ರಥಾಙ್ಗಸಾಹ್ವಾ ನತ್ಯೂಹಾ: ಹಂಸಾ: ಕಾರಣ್ಡವಾ: ಪ್ಲವಾ: । ತಥಾ ಪುಂಸ್ಕೋಕಿಲಾ: ಕ್ರೌಞ್ಚಾ ವಿಸಂಜ್ಞಾ ಭೇಜಿರೇ ದಿಶ: ।। ೨.೧೦೨.
ರಥಾಂಗ, ನತ್ಯೂಹ, ಹಂಸ, ಕಾರಂಡವ, ಪ್ಲವ, ಗಂಡಕೋಗಿಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೌಂಚ ಹಕ್ಕಿಗಳು—all confusion-ಆಗಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹಾರಿಹೋದವು.
ತೇನ ಶಬ್ದೇನ ವಿತ್ರಸ್ತೈರಾಕಾಶಂ ಪಕ್ಷಿಭಿರ್ವೃತಮ್ । ಮನುಷ್ಯೈರಾವೃತಾ ಭೂಮಿರುಭಯಂ ಪ್ರಬಭೌ ತದಾ ।। ೨.೧೦೨.
ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ತುಂಬಿದವು; ಜನರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತುಂಬಿದರು; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಜಗತ್ತುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದವು.
ತತಸ್ತಂ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಂ ಯಶಸ್ವಿನಮರಿನ್ದಮಮ್ । ಆಸೀನಂ ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ರಾಮಂ ದದರ್ಶ ಸಹಸಾ ಜನ: ।। ೨.೧೦೨.
ಆಗ, ಜನರು ಹಠಾತ್ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠಯಶಸ್ಸಿನ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗದ ರಾಮನನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ವಿಗರ್ಹಮಾಣ: ಕೈಕೇಯೀಂ ಸಹಿತೋ ಮನ್ಥರಾಮಪಿ । ಅಭಿಗಮ್ಯ ಜನೋ ರಾಮಂ ಬಾಷ್ಪಪೂರ್ಣಮುಖೋ ಽಭವತ್ ।। ೨.೧೦೨.
ಕೈಕೆಯಿಯನ್ನೂ ಮಂತ್ರೆಯನ್ನೂ ದೂಷಿಸುತ್ತಾ ಜನರು ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮುಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತರು.
ತಾನ್ನರಾನ್ ಬಾಷ್ಪಪೂರ್ಣಾಕ್ಷಾನ್ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾಥ ಸುದು:ಖಿತಾನ್ । ಪರ್ಯ್ಯಷ್ವಜತ ಧರ್ಮಜ್ಞ: ಪಿತೃವನ್ಮಾತೃವಚ್ಚ ಸ: ।। ೨.೧೦೨.
ಅವರು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ದುಃಖದಿಂದ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ರಾಮನು ತಂದೆಯಂತೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ತಾಯಿಯಂತೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
ಸ ತತ್ರ ಕಾಂಚ್ಚಿತ್ ಪರಿಷಸ್ವಜೇ ನರಾನ್ನರಾಶ್ಚ ಕೇಚಿತ್ತು ತಮಭ್ಯವಾದಯನ್ । ಚಕಾರ ಸರ್ವಾನ್ ಸವಯಸ್ಯ ಬಾನ್ಧವಾನ್ ಯಥಾರ್ಹಮಾಸಾದ್ಯ ತದಾ ನೃಪಾತ್ಮಜ: ।। ೨.೧೦೨.
ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಕೆಲವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು; ರಾಜಕುಮಾರನು ಎಲ್ಲ ಸಮವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದನು.
ಸ ತತ್ರ ತೇಷಾಂ ರುದತಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಂ ಭುವಂ ಚ ಖಂ ಚಾನುನಿನಾದಯನ್ ಸ್ವನ: । ಗುಹಾ ಗಿರೀಣಾಂ ಚ ದಿಶಶ್ಚ ಸನ್ತತಂ ಮೃದಙ್ಗಘೋಷಪ್ರತಿಮ: ಪ್ರಶುಶ್ರುವೇ ।। ೨.೧೦೨.
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಅಳುತ್ತಿರುವ ಶಬ್ದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ, ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದಂಗದ ಘೋಷದಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಶ್ರೀಮದಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವ್ಯುತ್ತರಶತತಮ:ಸರ್ಗ:
ಇಂತಿ ಪವಿತ್ರವಾದ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯವರು ರಚಿಸಿದ ಶ್ರೀಮದಾಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ನೂರೆರಡನೆಯ ಸರ್ಗ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.
thumb|ತ್ರ್ಯಧಿಕಶತತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ವಸಿಷ್ಠ: ಪುರತ: ಕೃತ್ವಾ ದಾರಾನ್ ದಶರಥಸ್ಯ ಚ । ಅಭಿಚಕ್ರಾಮ ತಂ ದೇಶಂ ರಾಮದರ್ಶನತರ್ಷಿತ: ।। ೨.೧೦೩.
ವಸಿಷ್ಠರು ದಶರಥನ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಆ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು.
ರಾಜಪತ್ನ್ಯಶ್ಚ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯೋ ಮನ್ದಂ ಮನ್ದಾಕಿನೀಂ ಪ್ರತಿ । ದದೃಶುಸ್ತತ್ರ ತತ್ತೀರ್ಥಂ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಸೇವಿತಮ್ ।। ೨.೧೦೩.
ರಾಜಪತ್ನಿಯರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸೇವಿಸಿದ ಆ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಕೌಸಲ್ಯಾ ಬಾಷ್ಪಪೂರ್ಣೇನ ಮುಖೇನ ಪರಿಶುಷ್ಯತಾ । ಸುಮಿತ್ರಾಮಬ್ರವೀದ್ದೀನಾ ಯಾಶ್ऺಚಾನ್ಯಾ ರಾಜಯೋಷಿತ: ।। ೨.೧೦೩.
ಕೌಸಲ್ಯಾಳ ಮುಖ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಒಣಗಿಹೋಗಿತ್ತು; ಅವಳು ದುಃಖದಿಂದ ಸುಮಿತ್ರೆಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
ಇದಂ ತೇಷಾಮನಾಥಾನಾಂ ಕ್ಲಿಷ್ಟಮಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾಮ್ । ವನೇ ಪ್ರಾಕ್ಕೇವಲಂ ತೀರ್ಥಂ ಯೇ ತೇ ನಿರ್ವಿಷಯೀಕೃತಾ: ।। ೨.೧೦೩.
ಇವರು ನಿರಪರಾಧಿಗಳಾದರೂ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟು ಕಾಡಿಗೆ ಕಳಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುವವರ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥ ಇದು.
ಇತ: ಸುಮಿತ್ರೇ ಪುತ್ರಸ್ತೇ ಸದಾ ಜಲಮತನ್ದ್ರಿತ: । ಸ್ವಯಂ ಹರತಿ ಸೌಮಿತ್ರಿರ್ಮಮ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಕಾರಣಾತ್ ।। ೨.೧೦೩.
ಇಲ್ಲಿಂದ, ಸುಮಿತ್ರೆ, ನಿನ್ನ ಮಗ ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಜಲವನ್ನು ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ತರುತ್ತಾನೆ.
ಜಘನ್ಯಮಪಿ ತೇ ಪುತ್ರ: ಕೃತವಾನ್ನ ತು ಗರ್ಹಿತ: । ಭ್ರಾತುರ್ಯದರ್ಥಸಹಿತಂ ಸರ್ವಂ ತದ್ವಿಹಿತಂ ಗುಣೈ: ।। ೨.೧೦೩.
ನಿನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಮಗನು ಯಾವ ತಪ್ಪು ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ; ಅವನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸದ್ಗುಣದಿಂದಲೇ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಅದ್ಯಾಯಮಪಿ ತೇ ಪುತ್ರ: ಕ್ಲೇಶಾನಾಮತಥೋಚಿತ: । ನೀಚಾನರ್ಥಸಮಾಚಾರಂ ಸಜ್ಜಂ ಕರ್ಮ ಪ್ರಮುಞ್ಚತು ।। ೨.೧೦೩.
ಇಂದು ಕೂಡ, ನಿನ್ನ ಮಗನು ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಹವಣಿಯಾಗದವನಾದರೂ, ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.
ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ರೇಷು ದರ್ಭೇಷು ಸಾ ದದರ್ಶ ಮಹೀತಲೇ । ಪಿತುರಿಙ್ಗುದಿಪಿಣ್ಯಾಕಂ ನ್ಯಸ್ತಮಾಯತಲೋಚನಾ ।। ೨.೧೦೩.
ದಕ್ಷಿಣಮುಖದ ದರ್ಭದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಗಂಡನಿಟ್ಟಿದ್ದ ಇಂಗುಡಿ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಆ ವಿಶಾಲಕಣ್ಣುಗಳ ಕೌಸಲ್ಯೆ ನೋಡಿದಳು.
ತಂ ಭೂಮೌ ಪಿತುರಾರ್ತೇನ ನ್ಯಸ್ತಂ ರಾಮೇಣ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸಾ । ಉವಾಚ ದೇವೀ ಕೌಸಲ್ಯಾ ಸರ್ವಾ ದಶರಥಸ್ತ್ರಿಯ: ।। ೨.೧೦೩.
ರಾಮನು ತಂದೆಯ ದುಃಖದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವಿ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಎಲ್ಲ ದಶರಥನ ಪತ್ನಿಯರಿಗೂ ಹೇಳಿದರು.
ಇದಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುನಾಥಸ್ಯ ರಾಘವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನ: । ರಾಘವೇಣ ಪಿತುರ್ದತ್ತಂ ಪಶ್ಯತೈತದ್ಯಥಾವಿಧಿ ।। ೨.೧೦೩.
ಇದು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ನಾಯಕ, ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನ ತಂದೆಗೆ ರಾಮನು ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹಿಟ್ಟು; ನೋಡಿ, ಹೇಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು.
ತಸ್ಯ ದೇವಸಮಾನಸ್ಯ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನ: । ನೈತದೌಪಯಿಕಂ ಮನ್ಯೇ ಭುಕ್ತಭೋಗಸ್ಯ ಭೋಜನಮ್ ।। ೨.೧೦೩.
ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಆ ರಾಜನಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಇಂತಹ ಆಹಾರವು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಚತುರನ್ತಾಂ ಮಹೀಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಮಹೇನ್ದ್ರಸದೃಶೋ ವಿಭು: । ಕಥಮಿಙ್ಗುದಿಪಿಣ್ಯಾಕಂ ಸ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ವಸುಧಾಧಿಪ: ।। ೨.೧೦೩.
ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದ ಮಹೇಂದ್ರನಂತೆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಭೂಪತಿ ಈಗ ಇಂಗುಡಿ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಅದರ ಪಿಂಡವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಗೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯ.
ಅತೋ ದು:ಖತರಂ ಲೋಕೇ ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮಾ । ಯತ್ರ ರಾಮ: ಪಿತುರ್ದದ್ಯಾದಿಙ್ಗುದೀಕ್ಷೋದಮೃದ್ಧಿಮಾನ್ ।। ೨.೧೦೩.
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಇಂಗುಡಿ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಜೇನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ದುಃಖಕರವಾದುದು ನನಗೆ ಏನೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
ರಾಮೇಣೇಙ್ಗುದಿಪಿಣ್ಯಾಕಂ ಪಿತುರ್ದತ್ತಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಮೇ । ಕಥಂ ದು:ಖೇನ ಹೃದಯಂ ನ ಸ್ಫೋಟತಿ ಸಹಸ್ರಧಾ ।। ೨.೧೦೩.
ರಾಮನು ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಇಂಗುಡಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನನ್ನ ಹೃದಯವು ದುಃಖದಿಂದ ಸಾವಿರ ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ಒಡೆಯದೆ ಹೇಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ.
ಶ್ರುತಿಸ್ತು ಖಲ್ವಿಯಂ ಸತ್ಯಾ ಲೌಕಿಕೀ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮಾ । ಯದನ್ನ: ಪುರುಷೋ ಭವತಿ ತದನ್ನಾಸ್ತಸ್ಯ ದೇವತಾ: ।। ೨.೧೦೩.
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನರು ಹೇಳುವ ಮಾತು ನಿಜವೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ; ಯಾವ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ದೇವತೆಗಳೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಏವಮಾರ್ತ್ತಾಂ ಸಪತ್ನ್ಯಸ್ತಾ ಜಗ್ಮುರಾಶ್ವಾಸ್ಯ ತಾಂ ತದಾ । ದದೃಶುಶ್ಚಾಶ್ರಮೇ ರಾಮಂ ಸ್ವರ್ಗಚ್ಯುತಮಿವಾಮರಮ್ ।। ೨.೧೦೩.
ಅವಳ ದುಃಖವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಪತ್ನಿಯರು ಅವಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳಿ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿದರು; ನಂತರ ಅವರು ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಿದ್ದ ದೇವತೆಯಂತೆ ನೋಡಿದರು.
ಸರ್ವಭೋಗೈ: ಪರಿತ್ಯಕ್ತಂ ರಾಮಂ ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಮಾತರ: । ಆರ್ತ್ತಾ ಮುಮುಚುರಶ್ರೂಣಿ ಸಸ್ವರಂ ಶೋಕಕರ್ಶಿತಾ: ।। ೨.೧೦೩.
ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ತಾಯಂದಿರು ದುಃಖದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು, ಜೋರಾಗಿ ಅಳಲು ಬಿಟ್ಟರು.
ತಾಸಾಂ ರಾಮ: ಸಮುತ್ಥಾಯ ಜಗ್ರಾಹ ಚರಣಾನ್ ಶುಭಾನ್ । ಮಾತಽಣಾಂ ಮನುಜವ್ಯಾಘ್ರ: ಸರ್ವಾಸಾಂ ಸತ್ಯಸಙ್ಗರ: ।। ೨.೧೦೩.
ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿಯ ಹುಲಿ, ವಚನಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಎದ್ದು ಎಲ್ಲ ತಾಯಂದಿರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು.
ತಾ: ಪಾಣಿಭಿ: ಸುಖಸ್ಪರ್ಶೈರ್ಮೃದ್ವಙ್ಗುಲಿತಲೈ: ಶುಭೈ: । ಪ್ರಮಮಾರ್ಜೂ ರಜ: ಪೃಷ್ಠಾದ್ರಾಮಸ್ಯಾಯತಲೋಚನಾ: ।। ೨.೧೦೩.
ಆ ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಮೃದುವಾದ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ರಾಮನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿದ ಧೂಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತೊಳೆದರು.
ಸೌಮಿತ್ರಿರಪಿ ತಾ: ಸರ್ವಾ: ಮಾತಽ: ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ದು:ಖಿತ: । ಅಭ್ಯವಾದಯತಾಸಕ್ತಂ ಶನೈ ರಾಮಾದನನ್ತರಮ್ ।। ೨.೧೦೩.
ಸೌಮಿತ್ರಿಯೂ ಕೂಡ, ಎಲ್ಲ ತಾಯಂದಿರನ್ನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ, ರಾಮನ ನಂತರ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
ಯಥಾ ರಾಮೇ ತಥಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಸರ್ವಾ ವವೃತಿರೇ ಸ್ತ್ರಿಯ: । ವೃತ್ತಿಂ ದಶರಥಾಜ್ಜಾತೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇ ಶುಭಲಕ್ಷಣೇ ।। ೨.೧೦೩.
ದಶರಥನಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಕೂಡ ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ರಾಮನಿಗೆ ತೋರಿದ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೆಯೇ ತೋರಿದರು.
ಸೀತಾಪಿ ಚರಣಾಂಸ್ತಾಸಾಮುಪಸಂಗೃಹ್ಯ ದು:ಖಿತಾ । ಶ್ವಶ್ರೂಣಾಮಶ್ರುಪೂರ್ಣಾಕ್ಷೀ ಸಾ ಬಭೂವಾಗ್ರತ: ಸ್ಥಿತಾ ।। ೨.೧೦೩.
ಸೀತೆಯೂ ದುಃಖದಿಂದ ತನ್ನ ಅತ್ತೆಮಕ್ಕಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತಳು.