ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಹೃಷ್ಟಾ ಮುನಿಂ ತಮನುಮಾನ್ಯ ಚ । ಪದ್ಮಪತ್ರಸಮಾನಾಕ್ಷಂ ಪದ್ಮಗರ್ಭಸಮಪ್ರಭಮ್ । ತತ: ಸಾ ಗೃಹಮಾಗಮ್ಯ ದೇವೀ ಪುತ್ರಂ ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೨.೧೧೦.
ಆಕೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು, ಕಮಲದ ಹೂವಿನಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳಳು, ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊಂದಿದ್ದಳು, ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು.
ಸಪತ್ನ್ಯಾ ತು ಗರಸ್ತಸ್ಯೈ ದತ್ತೋ ಗರ್ಭಜಿಘಾಂಸಯಾ । ಗರೇಣ ಸಹ ತೇನೈವ ಜಾತ: ಸ ಸಗರೋ ಽಭವತ್ ।। ೨.೧೧೦.
ಆದರೆ ಸಹಪತ್ನಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿಷವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು. ಆ ವಿಷದೊಡನೆ ಮಗುವು ಹುಟ್ಟಿದನು—ಅವನು ಸಾಗರನಾಗಿದ್ದನು.
ಸ ರಾಜಾ ಸಗರೋ ನಾಮ ಯ: ಸಮುದ್ರಮಖಾನಯತ್ । ಇಷ್ಟ್ವಾ ಪರ್ವಣಿ ವೇಗೇನ ತ್ರಾಸಯನ್ತಮಿಮಾ: ಪ್ರಜಾ: ।। ೨.೧೧೦.
ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತೋಡಿದ ರಾಜನಾದ ಸಾಗರನು, ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ತನ್ನ ವೇಗದಿಂದ ಜನರನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಿದ್ದನು.
ಅಸಮಞ್ಜಸ್ತು ಪುತ್ರೋಭೂತ್ ಸಗರಸ್ಯೇತಿ ನ: ಶ್ರುತಮ್ । ಜೀವನ್ನೇವ ಸ ಪಿತ್ರಾ ತು ನಿರಸ್ತ: ಪಾಪಕರ್ಮಕೃತ್ ।। ೨.೧೧೦.
ಸಾಗರನ ಮಗನಾದ ಅಸಮಂಜನು ದುಷ್ಟಕರ್ಮ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ತಂದೆಯಿಂದ ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
ಅಂಶುಮಾನಪಿ ಪುತ್ರೋ ಽಭೂದಸಮಞ್ಜಸ್ಯ ವೀರ್ಯ್ಯವಾನ್ । ದಿಲೀಪೋಂ ಽಶುಮತ: ಪುತ್ರೋ ದಿಲೀಪಸ್ಯ ಭಗೀರಥ: ।। ೨.೧೧೦.
ಅಸಮಂಜನಿಗೆ ಶೂರನಾದ ಅಂಶುಮಾನನು ಮಗನಾಗಿದ್ದನು. ಅಂಶುಮಾನನಿಗೆ ದಿಲೀಪನು ಮಗನಾಗಿದ್ದನು, ದಿಲೀಪನಿಗೆ ಭಗೀರಥನು ಮಗನಾಗಿದ್ದನು.
ಭಗೀರಥಾತ್ ಕಕುತ್ಸ್ಥಸ್ತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಾ ಯೇನ ವಿಶ್ರುತಾ: । ಕಕುತ್ಸ್ಥಸ್ಯ ಚ ಪುತ್ರೋ ಽಭೂದ್ರಘುರ್ಯೇನ ತು ರಾಘವಾ: ।। ೨.೧೧೦.
ಭಗೀರಥನಿಂದ ಕಕುತ್ಸ್ಥನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನಿಂದಲೇ ಕಕುತ್ಸ್ಥ ವಂಶ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಕಕುತ್ಸ್ಥನ ಮಗನಾದ ರಘುವಿನಿಂದ ರಘುವಂಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ರಘೋಸ್ತು ಪುತ್ರಸ್ತೇಜಸ್ವೀ ಪ್ರವೃದ್ಧ: ಪುರುಷಾದಕ: । ಕಲ್ಮಾಷಪಾದ: ಸೌದಾಸ ಇತ್ಯೇವಂ ಪ್ರಥಿತೋ ಭುವಿ ।। ೨.೧೧೦.
ರಘುವಿನ ಮಗನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ ಆಗಿದ್ದನು, ಅವನು ಪುರುಷರನ್ನು ತಿನ್ನುವವನು. ಅವನನ್ನು ಕಲ್ಮಾಷಪಾದ ಅಥವಾ ಸೌದಾಸ ಎಂದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಲ್ಮಾಷಪಾದಪುತ್ರೋ ಽಭೂಚ್ಛಙ್ಖಣಸ್ತ್ವಿತಿ ವಿಶ್ರುತ: । ಯಸ್ತು ತದ್ವೀರ್ಯಮಾಸಾದ್ಯ ಸಹಸೈನ್ಯೋ ವ್ಯನೀನಶತ್ ।। ೨.೧೧೦.
ಕಲ್ಮಾಷಪಾದನ ಮಗನು ಶಂಖಣ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ತಂದೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ಸಾವಿರ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು.
ಶಙ್ಖಣಸ್ಯ ಚ ಪುತ್ರೋ ಽಭೂಚ್ಛೂರ: ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸುದರ್ಶನ: । ಸುದರ್ಶನಸ್ಯಾಗ್ನಿವರ್ಣ ಅಗ್ನಿವರ್ಣಸ್ಯ ಶೀಘ್ರಗ: ।। ೨.೧೧೦.
ಶಂಖಣನ ಮಗನು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯೂ ಕೀರ್ತಿಶಾಲಿಯೂ ಆದ ಸುದರ್ಶನನು. ಸುದರ್ಶನನ ಮಗನು ಅಗ್ನಿವರ್ಣನು, ಅಗ್ನಿವರ್ಣನ ಮಗನು ಶೀಘ್ರಗನು.
ಶೀಘ್ರಗಸ್ಯ ಮರು: ಪುತ್ರೋ ಮರೋ: ಪುತ್ರ: ಪ್ರಶುಶ್ರುಕ: । ಪ್ರಶುಶ್ರುಕಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಽಭೂದಮ್ಬರೀಷೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿ: ।। ೨.೧೧೦.
ಶೀಘ್ರಗನ ಮಗನು ಮರು, ಮರುವಿನ ಮಗನು ಪ್ರಸುಶ್ರುಕ. ಪ್ರಸುಶ್ರುಕನ ಮಗನು ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅಂಬರೀಷನು.
ಅಮ್ಬರೀಷಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಽಭೂನ್ನಹುಷ: ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮ: । ನಹುಷಸ್ಯ ಚ ನಾಭಾಗ: ಪುತ್ರ: ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕ: ।। ೨.೧೧೦.
ಅಂಬರೀಷನ ಮಗನು ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮನಾದ ನಹುಷನು. ನಹುಷನ ಮಗನು ಅತ್ಯಂತ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ನಾಭಾಗನು.
ಅಜಶ್ಚ ಸುವ್ರತಶ್ಚೈವ ನಾಭಾಗಸ್ಯ ಸುತಾವುಭೌ । ಅಜಸ್ಯ ಚೈವ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ರಾಜಾ ದಶರಥ: ಸುತ: ।। ೨.೧೧೦.
ನಾಭಾಗನಿಗೆ ಅಜ ಮತ್ತು ಸುವ್ರತ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಅಜನ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಜ ದಶರಥನು.
ತಸ್ಯ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ಽಸಿ ದಾಯಾದೋ ರಾಮ ಇತ್ಯಭಿವಿಶ್ರುತ: । ತದ್ಗೃಹಾಣ ಸ್ವಕಂ ರಾಜ್ಯಮವೇಕ್ಷಸ್ವ ಜನಂ ನೃಪ ।। ೨.೧೧೦.
ನೀನು ಅವನ ಹಿರಿಯ ಮಗನೂ ವಾರಸುದಾರನೂ ಆಗಿದ್ದೆ, ರಾಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿನಗೆ ಸೇರಿರುವ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಜನರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳು ರಾಜನೇ.
ಇಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಂ ಹಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ರಾಜಾ ಭವತಿ ಪೂರ್ವಜ: । ಪೂರ್ವಜೇ ನಾವರ: ಪುತ್ರೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ರಾಜ್ಯೇ ಽಭಿಷಿಚ್ಯತೇ ।। ೨.೧೧೦.
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿರಿಯ ಮಗನೇ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಿರಿಯ ಮಗನಿದ್ದಾಗ, ಚಿಕ್ಕ ಮಗನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕವಿಲ್ಲ.
ಸ ರಾಘವಾಣಾಂ ಕುಲಧರ್ಮಮಾತ್ಮನ: ಸನಾತನಂ ನಾದ್ಯ ವಿಹನ್ತುಮರ್ಹಸಿ । ಪ್ರಭೂತರತ್ನಾಮನುಶಾಧಿ ಮೇದಿನೀಂ ಪ್ರಭೂತರಾಷ್ಟ್ರಾಂ ಪಿತೃವನ್ಮಹಾಯಶ: ।। ೨.೧೧೦.
ನೀನು ರಘುವಂಶದ ಹಾಗೂ ನಿನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಇಂದು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಬಾರದು. ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ವಿಶಾಲವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿನ್ನ ಪಿತೃಗಳಂತೆ ಪಾಳು.
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಶ್ರೀಮದಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ದಶೋತ್ತರಶತತಮ: ಸರ್ಗ:
ಇಂತಾಗಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮದಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ನೂರ ಹತ್ತುನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
thumb|ಏಕಾದಶಾಧಿಕಶತತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ವಸಿಷ್ಠಸ್ತು ತದಾ ರಾಮಮುಕ್ತ್ವಾ ರಾಜಪುರೋऺಹಿತ: । ಅಬ್ರವೀದ್ಧರ್ಮಸಂಯುಕ್ತಂ ಪುನರೇವಾಪರಂ ವಚ: ।। ೨.೧೧೧.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠನು ರಾಮನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ, ರಾಜಪೂಜಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಧರ್ಮಪೂರ್ಣವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾತು ಹೇಳಿದನು.
ಪುರುಷಸ್ಯೇಹ ಜಾತಸ್ಯ ಭವನ್ತಿ ಗುರವಸ್ತ್ರಯ: । ಆಚಾರ್ಯ್ಯಶ್ಚೈವ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಪಿತಾ ಮಾತಾ ಚ ರಾಘವ ।। ೨.೧೧೧.
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಮೂವರು ಹಿರಿಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಗುರು, ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ, ಓ ಕಕುತ್ಸ್ಥಕುಲದವರೇ.
ಪಿತಾ ಹ್ಯೇನಂ ಜನಯತಿ ಪುರುಷಂ ಪುರುಷರ್ಷಭ । ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ದದಾತಿ ಚಾಚಾರ್ಯಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಸ ಗುರುರುಚ್ಯತೇ ।। ೨.೧೧೧.
ತಂದೆ ಮಗನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ, ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ; ಗುರುನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಗುರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸೋ ಽಹಂ ತೇ ಪಿತುರಾಚಾರ್ಯ್ಯಸ್ತವ ಚೈವ ಪರನ್ತಪ । ಮಮ ತ್ವಂ ವಚನಂ ಕುರ್ವನ್ ನಾತಿವರ್ತ್ತೇ: ಸತಾಙ್ಗತಿಮ್ ।। ೨.೧೧೧.
ನಾನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಗುರುವಾಗಿಯೂ, ನಿನಗೂ ಗುರುವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಓ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೇ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ, ನೀನು ಸದ್ಗತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
ಇಮಾ ಹಿ ತೇ ಪರಿಷದ: ಶ್ರೇಣಯಶ್ಚ ದ್ವಿಜಾಸ್ತಥಾ । ಏಷು ತಾತ ಚರನ್ ಧರ್ಮಂ ನಾತಿವರ್ತ್ತೇ: ಸತಾಙ್ಗತಿಮ್ ।। ೨.೧೧೧.
ಈ ಸಭೆಗಳು, ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿಜರು ಕೂಡ, ನೀನು ಅವರ ನಡುವೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ, ಒಳ್ಳೆಯವರ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವೃದ್ಧಾಯಾ ಧರ್ಮಶೀಲಾಯಾ ಮಾತುರ್ನಾರ್ಹಸ್ಯವರ್ತ್ತಿತುಮ್ । ಅಸ್ಯಾಸ್ತು ವಚನಂ ಕುರ್ವನ್ ನಾತಿವರ್ತ್ತೇ: ಸತಾಙ್ಗತಿಮ್ ।। ೨.೧೧೧.
ಹಳೆಯದಾದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ತಾಯಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬಾರದು; ಅವಳ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯವರ ದಾರಿಯಿಂದ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
ಭರತಸ್ಯ ವಚ: ಕುರ್ವನ್ ಯಾಚಮಾನಸ್ಯ ರಾಘವ । ಆತ್ಮಾನಂ ನಾತಿವರ್ತ್ತೇಸ್ತ್ವಂ ಸತ್ಯಧರ್ಮಪರಾಕ್ರಮ ।। ೨.೧೧೧.
ಭರತನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಅವನ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಈಡೇರಿಸಿದರೆ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹಾದಿಯಿಂದ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
ಏವಂ ಮಧುರಮುಕ್ತಸ್ತು ಗುರುಣಾ ರಾಘವ: ಸ್ವಯಮ್ । ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಸಮಾಸೀನಂ ವಸಿಷ್ಠಂ ಪುರುಷರ್ಷಭ: ।। ೨.೧೧೧.
ಗುರುವು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಹೇಳಿದಾಗ, ರಾಮನು ಸ್ವತಃ ಕುಳಿತಿದ್ದ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಯನ್ಮಾತಾಪಿತರೌ ವೃತ್ತಂ ತನಯೇ ಕುರುತ: ಸದಾ । ನ ಸುಪ್ರತಿಕರಂ ತತ್ತು ಮಾತ್ರಾ ಪಿತ್ರಾ ಚ ಯತ್ಕೃತಮ್ ।। ೨.೧೧೧.
ತಾಯಿ ತಂದೆ ತಮ್ಮ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಯಾವ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿದಾನ ಮಾಡಲಾಗದು; ತಾಯಿ ತಂದೆಯ ಕೃಪೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಏನೂ ಕೊಡಲಾಗದು.
ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಪ್ರದಾನೇನ ಸ್ನಾಪನೋಚ್ಛಾದನೇನ ಚ । ನಿತ್ಯಂ ಚ ಪ್ರಿಯವಾದೇನ ತಥಾ ಸಂವರ್ದ್ಧನೇನ ಚ ।। ೨.೧೧೧.
ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಕೊಡುವುದು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವುದು, ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿಸುವುದು, ಸದಾ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸುವುದು—ಇವುಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಾಯಿ ತಂದೆಗೆ ಪ್ರತಿದಾನ ಮಾಡಬಹುದು.
ಸ ಹಿ ರಾಜಾ ಜನಯಿತಾ ಪಿತಾ ದಶರಥೋ ಮಮ । ಆಜ್ಞಾತಂ ಯನ್ಮಯಾ ತಸ್ಯ ನ ತನ್ಮಿಥ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೨.೧೧೧.
ಅವನು ನನ್ನ ತಂದೆ ದಶರಥನು, ರಾಜನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಜನಕನು; ಅವನು ನನಗೆ ನೀಡಿದ ಆದೇಶವನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ರಾಮೇಣ ಭರತ: ಪ್ರತ್ಯನನ್ತರಮ್ । ಉವಾಚ ಪರಮೋದಾರ: ಸೂತಂ ಪರಮದುರ್ಮನಾ: ।। ೨.೧೧೧.
ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಭರತನು ಮಹಾ ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ, ತಕ್ಷಣ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.
ಇಹ ಮೇ ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ಶೀಘ್ರಂ ಕುಶಾನಾಸ್ತರ ಸಾರಥೇ । ಆರ್ಯ್ಯಂ ಪ್ರತ್ಯುಪವೇಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಾವನ್ಮೇ ನ ಪ್ರಸೀದತಿ ।। ೨.೧೧೧.
ಸಾರಥಿಯೇ, ಇಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೇಗ ಕುಶವನ್ನು ಹಾಸು; ನನ್ನ ಅಣ್ಣನು ನನಗೆ ಮೆಚ್ಚುವವರೆಗೆ ನಾನು ಅವನ ಎದುರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.
ಅನಾಹಾರೋ ನಿರಾಲೋಕೋ ಧನಹೀನೋ ಯಥಾ ದ್ವಿಜ: । ಶೇಷ್ಯೇ ಪುರಸ್ತಾತ್ ಶಾಲಾಯಾ ಯಾವನ್ನ ಪ್ರತಿಯಾಸ್ಯತಿ ।। ೨.೧೧೧.
ಊಟವಿಲ್ಲದೆ, ಬೆಳಕಿಲ್ಲದೆ, ಧನವಿಲ್ಲದೆ, ದ್ವಿಜನು ಹೇಗಿರುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ, ನಾನು ಆ ಆಶ್ರಯದ ಮುಂದೆ ರಾಮನು ಬರುವವರೆಗೆ ಮಲಗಿರುತ್ತೇನೆ.