾವಣೋ ರಜನೀಚರಃ। ಅಲಂ ವ್ರೀಡೇನ ವೈದೇಹಿ ಧರ್ಮಲೋಪಕೃತೇನ ತೇ
ಅವನು, ರಾವಣನು, ಈ ರೀತಿ ಮಾತಾಡಿದನು: 'ವೈದೇಹಿ, ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಪ್ಪಿದ ಕಾರಣ ಈ ನಾಚಿಕೆಗೆ ಸಾಕು.'
ಆರ್ಷೋಽಯಂ ದೇವಿ ನಿಷ್ಪನ್ದೋ ಯಸ್ತ್ವಾಮಭಿಭವಿಷ್ಯತಿ। ಏತೌ ಪಾದೌ ಮಯಾ ಸ್ನಿಗ್ಧೌ ಶಿರೋಭಿಃ ಪರಿಪೀಡಿತೌ
'ದೇವಿಯೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಈ ನಿಶ್ಚಲತೆ ಋಷಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ನನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ನಾನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿನಗೆ ತೋರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಅವು ನನ್ನ ತಲೆಯಿಂದ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.'
ಪ್ರಸಾದಂ ಕುರು ಮೇ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ವಶ್ಯೋ ದಾಸೋಽಹಮಸ್ಮಿ ತೇ। ಇಮಾಃ ಶೂನ್ಯಾ ಮಯಾ ವಾಚಃ ಶುಷ್ಯಮಾಣೇನ ಭಾಷಿತಾಃ
'ನೀನು ಬೇಗ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರು. ನಾನು ನಿನ್ನ ಸೇವಕನು. ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಮಾತುಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿವೆ, ನನ್ನೊಳಗೆ ಒಣಗಿಹೋಗಿವೆ.'
ನ ಚಾಪಿ ರಾವಣಃ ಕಾಂಚಿನ್ಮೂರ್ಧ್ನಾ ಸ್ತ್ರೀಂ ಪ್ರಣಮೇತ ಹ। ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ದಶಗ್ರೀವೋ ಮೈಥಿಲೀಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್। ಕೃತಾನ್ತವಶಮಾಪನ್ನೋ ಮಮೇಯಮಿತಿ ಮನ್ಯತೇ
'ರಾವಣನು ಯಾವ ಮಹಿಳೆಗೆ ತಲೆಯು ಬಾಗುವುದಿಲ್ಲ.' ಹೀಗೆ ಜನಕನ ಮಗಳು ಮೈಥಿಲಿಗೆ ದಶಮುಖನು ಹೇಳಿ, ವಿಧಿಯ ವಶನಾಗಿ 'ಈಕೆ ನನ್ನದು' ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಿದನು.
thumb|ಷಟ್ಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಷಟ್ಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೩-
ಇಗೋ ಐವತ್ತಾರುನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಸಾ ತಥೋಕ್ತಾ ತು ವೈದೇಹೀ ನಿರ್ಭಯಾ ಶೋಕಕರ್ಶಿತಾ। ತೃಣಮನ್ತರತಃ ಕೃತ್ವಾ ರಾವಣಂ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ
ಹೀಗೆ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ವೈದೇಹಿಯು, ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಧೈರ್ಯವಂತಳಾಗಿ, ತನ್ನ ಮತ್ತು ರಾವಣನ ನಡುವೆ ಒಂದು ಹುಲ್ಲಿನ ತುಂಡನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ರಾಜಾ ದಶರಥೋ ನಾಮ ಧರ್ಮಸೇತುರಿವಾಚಲಃ। ಸತ್ಯಸಂಧಃ ಪರಿಜ್ಞಾತೋ ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಸ ರಾಘವಃ
ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ದಶರಥ ಎಂಬ ರಾಜನಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮಗನು ಸತ್ಯವಂತನಾದ ರಾಮನು.
ರಾಮೋ ನಾಮ ಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಃ। ದೀರ್ಘಬಾಹುರ್ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೋ ದೈವತಂ ಸ ಪತಿರ್ಮಮ
ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಮನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ದೀರ್ಘವಾದ ಕೈಗಳೂ, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ನನಗೆ ದೇವರಂತಿರುವ ಪತಿ.
ಇಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಂ ಕುಲೇ ಜಾತಃ ಸಿಂಹಸ್ಕನ್ಧೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ। ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಯಸ್ತೇ ಪ್ರಾಣಾನ್ ವಧಿಷ್ಯತಿ
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಸಿಂಹದಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಭುಜಗಳುಳ್ಳ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಅವನು ತನ್ನ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವನು.
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಯದ್ಯಹಂ ತಸ್ಯ ತ್ವಯಾ ವೈ ಧರ್ಷಿತಾ ಬಲಾತ್। ಶಯಿತಾ ತ್ವಂ ಹತಃ ಸಂಖ್ಯೇ ಜನಸ್ಥಾನೇ ಯಥಾ ಖರಃ
ನಾನು ಅವನ ಮುಂದೆ ನೀನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದರೆ, ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖರನಂತೆ ನೀನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವೆ.
ಯ ಏತೇ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಘೋರರೂಪಾ ಮಹಾಬಲಾಃ। ರಾಘವೇ ನಿರ್ವಿಷಾಃ ಸರ್ವೇ ಸುಪರ್ಣೇ ಪನ್ನಗಾ ಯಥಾ
ನೀನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ಈ ಭಯಂಕರರೂಪದ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸರು ಎಲ್ಲರೂ ರಾಮನ ಮುಂದೆ ಗರುಡನ ಎದುರು ಹಾವುಗಳಂತೆ ಬಲಹೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ತಸ್ಯ ಜ್ಯಾವಿಪ್ರಮುಕ್ತಾಸ್ತೇ ಶರಾಃ ಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣಾಃ। ಶರೀರಂ ವಿಧಮಿಷ್ಯನ್ತಿ ಗಙ್ಗಾಕೂಲಮಿವೋರ್ಮಯಃ
ಅವನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಿಡುವ ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರವಿರುವ ಬಾಣಗಳು ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಗಂಗೆಯ ತೀರವನ್ನು ಅಲೆಗಳು ಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುವವು.
ಅಸುರೈರ್ವಾ ಸುರೈರ್ವಾ ತ್ವಂ ಯದ್ಯವಧ್ಯೋಽಸಿ ರಾವಣ। ಉತ್ಪಾದ್ಯ ಸುಮಹದ್ ವೈರಂ ಜೀವಂಸ್ತಸ್ಯ ನ ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ
ರಾವಣಾ, ನೀನು ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಲಿ, ದಾನವರಿಗಾಗಲಿ ಅಜೇಯನಾದರೂ, ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವನಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸ ತೇ ಜೀವಿತಶೇಷಸ್ಯ ರಾಘವೋಽನ್ತಕರೋ ಬಲೀ। ಪಶೋರ್ಯೂಪಗತಸ್ಯೇವ ಜೀವಿತಂ ತವ ದುರ್ಲಭಮ್
ಆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನು ನಿನ್ನ ಉಳಿದಿರುವ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತರುವನು. ಬಲಿಯ ಮೇಕೆಯನ್ನು ಯಜ್ಞವೇದಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ ನಿನ್ನ ಬದುಕು ಅಸಾಧ್ಯ.
ಯದಿ ಪಶ್ಯೇತ್ ಸ ರಾಮಸ್ತ್ವಾಂ ರೋಷದೀಪ್ತೇನ ಚಕ್ಷುಷಾ। ರಕ್ಷಸ್ತ್ವಮದ್ಯ ನಿರ್ದಗ್ಧೋ ಯಥಾ ರುದ್ರೇಣ ಮನ್ಮಥಃ
ಅವನ ಕೋಪದಿಂದ ಹೊತ್ತ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ರಾಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಇಂದು ನೀನು ರಾಕ್ಷಸನೆಂದು ಸುಟ್ಟುಹೋಗುವೆ, ಹೇಗೆ ರುದ್ರನು ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಸುಟ್ಟನೋ ಹಾಗೆ.
ಯಶ್ಚನ್ದ್ರಂ ನಭಸೋ ಭೂಮೌ ಪಾತಯೇನ್ನಾಶಯೇತ ವಾ। ಸಾಗರಂ ಶೋಷಯೇದ್ ವಾಪಿ ಸ ಸೀತಾಂ ಮೋಚಯೇದಿಹ
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿ, ನಾಶಮಾಡಿ, ಅಥವಾ ಸಾಗರವನ್ನು ಒಣಗಿಸಬಲ್ಲವನು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಬಲ್ಲನು.
ಗತಾಸುಸ್ತ್ವಂ ಗತಶ್ರೀಕೋ ಗತಸತ್ತ್ವೋ ಗತೇನ್ದ್ರಿಯಃ। ಲಙ್ಕಾ ವೈಧವ್ಯಸಂಯುಕ್ತಾ ತ್ವತ್ಕೃತೇನ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ನೀನು ಈಗ ಜೀವವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದೀಯ, ಯಶಸ್ಸು ಹೋಗಿದೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾಗಿವೆ. ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ವಿಧವೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಬರುವದು.
ನ ತೇ ಪಾಪಮಿದಂ ಕರ್ಮ ಸುಖೋದರ್ಕಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಯಾಹಂ ನೀತಾ ವಿನಾಭಾವಂ ಪತಿಪಾರ್ಶ್ವಾತ್ ತ್ವಯಾ ಬಲಾತ್
ನೀನು ಮಾಡಿದ ಈ ಪಾಪದ ಕೆಲಸದಿಂದ ನಿನಗೆ ಸುಖ ಸಿಗದು. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಪತಿಯ ಬಳಿಯಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಿದ್ದೀಯ.
ಸ ಹಿ ದೇವರಸಂಯುಕ್ತೋ ಮಮ ಭರ್ತಾ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ। ನಿರ್ಭಯೋ ವೀರ್ಯಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಶೂನ್ಯೇ ವಸತಿ ದಣ್ಡಕೇ
ಅವನು ದೇವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ನನ್ನ ಪತಿ. ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ಖಾಲಿ ದಂಡಕ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಸ ತೇ ವೀರ್ಯಂ ಬಲಂ ದರ್ಪಮುತ್ಸೇಕಂ ಚ ತಥಾವಿಧಮ್। ಅಪನೇಷ್ಯತಿ ಗಾತ್ರೇಭ್ಯಃ ಶರವರ್ಷೇಣ ಸಂಯುಗೇ
ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿದು, ನಿನ್ನ ಬಲ, ಶಕ್ತಿ, ಗರ್ವ, ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವನು.