ತದೇವಮೇನಂ ತ್ವಮನುವ್ರತಾ ಸತೀ ಪತಿವ್ರತಾನಾಂ ಸಮಯಾನುವರ್ತಿನೀ । ಭವಸ್ವ ಭರ್ತ್ತು: ಸಹಧರ್ಮಚಾರಿಣೀ ಯಶಶ್ಚ ಧರ್ಮಂ ಚ ತತ: ಸಮಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ।। ೨.೧೧೭.
ಆದುದರಿಂದ, ನೀನು ಪತಿವ್ರತೆಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿರು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನೀನು ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀಯೆ.
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಶ್ರೀಮದಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತದಶೋತ್ತರಶತತಮ: ಸರ್ಗ:
ಇಂತಾಗಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣದ ಪವಿತ್ರ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ನೂರ ಹದಿನೇಳನೇ ಸರ್ಗ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.
thumb|ಅಷ್ಟಾದಶಶತತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಸಾ ತ್ವೇವಮುಕ್ತಾ ವೈದೇಹೀ ತ್ವನಸೂಯಾ ಽನಸೂಯಯಾ । ಪ್ರತಿಪೂಜ್ಯ ವಚೋ ಮನ್ದಂ ಪ್ರವಕ್ತುಮುಪಚಕ್ರಮೇ ।। ೨.೧೧೮.
ಅನಸೂಯೆಯವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆಯವರು ಅವಳ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ನೈತದಾಶ್ಚರ್ಯ್ಯಮಾರ್ಯಾಯಾ ಯನ್ಮಾಂ ತ್ವಮನುಭಾಷಸೇ । ವಿದಿತಂ ತು ಮಮಾಪ್ಯೇತದ್ಯಥಾ ನಾರ್ಯ್ಯಾ: ಪತಿರ್ಗುರು: ।। ೨.೧೧೮.
ಆರ್ಯೆ, ನೀನು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ; ಪತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವನೀಯನೆಂಬುದು ನನಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ.
ಯದ್ಯಪ್ಯೇಷ ಭವೇದ್ಭರ್ತಾ ಮಮಾರ್ಯೇ ವೃತ್ತವರ್ಜಿತ: । ಅದ್ವೈಧಮುಪಚರ್ತವ್ಯಸ್ತಥಾಪ್ಯೇಷ ಮಯಾ ಭವೇತ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಆರ್ಯೆ, ನನ್ನ ಪತಿ ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆ ಇಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡಲೇಬೇಕು.
ಕಿಂ ಪುನರ್ಯೋ ಗುಣ: ಶ್ಲಾಘ್ಯ: ಸಾನುಕ್ರೋಶೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯ: । ಸ್ಥಿರಾನುರಾಗೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಮಾತೃವತ್ಪಿತೃವತ್ಪ್ರಿಯ: ।। ೨.೧೧೮.
ಹಾಗಾದರೆ, ಅವನು ಗುಣವಂತ, ಶ್ಲಾಘನೀಯ, ದಯಾಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಇರುವ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ತಾಯಿ ತಂದೆಯಂತೆ ಪ್ರಿಯನಾದಾಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೇವಿಸಲೇಬೇಕಲ್ಲವೇ?
ಯಾಂ ವೃತ್ತಿಂ ವರ್ತ್ತತೇ ರಾಮ: ಕೌಸಲ್ಯಾಯಾಂ ಮಹಾಬಲ: । ತಾಮೇವ ನೃಪನಾರೀಣಾಮನ್ಯಾಸಾಮಪಿ ವರ್ತ್ತತೇ ।। ೨.೧೧೮.
ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ರಾಮನು ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ರಾಜಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಕೃದ್ದೃಷ್ಟಾಸ್ವಪಿ ಸ್ತ್ರೀಷು ನೃಪೇಣ ನೃಪವತ್ಸಲ: । ಮಾತೃವದ್ವರ್ತ್ತತೇ ವೀರೋ ಮಾನಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಧರ್ಮವಿತ್ ।। ೨.೧೧೮.
ರಾಜನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಕಂಡ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿಯೂ ರಾಮನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಗೌರವದಿಂದ, ಅಹಂಕಾರವನ್ನೆಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟು ಧರ್ಮಪಾಲಕರಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆಗಚ್ಛನ್ತ್ಯಾಶ್ಚ ವಿಜನಂ ವನಮೇವಂ ಭಯಾವಹಮ್ । ಸಮಾಹಿತಂ ಮೇ ಶ್ವಶ್ರ್ವಾ ಚ ಹೃದಯೇ ತದ್ಧೃತಂ ಮಹತ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಹೀಗೆ ನಾನು ಈ ಭಯಾನಕವಾದ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನನ್ನ ಅತ್ತೆಯವರು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಹತ್ತರವಾದ ಉಪದೇಶ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಪಾಣಿಪ್ರದಾನಕಾಲೇ ಚ ಯತ್ಪುರಾ ತ್ವಗ್ನಿಸನ್ನಿಧೌ । ಅನುಶಿಷ್ಟಾ ಜನನ್ಯಾ ಽಸ್ಮಿ ವಾಕ್ಯಂ ತದಪಿ ಮೇ ಧೃತಮ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಕೈಹಿಡಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಾಯಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಕೂಡ ನನಗೆ ಸದಾ ನೆನಪಿದೆ.
ನವೀಕೃತಂ ಚ ತತ್ಸರ್ವಂ ವಾಕ್ಯೈಸ್ತೇ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಿ । ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಣಾನ್ನಾರ್ಯ್ಯಾಸ್ತಪೋ ನಾನ್ಯದ್ವಿಧೀಯತೇ ।। ೨.೧೧೮.
ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯೇ, ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಆ ಎಲ್ಲ ಉಪದೇಶಗಳು ನನಗೆ ಪುನಃ ಸ್ಮರಣೆಯಾದವು; ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಪತಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ತಪಸ್ಸು ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ.
ಸಾವಿತ್ರೀ ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ವರ್ಗೇ ಮಹೀಯತೇ । ತಥಾವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಯಾತಾ ತ್ವಂ ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಯಾ ದಿವಮ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಸಾವಿತ್ರಿಯವರು ಪತಿಗೆ ಸೇವೆಮಾಡಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆದರು; ನೀನು ಕೂಡ ಪತಿಸೇವೆಯಿಂದ ಆ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀಯೆ.
ವರಿಷ್ಠಾ ಸರ್ವನಾರೀಣಾಮೇಷಾ ಚ ದಿವಿ ದೇವತಾ । ರೋಹಿಣೀ ನ ವಿನಾ ಚನ್ದ್ರಂ ಮುಹೂರ್ತ್ತಮಪಿ ದೃಶ್ಯತೇ ।। ೨.೧೧೮.
ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು, ದೇವಲೋಕದಲ್ಲೂ ದೇವತೆ; ರೋಹಿಣಿ ಚಂದ್ರನಿಂದ ಕ್ಷಣವೂ ದೂರವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಏವಂವಿಧಾಶ್ಚ ಪ್ರವರಾ: ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಭರ್ತೃದೃಢವ್ರತಾ: । ದೇವಲೋಕೇ ಮಹೀಯನ್ತೇ ಪುಣ್ಯೇನ ಸ್ವೇನ ಕರ್ಮಣಾ ।। ೨.೧೧೮.
ಹೀಗೆ ಪತಿಗೆ ದೃಢವಾದ ವ್ರತವಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತತೋ ಽನಸೂಯಾ ಸಂಹೃಷ್ಟಾ ಶ್ರುತ್ವೋಕ್ತಂ ಸೀತಯಾ ವಚ: । ಶಿರಸ್ಯಾಘ್ರಾಯ ಚೋವಾಚ ಮೈಥಿಲೀಂ ಹರ್ಷಯನ್ತ್ಯುತ ।। ೨.೧೧೮.
ಸೀತೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅನಸೂಯೆಯವರು ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು; ಅವಳ ತಲೆಯನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಮಾತಾಡಿ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದರು.
ನಿಯಮೈರ್ವಿವಿಧೈರಾಪ್ತಂ ತಪೋ ಹಿ ಮಹದಸ್ತಿ ಮೇ । ತತ್ಸಂಶ್ರಿತ್ಯ ಬಲಂ ಸೀತೇ ಛನ್ದಯೇ ತ್ವಾಂ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೇ ।। ೨.೧೧೮.
ಸೀತೆ, ನಾನೇಕೆಂದರೆ ವಿವಿಧ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ, ಶುದ್ಧಹಾಸವಿರುವವಳೇ.
ಉಪಪನ್ನಂ ಮನೋಜ್ಞಂ ಚ ವಚನಂ ತವ ಮೈಥಿಲಿ । ಪ್ರೀತಾ ಚಾಸ್ಮ್ಯುಚಿತಂ ಕಿಂ ತೇ ಕರವಾಣಿ ಬ್ರವೀಹಿ ಮೇ ।। ೨.೧೧೮.
ಮೈಥಿಲಿ, ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಯೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿತವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ನಾನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ—ಹೇಳು, ನಿನಗೆ ಯಾವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ತಸ್ಯಾಸ್ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಸ್ಮಿತಾ ಮನ್ದವಿಸ್ಮಯಾ ಕೃತಮಿತ್ಯಬ್ರವೀತ್ಸೀತಾ ತಪೋಬಲಸಮನ್ವಿತಾಮ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಆಕೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸೀತೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ಅವಳು, 'ಇದು ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ,' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಸಾ ತ್ವೇವಮುಕ್ತಾ ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ತಯಾ ಪ್ರೀತತರಾ ಽಭವತ್ । ಸಫಲಂ ಚ ಪ್ರಹರ್ಷಂ ತೇ ಹನ್ತ ಸೀತೇ ಕರೋಮ್ಯಹಮ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಆಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ಹೇಳಿದಳು: 'ಸೀತೆ, ನಿನ್ನ ಸಂತೋಷದ ಆಸೆಯನ್ನು ನಾನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ.'
ಇದಂ ದಿವ್ಯಂ ವರಂ ಮಾಲ್ಯಂ ವಸ್ತ್ರಮಾಭರಣಾನಿ ಚ । ಅಙ್ಗರಾಗಂ ಚ ವೈದೇಹಿ ಮಹಾರ್ಹಂ ಚಾನುಲೇಪನಮ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಇದು ದೈವಿಕವಾದ ಹಾರಗಳು, ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಸುಗಂಧದ ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಅಣಕು—allವು ಇಲ್ಲಿವೆ, ವೈದೇಹಿ.
ಮಯಾ ದತ್ತಮಿದಂ ಸೀತೇ ತವ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಶೋಭಯೇತ್ । ಅನುರೂಪಮಸಂಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ನಿತ್ಯಮೇವ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೨.೧೧೮.
ಸೀತೆ, ನಾನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಕೊಡುಗೆಗಳು ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ನಿನಗೆ ತಕ್ಕವು, ಶುದ್ಧವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ಅಙ್ಗರಾಗೇಣ ದಿವ್ಯೇನ ಲಿಪ್ತಾಙ್ಗೀ ಜನಕಾತ್ಮಜೇ । ಶೋಭಯಿಷ್ಯಸಿ ಭರ್ತ್ತಾರಂ ಯಥಾ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುಮವ್ಯಯಮ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಜನಕನ ಮಗಳು, ಈ ದೈವಿಕ ಲೇಪನವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ನೀನು ನಿನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗುತ್ತೀಯೆ, ಅವನು ಶಾಶ್ವತವಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ.
ಸಾ ವಸ್ತ್ರಮಙ್ಗರಾಗಂ ಚ ಭೂಷಣಾನಿ ಸ್ರಜಸ್ತಥಾ । ಮೈಥಿಲೀ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಪ್ರೀತಿದಾನಮನುತ್ತಮಮ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಮೈಥಿಲಿ ಆ ಬಟ್ಟೆ, ಲೇಪನ, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಾರಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು—ಅದು ಅಪೂರ್ವವಾದ ಪ್ರೀತಿಯ ಕೊಡುಗೆ.
ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ಚ ತತ್ ಸೀತಾ ಪ್ರೀತಿದಾನಂ ಯಶಸ್ವಿನೀ । ಶ್ಲಿಷ್ಟಾಞ್ಜಲಿಪುಟಾ ತತ್ರ ಸಮುಪಾಸ್ತ ತಪೋಧನಾಮ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಯಶಸ್ವಿನಿ ಸೀತೆ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ವಿನಿಯ ಬಳಿ ಗೌರವದಿಂದ ನಿಂತುಕೊಂಡಳು.
ತಥಾ ಸೀತಾಸುಪಾಸೀನಾಮನಸೂಯಾ ದೃಢವ್ರತಾ । ವಚನಂ ಪ್ರಷ್ಟುಮಾರೇಭೇ ಕಾಞ್ಚಿತ್ ಪ್ರಿಯಕಥಾಮನು ।। ೨.೧೧೮.
ಹೀಗೆ ಸೀತೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ, ದೃಢವ್ರತೆಯಾದ ಅನಸೂಯಾ, ಆಕೆಗೆ ಹಿತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.
ಸ್ವಯಂವರೇ ಕಿಲ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ತ್ವಮನೇನ ಯಶಸ್ವಿನಾ । ರಾಘವೇಣೇತಿ ಮೇ ಸೀತೇ ಕಥಾ ಶ್ರುತಿಮುಪಾಗತಾ ।। ೨.೧೧೮.
ಸೀತೆ, ಈ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರಾಘವನು ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಗೆದ್ದನು ಎಂಬ ಕಥೆ ನನಗೆ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ.
ತಾಂ ಕಥಾಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ವಿಸ್ತರೇಣ ಚ ಮೈಥಿಲಿ । ಯಥಾನುಭೂತಂ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ತನ್ಮೇ ತ್ವಂ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ।। ೨.೧೧೮.
ಮೈಥಿಲಿ, ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಆಸೆಯಿದೆ. ನೀನು ಅನುಭವಿಸಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳು.
ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ಸಾ ಸೀತಾ ತಾಂ ತತೋ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀಮ್ । ಶ್ರೂಯತಾಮಿತಿ ಚೋಕ್ತ್ವಾ ವೈ ಕಥಯಾಮಾಸ ತಾಂ ಕಥಾಮ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಸೀತೆ ಆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯಾದ ತಪಸ್ವಿನಿಗೆ, 'ಕೇಳಿ,' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.
ಮಿಥಿಲಾಧಿಪತಿರ್ವೀರೋ ಜನಕೋ ನಾಮ ಧರ್ಮವಿತ್ । ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮೇ ಹ್ಯಭಿರತೋ ನ್ಯಾಯತ: ಶಾಸ್ತಿ ಮೇದಿನೀಮ್ ।। ೨.೧೧೮.
ಮಿಥಿಲೆಯ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜ ಜನಕನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ನ್ಯಾಯದಿಂದ ದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು.
ತಸ್ಯ ಲಾಙ್ಗಲಹಸ್ತಸ್ಯ ಕರ್ಷತ: ಕ್ಷೇತ್ರಮಣ್ಡಲಮ್ । ಅಹಂ ಕಿಲೋತ್ಥಿತಾ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಜಗತೀಂ ನೃಪತೇ: ಸುತಾ ।। ೨.೧೧೮.
ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊಲವನ್ನು ಒರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನಾನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಹೊರಬಂದೆನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.