ಅಜಾಯತ ಸಮಂ ತೇನ ತಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ । ಗೋಲಾಙ್ಗೂಲೀಷು ಚೋತ್ಪನ್ನಾಃ ಕಿಂಚಿದುನ್ನತವಿಕ್ರಮಾಃ ॥೧-೧೭-
ಪ್ರತಿ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಅವರಂತೆಯೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಗೋಲಾಂಗೂಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ಋಕ್ಷೀಷು ಚ ತಥಾ ಜಾತಾ ವಾನರಾಃ ಕಿನ್ನರೀಷು ಚ । ದೇವಾ ಮಹರ್ಷಿಗನ್ಧರ್ವಾಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಯಕ್ಷಾ ಯಶಸ್ವಿನಃ ॥೧-೧೭-
ಹಾಗೆಯೇ ಋಕ್ಷಿಯರಲ್ಲಿ, ಕಿನ್ನರಿಯರಲ್ಲಿ ವಾನರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ದೇವತೆಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಗರುಡನು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಕ್ಷರು,
ನಾಗಾಃ ಕಿಮ್ಪುರುಷಾಶ್ಚೈವ ಸಿದ್ಧವಿದ್ಯಾಧರೋರಗಾಃ । ಬಹವೋ ಜನಯಾಮಾಸುರ್ಹೃಷ್ಟಾಸ್ತತ್ರ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥೧-೧೭-
ನಾಗರು, ಕಿಂಪುರುಷರು, ಸಿದ್ಧರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಉರಗರು—ಅವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದರು.
ಚಾರಣಾಶ್ಚ ಸುತಾನ್ ವೀರಾನ್ ಸಸೃಜುರ್ವನಚಾರಿಣಃ । ವಾನರಾನ್ ಸುಮಹಾಕಾಯಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ವೈ ವನಚಾರಿಣಃ ॥೧-೧೭-
ಗಂಧರ್ವರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ವೀರ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರು. ಆ ವಾನರರು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಹ ಹೊಂದಿದವರು, ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಎಲ್ಲರೂ ಅರಣ್ಯದೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸುವವರು ಆಗಿದ್ದರು.
ಅಪ್ಸರಸ್ಸು ಚ ಮುಖ್ಯಾಸು ತಥಾ ವಿದ್ಯಾಧರೀಷು ಚ । ನಾಗಕನ್ಯಾಸು ಚ ತದಾ ಗನ್ಧರ್ವೀಣಾಂ ತನೂಷು ಚ । ಕಾಮರೂಪಬಲೋಪೇತಾ ಯಥಾಕಾಮವಿಚಾರಿಣಃ ॥೧-೧೭-
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಪ್ಸರೆಯರು, ವಿದ್ಯಾಧರಿಯರು, ನಾಗಕನ್ಯೆಯರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವಿಯರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ದೇಹಗಳಿಂದ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ತಾಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸಿಂಹಶಾರ್ದೂಲಸದೃಶಾ ದರ್ಪೇಣ ಚ ಬಲೇನ ಚ । ಶಿಲಾಪ್ರಹರಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವೇ ಪಾದಪಯೋಧಿನಃ ॥೧-೧೭-
ಅವರು ಹಿಗ್ಗು ಮತ್ತು ಬಲದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಹುಲಿಯಂತೆ ಇದ್ದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಆಯುಧವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವರು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ನಖದಂಷ್ಟ್ರಾಯುಧಾಃ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರಕೋವಿದಾಃ । ವಿಚಾಲಯೇಯುಃ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಾನ್ ಭೇದಯೇಯುಃ ಸ್ಥಿರಾನ್ ದ್ರುಮಾನ್ ॥೧-೧೭-
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಖ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳು ಆಯುಧವಾಗಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲ ವಿಧವಾದ ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕದಡಲು, ಬಲವಾದ ಮರಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.
ಕ್ಷೋಭಯೇಯುಶ್ಚ ವೇಗೇನ ಸಮುದ್ರಂ ಸರಿತಾಂ ಪತಿಮ್ । ದಾರಯೇಯುಃ ಕ್ಷಿತಿಂ ಪದ್ಭ್ಯಾಮಾಪ್ಲವೇಯುರ್ಮಹಾರ್ಣವಾನ್ ॥೧-೧೭-
ಅವರು ತಮ್ಮ ವೇಗದಿಂದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕೂಡ ಅಲುಗಾಡಿಸಬಹುದು, ತಮ್ಮ ಕಾಲಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚೀರಬಹುದು, ದೊಡ್ಡ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಹಾರಿ ದಾಟಬಹುದು.
ನಭಸ್ತಲಂ ವಿಶೇಯುಶ್ಚ ಗೃಹ್ಣೀಯುರಪಿ ತೋಯದಾನ್ । ಗೃಹ್ಣೀಯುರಪಿ ಮಾತಙ್ಗಾನ್ ಮತ್ತಾನ್ ಪ್ರವ್ರಜತೋ ವನೇ ॥೧-೧೭-
ಅವರು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು, ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದು, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಮದಮತ್ತವಾದ ಆನೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.
ನರ್ದಮಾನಾಂಶ್ಚ ನಾದೇನ ಪಾತಯೇಯುರ್ವಿಹಙ್ಗಮಾನ್ । ಈದೃಶಾನಾಂ ಪ್ರಸೂತಾನಿ ಹರೀಣಾಂ ಕಾಮರೂಪಿಣಾಮ್ ॥೧-೧೭-
ಅವರು ಗರ್ಜನೆಯ ಶಬ್ದದಿಂದ ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವಾನರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಶತಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ಯೂಥಪಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ । ತೇ ಪ್ರಧಾನೇಷು ಯೂಥೇಷು ಹರೀಣಾಂ ಹರಿಯೂಥಪಾಃ ॥೧-೧೭-
ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವಾನರ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅವರು ವಾನರ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.
ಬಭೂವುರ್ಯೂಥಪಶ್ರೇಷ್ಠಾನ್ ವೀರಾಂಶ್ಚಾಜನಯನ್ ಹರೀನ್ । ಅನ್ಯೇ ಋಕ್ಷವತಃ ಪ್ರಸ್ಥಾನುಪತಸ್ಥುಃ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥೧-೧೭-
ಅವರು ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು, ವೀರ ವಾನರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರು. ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು, ಕರಡಿಯಂತೆ ಇದ್ದವರನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಅನುಸರಿಸಿದರು.
ಅನ್ಯೇ ನಾನಾವಿಧಾಞ್ಛೈಲಾನ್ ಕಾನನಾನಿ ಚ ಭೇಜಿರೇ । ಸೂರ್ಯಪುತ್ರಂ ಚ ಸುಗ್ರೀವಂ ಶಕ್ರಪುತ್ರಂ ಚ ವಾಲಿನಮ್ ॥೧-೧೭-
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ಅವರು ಸೂರ್ಯನ ಪುತ್ರ ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ಪುತ್ರ ವಾಲಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರು.
ಭ್ರಾತರಾವುಪತಸ್ಥುಸ್ತೇ ಸರ್ವೇ ಚ ಹರಿಯೂಥಪಾಃ । ನಲಂ ನೀಲಂ ಹನೂಮನ್ತಮನ್ಯಾಂಶ್ಚ ಹರಿಯೂಥಪಾನ್ ॥೧-೧೭-
ಎಲ್ಲ ವಾನರ ನಾಯಕರು ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ ಸುತ್ತ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ನಳ, ನೀಳ, ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾನರ ನಾಯಕರೂ ಸೇರಿದರು.
ತೇ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಬಲಸಮ್ಪನ್ನಾಃ ಸರ್ವೇ ಯುದ್ಧವಿಶಾರದಾಃ । ವಿಚರನ್ತೋಽರ್ದಯನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಸಿಂಹವ್ಯಾಘ್ರಮಹೋರಗಾನ್ ॥೧-೧೭-
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಗರುಡನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ಸಿಂಹ, ಹುಲಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮಹಾಬಲೋ ಮಹಾಬಾಹುರ್ವಾಲೀ ವಿಪುಲವಿಕ್ರಮಃ । ಜುಗೋಪ ಭುಜವೀರ್ಯೇಣ ಋಕ್ಷಗೋಪುಚ್ಛವಾನರಾನ್ ॥೧-೧೭-
ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ದೀರ್ಘಬಾಹುವಾದ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ವಾಲಿ ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಕರಡಿಯಂತೆ ಬಾಲವಿರುವ ವಾನರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ತೈರಿಯಂ ಪೃಥಿವೀ ಶೂರೈಃ ಸಪರ್ವತವನಾರ್ಣವಾ । ಕೀರ್ಣಾ ವಿವಿಧಸಂಸ್ಥಾನೈರ್ನಾನಾವ್ಯಞ್ಜನಲಕ್ಷಣೈಃ ॥೧-೧೭-
ಈ ವೀರರಿಂದ ಪರ್ವತಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳಿರುವ ಭೂಮಿ ವಿವಿಧ ರೂಪ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಯಿತು.
ತೈರ್ಮೇಘವೃನ್ದಾಚಲಕೂಟಸಂನಿಭೈ- :::ರ್ಮಹಾಬಲೈರ್ವಾನರಯೂಥಪಾಧಿಪೈಃ ಬಭೂವ ಭೂರ್ಭೀಮಶರೀರರೂಪೈಃ :::ಸಮಾವೃತಾ ರಾಮಸಹಾಯಹೇತೋಃ ॥೧-೧೭-
ಮೆಘಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಶಿಖರಗಳಂತೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಾನರ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಭೂಮಿ ಭಯಾನಕ ರೂಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಯಿತು, ರಾಮನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ.
thumb|ಅಷ್ಟಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೧-
ಈಗ ಅಷ್ಟದಶಮ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ನಿರ್ವೃತ್ತೇ ತು ಕ್ರತೌ ತಸ್ಮಿನ್ ಹಯಮೇಧೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯಮರಾ ಭಾಗಾನ್ ಪ್ರತಿಜಗ್ಮುರ್ಯಥಾಗತಮ್ ॥೧-೧೮-
ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಹಯಮೇಧ ಯಾಗ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾಲು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಬಂದಂತೆಯೇ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
ಸಮಾಪ್ತದೀಕ್ಷಾನಿಯಮಃ ಪತ್ನೀಗಣಸಮನ್ವಿತಃ । ಪ್ರವಿವೇಶ ಪುರೀಂ ರಾಜಾ ಸಭೃತ್ಯಬಲವಾಹನಃ ॥೧-೧೮-
ದೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇವಕರು, ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಯಥಾರ್ಹಂ ಪೂಜಿತಾಸ್ತೇನ ರಾಜ್ಞಾ ವೈ ಪೃಥಿವೀಶ್ವರಾಃ । ಮುದಿತಾಃ ಪ್ರಯಯುರ್ದೇಶಾನ್ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಮುನಿಪುಂಗವಮ್ ॥೧-೧೮-
ಅವನು ರಾಜನಿಂದ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
ಶ್ರೀಮತಾಂ ಗಚ್ಛತಾಂ ತೇಷಾಂ ಸ್ವಗೃಹಾಣಿ ಪುರಾತ್ ತತಃ । ಬಲಾನಿ ರಾಜ್ಞಾಂ ಶುಭ್ರಾಣಿ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾನಿ ಚಕಾಶಿರೇ ॥೧-೧೮-
ಆ ಮಹಾನ್ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ, ಅವರ ಭವ್ಯ ಸೇನೆಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಗತೇಷು ಪೃಥಿವೀಶೇಷು ರಾಜಾ ದಶರಥಃ ಪುನಃ । ಪ್ರವಿವೇಶ ಪುರೀಂ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾನ್ ॥೧-೧೮-
ಭೂಮಿಯ ರಾಜರು ಹೋದ ನಂತರ, ಶ್ರೀಮಂತ ದಶರಥನು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಶಾನ್ತಯಾ ಪ್ರಯಯೌ ಸಾರ್ಧಮೃಶಷ್ಯಶೃಙ್ಗಃ ಸುಪೂಜಿತಃ । ಅಮುಗಮ್ಯಮಾನೋ ರಾಜ್ಞಾ ಚ ಸಾನುಯಾತ್ರೇಣ ಧೀಮತಾ ॥೧-೧೮-
ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಋಷ್ಯಶೃಂಗನು ಶಾಂತೆಯೊಂದಿಗೆ, ರಾಜನು ತಡೆಯದೆ, ತನ್ನ ಬಳಗದವರೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.
ಏವಂ ವಿಸೃಜ್ಯ ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ರಾಜಾ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮಾನಸಃ । ಉವಾಸ ಸುಖಿತಸ್ತತ್ರ ಪುತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಚಿನ್ತಯನ್ ॥೧-೧೮-
ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನು ವಿದಾಯಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಹರ್ಷದಿಂದ ರಾಜನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು, ಮಗನ ಜನನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇದ್ದನು.
ತತೋ ಯಜ್ಞೇ ಸಮಾಪ್ತೇ ತು ಋತೂನಾಂ ಷಟ್ ಸಮತ್ಯಯುಃ । ತತಶ್ಚ ದ್ವಾದಶೇ ಮಾಸೇ ಚೈತ್ರೇ ನಾವಮಿಕೇ ತಿಥೌ ॥೧-೧೮-
ಯಜ್ಞ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಆರು ಋತುಗಳು ಕಳೆದವು; ನಂತರ ಹನ್ನೆರಡನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಒಂಬತ್ತನೇ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ—
ನಕ್ಷತ್ರೇಽದಿತಿದೈವತ್ಯೇ ಸ್ವೋಚ್ಚಸಂಸ್ಥೇಷು ಪಞ್ಚಸು । ಗ್ರಹೇಷು ಕರ್ಕಟೇ ಲಗ್ನೇ ವಾಕ್ಪತಾವಿನ್ದುನಾ ಸಹ ॥೧-೧೮-
ಅದಿತಿಯು ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಪುನರ್ವಸು ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ, ಐದು ಗ್ರಹಗಳು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗುರು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನು ಕರ್ಕಾಟಕ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ—
ಪ್ರೋದ್ಯಮಾನೇ ಜಗನ್ನಾಥಂ ಸರ್ವಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಮ್ । ಕೌಸಲ್ಯಾಜನಯದ್ ರಾಮಂ ದಿವ್ಯಲಕ್ಷಣಸಂಯುತಮ್ ॥೧-೧೮-
ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲರಿಗೂ ಪೂಜಿತನಾದ ಭಗವಂತನು ಉದಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೌಸಲ್ಯಾ ದೇವತೆಗುಣಗಳಿರುವ ರಾಮನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
ವಿಷ್ಣೋರರ್ಧಂ ಮಹಾಭಾಗಂ ಪುತ್ರಮೈಕ್ಷ್ವಾಕುನನ್ದನಮ್ । ಲೋಹಿತಾಕ್ಷಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ರಕ್ತೋಷ್ಠಂ ದುನ್ದುಭಿಸ್ವನಮ್ ॥೧-೧೮-
ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅರ್ಧಭಾಗ, ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನವನು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ಆನಂದ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣು, ಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಗಳು, ಕೆಂಪು ತುಟಿ, ಡೊಳ್ಳಿನಂತೆ ಘನವಾದ ಧ್ವನಿ ಹೊಂದಿದ್ದನು.