ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣಮ್

ತೇನ ಗತ್ವಾ ಪುರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ಹತ್ವಾ ರಾವಣಮಾಹವೇ । ರಾಮಃ ಸೀತಾಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ಪರಾಂ ವ್ರೀಡಾಮುಪಾಗಮತ್ ॥೧-೧-

ಆ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಲಂಕಾಪುರವನ್ನು ಸೇರಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ರಾಮನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು, ಆಳವಾದ ಲಜ್ಜೆಗೆ ಒಳಗಾದನು.

ತಾಮುವಾಚ ತತೋ ರಾಮಃ ಪರುಷಂ ಜನಸಂಸದಿ । ಅಮೃಷ್ಯಮಾಣಾ ಸಾ ಸೀತಾ ವಿವೇಶ ಜ್ವಲನಂ ಸತೀ ॥೧-೧-

ನಂತರ ರಾಮನು ಜನರ ನಡುವೆ ಸೀತೆಗೆ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದಾಗ, ಸಹಿಸಲಾಗದೆ ಸೀತೆಯು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಅಗ್ನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.

ತತೋಽಗ್ನಿವಚನಾತ್ ಸೀತಾಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವಿಗತಕಲ್ಮಷಾಮ್ । ಕರ್ಮಣಾ ತೇನ ಮಹತಾ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಸಚರಾಚರಮ್ ॥೧-೧-

ಅಗ್ನಿಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಿಂದ ಸೀತೆಯು ಪಾಪವಿಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಆ ಮಹಾ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟವು.

ಸದೇವರ್ಷಿಗಣಂ ತುಷ್ಟಂ ರಾಘವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ೧-೧-

ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಸಮೂಹವು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಘವನ ಮೇಲೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.

ಅಭ್ಯಷಿಚ್ಯ ಚ ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಂ ವಿಭೀಷಣಮ್ । ಕೃತಕೃತ್ಯಸ್ತದಾ ರಾಮೋ ವಿಜ್ವರಃ ಪ್ರಮುಮೋದ ಹ ॥೧-೧-

ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಾಗಿ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ರಾಮನು ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧನಾಗಿ ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.

ದೇವತಾಭ್ಯೋ ವರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಮುತ್ಥಾಪ್ಯ ಚ ವಾನರಾನ್ । ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಿತೋ ರಾಮಃ ಪುಷ್ಪಕೇಣ ಸುಹೃದ್ವೃತಃ ॥೧-೧-

ದೇವತೆಗಳಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು, ವಾನರರನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿ, ರಾಮನು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಪುಷ್ಪಕವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೊರಟನು.

ಭರದ್ವಾಜಾಶ್ರಮಂ ಗತ್ವಾ ರಾಮಃ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ । ಭರತಸ್ಯಾನ್ತಿಕೇ ರಾಮೋ ಹನೂಮನ್ತಂ ವ್ಯಸರ್ಜಯತ್ ॥೧-೧-

ಭರದ್ವಾಜಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸೇರಿ, ಸತ್ಯವಂತನಾದ ರಾಮನು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಭರತನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

ಪುನರಾಖ್ಯಾಯಿಕಾಂ ಜಲ್ಪನ್ ಸುಗ್ರೀವಸಹಿತಸ್ತದಾ । ಪುಷ್ಪಕಂ ತತ್ ಸಮಾರುಹ್ಯ ನನ್ದಿಗ್ರಾಮಂ ಯಯೌ ತದಾ ॥೧-೧-

ಮತ್ತೆ ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ, ಪುಷ್ಪಕವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ, ನಂದಿಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ನನ್ದಿಗ್ರಾಮೇ ಜಟಾಂ ಹಿತ್ವಾ ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಹಿತೋಽನಘಃ । ರಾಮಃ ಸೀತಾಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ರಾಜ್ಯಂ ಪುನರವಾಪ್ತವಾನ್ ॥೧-೧-

ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜಟೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಪವಿತ್ರನಾದ ರಾಮನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದನು.

ಪ್ರಹೃಷ್ಟಮುದಿತೋ ಲೋಕಸ್ತುಷ್ಟಃ ಪುಷ್ಟಃ ಸುಧಾರ್ಮಿಕಃ । ನಿರಾಮಯೋ ಹ್ಯರೋಗಶ್ಚ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಭಯವರ್ಜಿತಃ ॥೧-೧-

ಜನರು ಆನಂದದಿಂದ, ಸಂತೋಷದಿಂದ, ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ, ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ, ಧರ್ಮಪರರಾಗಿದ್ದು, ರೋಗವಿಲ್ಲದೆ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ದುರ್ಭಿಕ್ಷದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.

ನ ಪುತ್ರಮರಣಂ ಕೇಚಿತ್ ದ್ರಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ಪುರುಷಾಃ ಕ್ವಚಿತ್ । ನಾರ್ಯಶ್ಚಾವಿಧವಾ ನಿತ್ಯಂ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪತಿವ್ರತಾಃ ॥೧-೧-

ಯಾರೂ ತಮ್ಮ ಮಗನ ಮರಣವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಹೆಂಗಸರು ಸದಾ ಪತಿವ್ರತೆಗಳಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಅವರೆಂದೂ ವಿಧವೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನ ಚಾಗ್ನಿಜಂ ಭಯಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನಾಪ್ಸು ಮಜ್ಜನ್ತಿ ಜನ್ತವಃ । ನ ವಾತಜಂ ಭಯಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ನಾಪಿ ಜ್ವರಕೃತಂ ತಥಾ ॥೧-೧-

ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಜಂತುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ; ಗಾಳಿಯಿಂದಲೂ, ಜ್ವರದಿಂದಲೂ ಯಾರಿಗೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.

ನ ಚಾಪಿ ಕ್ಷುದ್ಭಯಂ ತತ್ರ ನ ತಸ್ಕರಭಯಂ ತಥಾ । ನಗರಾಣಿ ಚ ರಾಷ್ಟ್ರಾಣಿ ಧನಧಾನ್ಯಯುತಾನಿ ಚ ॥೧-೧-

ಅಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನಿಂದಲೂ, ಕಳ್ಳರಿಂದಲೂ ಯಾರಿಗೂ ಭಯವಿಲ್ಲ; ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ.

ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಮುದಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಯಥಾ ಕೃತಯುಗೇ ತಥಾ । ಅಶ್ವಮೇಧಶತೈರಿಷ್ಟ್ವಾ ತಥಾ ಬಹುಸುವರ್ಣಕೈಃ ॥೧-೧-

ಎಲ್ಲರೂ ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಕ್ರುತಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೆ; ಸಾವಿರಾರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಬಂಗಾರವನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಗವಾಂ ಕೋಟ್ಯಯುತಂ ದತ್ತ್ವಾ ವಿದ್ವದ್ಭ್ಯೋ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ । ಅಸಂಖ್ಯೇಯಂ ಧನಂ ದತ್ತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ॥೧-೧-

ಅವನನುಸಾರವಾಗಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹಸುಗಳನ್ನು ಪಂಡಿತರಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಾನಮಾಡಿ, ಅನೇಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯವನು.

ರಾಜವಂಶಾನ್ ಶತಗುಣಾನ್ ಸ್ಥಾಪಯಿಷ್ಯತಿ ರಾಘವಃ । ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಂ ಚ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ ಸ್ವೇ ಸ್ವೇ ಧರ್ಮೇ ನಿಯೋಕ್ಷ್ಯತಿ ॥೧-೧-

ರಾಘವನು ನೂರರಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜವಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳನ್ನೂ ಅವರವರ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಶವರ್ಷಶತಾನಿ ಚ । ರಾಮೋ ರಾಜ್ಯಮುಪಾಸಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಪ್ರಯಾಸ್ಯತಿ ॥೧-೧-

ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಮನು ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿ, ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಇದಂ ಪವಿತ್ರಂ ಪಾಪಘ್ನಂ ಪುಣ್ಯಂ ವೇದೈಶ್ಚ ಸಮ್ಮಿತಮ್ । ಯಃ ಪಠೇದ್ ರಾಮಚರಿತಂ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ॥೧-೧-

ಈ ಪವಿತ್ರವಾದ, ಪಾಪವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ, ಪುಣ್ಯಮಯವಾದ ರಾಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಯಾರು ಓದುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಏತದಾಖ್ಯಾನಮಾಯುಷ್ಯಂ ಪಠನ್ ರಾಮಾಯಣಂ ನರಃ । ಸಪುತ್ರಪೌತ್ರಃ ಸಗಣಃ ಪ್ರೇತ್ಯ ಸ್ವರ್ಗೇ ಮಹೀಯತೇ ॥೧-೧-

ಈ ಆಯುಷ್ಯಕರ ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಓದುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಮಗ, ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸತ್ತಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಪಠನ್ ದ್ವಿಜೋ ವಾಗೃಷಭತ್ವಮೀಯಾತ್ । ತ್ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ಭೂಮಿಪತಿತ್ವಮೀಯಾತ್ ॥ ವಣಿಕ್ ಜನಃ ಪಣ್ಯಫಲತ್ವಮೀಯಾತ್ । ಜನಶ್ಚ ಶೂದ್ರೋಽಪಿ ಮಹತ್ತ್ವಮೀಯಾತ್ ॥೧-೧-

ಇದನ್ನು ಓದಿದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಉತ್ತಮವಾದ ಮಾತಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಭೂಮಿಯ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; ವ್ಯಾಪಾರಿಯು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಶೂದ್ರನೂ ಕೂಡ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

thumb|ದ್ವಿತೀಯಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಸರ್ಗಃ ॥೧-

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಾಂಡದ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ನಾರದಸ್ಯ ತು ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯವಿಶಾರದಃ । ಪೂಜಯಾಮಾಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹಶಿಷ್ಯೋ ಮಹಾಮುನಿಮ್ ॥೧-೨-

ನಾರದನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವಂತನು, ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು.

ಸ ಮುಹೂರ್ತಂ ಗತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ದೇವಲೋಕಂ ಮುನಿಸ್ತದಾ । ಜಗಾಮ ತಮಸಾತೀರಂ ಜಾಹ್ನವ್ಯಾಸ್ತ್ವವಿದೂರತಃ ॥೧-೨-

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ಮಹರ್ಷಿ ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಜಾಹ್ನವಿಯ ಹತ್ತಿರದ ತಮಸಾ ನದಿಯ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಸ ತು ತೀರಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ತಮಸಾಯಾ ಮುನಿಸ್ತದಾ । ಶಿಷ್ಯಮಾಹ ಸ್ಥಿತಂ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತೀರ್ಥಮಕರ್ದಮಮ್ ॥೧-೨-

ಆಗ ತಮಸಾ ನದಿಯ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮುನಿಯು, ತನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ತೀರ್ಥವು ಕೆಸರಿಲ್ಲದೆ ಶುಭ್ರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ಅಕರ್ದಮಮಿದಂ ತೀರ್ಥಂ ಭರದ್ವಾಜ ನಿಶಾಮಯ । ರಮಣೀಯಂ ಪ್ರಸನ್ನಾಮ್ಬು ಸನ್ಮನುಷ್ಯಮನೋ ಯಥಾ ॥೧-೨-

ಭರದ್ವಾಜ, ಈ ತಮಸಾ ನದಿಯ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೆಸರಿಲ್ಲ, ನೀರು ಸುಚ್ಛವಾಗಿದೆ, ಸುಂದರವಾಗಿದೆ, ಒಳ್ಳೆಯವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ನೋಡು.

ನ್ಯಸ್ಯತಾಂ ಕಲಶಸ್ತಾತ ದೀಯತಾಂ ವಲ್ಕಲಂ ಮಮ । ಇದಮೇವಾವಗಾಹಿಷ್ಯೇ ತಮಸಾತೀರ್ಥಮುತ್ತಮಮ್ ॥೧-೨-

ಮಗನೇ, ನೀನು ಕಳಶವನ್ನು ಇಡು, ನನಗೆ ವಾಲ್ಕಲವನ್ನು ಕೊಡು; ನಾನು ಈ ತಮಸಾ ನದಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತೋ ಭರದ್ವಾಜೋ ವಾಲ್ಮೀಕೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಪ್ರಾಯಚ್ಛತ ಮುನೇಸ್ತಸ್ಯ ವಲ್ಕಲಂ ನಿಯತೋ ಗುರೋಃ ॥೧-೨-

ಮಹಾತ್ಮ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಭರದ್ವಾಜನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಗುರುಗಳಿಗೆ ವಾಲ್ಕಲವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಸ ಶಿಷ್ಯಹಸ್ತಾದಾದಾಯ ವಲ್ಕಲಂ ನಿಯತೇನ್ದ್ರಿಯಃ । ವಿಚಚಾರ ಹ ಪಶ್ಯಂಸ್ತತ್ ಸರ್ವತೋ ವಿಪುಲಂ ವನಮ್ ॥೧-೨-

ಶಿಷ್ಯನ ಕೈಯಿಂದ ವಾಲ್ಕಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಆತನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಆ ವಿಶಾಲವಾದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಸ್ಯಾಭ್ಯಾಶೇ ತು ಮಿಥುನಂ ಚರನ್ತಮನಪಾಯಿನಮ್ । ದದರ್ಶ ಭಗವಾಂಸ್ತತ್ರ ಕ್ರೌಞ್ಚಯೋಶ್ಚಾರುನಿಃಸ್ವನಮ್ ॥೧-೨-

ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವೇ, ಒಬ್ಬ ಜೋಡಿ ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಒಂದರ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡು, ಅಳಿಯದಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಗಿ ಆಡುವುದನ್ನು ಮಹರ್ಷಿ ನೋಡಿದರು.