ಗಚ್ಛನ್ನೇವಾಥ ಭರತಸ್ತಾಪಸಾಲಯಸಂಸ್ಥಿತಾಮ್। ಭ್ರಾತು: ಪರ್ಣಕುಟೀಂ ಶ್ರೀಮಾನುಟಜಂ ಚ ದದರ್ಶ ಹ ।। ೨.೯೯.
ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಭರತನು, ತಪಸ್ವಿಗಳ ಮನೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಪರ್ಣಕುಟಿರವನ್ನೂ ಆಶ್ರಮವನ್ನೂ ನೋಡಿದನು.
ಶಾಲಾಯಾಸ್ತ್ವಗ್ರತಸ್ತಸ್ಯಾ ದದರ್ಶ ಭರತಸ್ತದಾ। ಕಾಷ್ಠಾನಿ ಚಾವಭಗ್ನಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣ್ಯುಪಚಿತಾನಿ ಚ ।। ೨.೯೯.
ಆ ಕುಟಿರದ ಮುಂದೆ ಭರತನು ಒಡೆದ ಮರದ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಗುಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ದದರ್ಶಾಶ್ರಮಮೀಯುಷ:। ಕೃತಂ ವೃಕ್ಷೇಷ್ವಭಿಜ್ಞಾನಂ ಕುಶಚೀರೈ: ಕ್ವಚಿತ್ ಕ್ವಚಿತ್ ।। ೨.೯೯.
ಅಲ್ಲಿ ಬಂದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಕುಶದಾರಗಳಿಂದ ಅವರ ಗುರುತು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.
ದದರ್ಶ ಚ ವನೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಮಹತ: ಸಞ್ಚಯಾನ್ ಕೃತಾನ್। ಮೃಗಾಣಾಂ ಮಹಿಷಾಣಾಂ ಚ ಕऺರೀಷೈ: ಶೀತಕಾರಣಾತ್ ।। ೨.೯೯.
ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಹಸಿವನ್ನು ತಣಿಸಲು, ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆಗಳ ಚರ್ಮಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ದೊಡ್ಡ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು.
ಗಚ್ಛನ್ನೇವ ಮಹಾಬಾಹುರ್ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಭರತಸ್ತದಾ। ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಚಾಬ್ರವೀದ್ಧೃಷ್ಟಸ್ತಾನಮಾತ್ಯಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಶ: ।। ೨.೯೯.
ಅವಧೂತನಾದ ಭರತನು ಹೋದಾಗ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಸಚಿವರಿಗೂ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಮನ್ಯೇ ಪ್ರಾಪ್ತಾ: ಸ್ಮ ತಂ ದೇಶಂ ಭರದ್ವಾಜೋ ಯಮಬ್ರವೀತ್। ನಾತಿದೂರೇ ಹಿ ಮನ್ಯೇಽಹಂ ನದೀಂ ಮನ್ದಾಕಿನೀಮಿತ: ।। ೨.೯೯.
'ನಾವು ಭರದ್ವಾಜನು ಹೇಳಿದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿಯೂ ದೂರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.'
ಉಚ್ಚೈರ್ಬದ್ಧಾನಿ ಚೀರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಭವೇದಯಮ್। ಅಭಿಜ್ಞಾನಕೃತ: ಪನ್ಥಾ ವಿಕಾಲೇ ಗನ್ತುಮಿಚ್ಛತಾ ।। ೨.೯೯.
'ಈ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ಚೀರಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ದಾರಿಯ ಗುರುತು ಮಾಡಲು, ಅಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಇಟ್ಟಿರಬಹುದು.'
ಇದಂ ಚೋದಾತ್ತದನ್ತಾನಾಂ ಕುಞ್ಜರಾಣಾಂ ತರಸ್ವಿನಾಮ್। ಶೈಲಪಾರ್ಶ್ವೇ ಪರಿಕ್ರಾನ್ತಮನ್ಯೋನ್ಯಮಭಿಗರ್ಜತಾಮ್ ।। ೨.೯೯.
'ಈ ಪರ್ವತದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ದಂತಗಳಿರುವ ವೇಗವಾದ ಆನೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಸುತ್ತಾಡಿದ ಗುರುತುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.'
ಯಮೇವಾಧಾತುಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ತಾಪಸಾ: ಸತತಂ ವನೇ। ತಸ್ಯಾಸೌ ದೃಶ್ಯತೇ ಧೂಮ: ಸಙ್ಕುಲ: ಕೃಷ್ಣವರ್ತ್ಮನ: ।। ೨.೯೯.
ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವ ವನವಾಸಿಗಳು ಹೋಮ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಆ ದಟ್ಟವಾದ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆ ದಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಎದ್ದಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಅತ್ರಾಹಂ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಂ ಗುರುಸಂಸ್ಕಾರಕಾರಿಣಮ್। ಆರ್ಯಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಂಹೃಷ್ಟೋ ಮಹರ್ಷಿಮಿವ ರಾಘವಮ್ ।। ೨.೯೯.
ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಗುರುಗಳ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ರಾಘವನು ಮಹರ್ಷಿಯಂತೆ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
ಅಥ ಗತ್ವಾ ಮುಹೂರ್ತಂ ತು ಚಿತ್ರಕೂಟಂ ಸ ರಾಘವ:। ಮನ್ದಾಕಿನೀಮನುಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತಂ ಜನಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೨.೯೯.
ಅಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಘವನು ಚಿತ್ತಕೂಟವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿಗೆ ಬಂದು, ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಜನರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಜಗತ್ಯಾಂ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ಆಸ್ತೇ ವೀರಾಸನೇ ರತ:। ಜನೇನ್ದ್ರೋ ನಿರ್ಜನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಧಿಙ್ಮೇ ಜನ್ಮ ಸಜೀವಿತಮ್ ।। ೨.೯೯.
ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನು ವೀರಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಜನರಾಧಿಪತಿ ನಿರ್ಜನವನ್ನು ಸೇರಿದ್ದಾನೆ—ನನ್ನ ಜನ್ಮಕ್ಕೂ ಬದುಕಿಗೂ ಶಾಪವೇ.
ಮತ್ಕೃತೇ ವ್ಯಸನಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಲೋಕನಾಥೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿ:। ಸರ್ವಾನ್ ಕಾಮಾನ್ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ವನೇ ವಸತಿ ರಾಘವ: ।। ೨.೯೯.
ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಲೋಕನಾಥನು, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯು, ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಇತಿ ಲೋಕಸಮಾಕ್ರುಷ್ಟ: ಪಾದೇಷ್ವದ್ಯ ಪ್ರಸಾದಯನ್। ರಾಮಸ್ಯ ನಿಪತಿಷ್ಯಾಮಿ ಸೀತಾಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ಚ ।। ೨.೯೯.
ಈ ರೀತಿ ಲೋಕದವರು ನನ್ನನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಇಂದು ನಾನು ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಏವಂ ಸ ವಿಲಪಂಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ವನೇ ದಶರಥಾತ್ಮಜ:। ದದರ್ಶ ಮಹತೀಂ ಪುಣ್ಯಾಂ ಪರ್ಣಶಾಲಾಂ ಮನೋರಮಾಮ್ ।। ೨.೯೯.
ಅಂತಹ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದಶರಥನ ಪುತ್ರನು ದುಃಖದಿಂದ ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪುಣ್ಯವಾದ ಸುಂದರವಾದ ಪರ್ಣಶಾಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಸಾಲತಾಲಾಶ್ವಕರ್ಣಾನಾಂ ಪರ್ಣೈರ್ಬಹುಭಿರಾವೃತಾಮ್। ವಿಶಾಲಾಂ ಮೃದುಭಿಸ್ತೀರ್ಣಾಂ ಕುಶೈರ್ವೇದಿಮಿವಾಧ್ವರೇ ।। ೨.೯೯.
ಆ ಪರ್ಣಶಾಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಲ, ತಾಳ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಕರ್ಣ ಮರಗಳ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಮೃದುವಾದ ಕುಶಗಳಿಂದ ಹಾಸು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಹೋಮವೇದಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಶಕ್ರಾಯುಧನಿಕಾಶೈಶ್ಚ ಕಾರ್ಮುಕೈರ್ಭಾರಸಾಧನೈ:। ರುಕ್ಮಪೃಷ್ಟಷ್ಠೈರ್ಮಹಾಸಾರೈ: ಶೋಭಿತಾಂ ಶತ್ರುಬಾಧಕೈ: ।। ೨.೯೯.
ಇಂದ್ರನ ಆಯುಧದಂತೆ ಕಾಣುವ ಬಲಿಷ್ಠ ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ಹೊಳಪಿನ ಚಿನ್ನದ ಬೆನ್ನಿರುವ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮಹಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಆ ಪರ್ಣಶಾಲೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ಅರ್ಕರಶ್ಮಿಪ್ರತೀಕಾಶೈರ್ಘೋರೈಸ್ತೂಣೀಗತೈ: ಶರೈ:। ಶೋಭಿತಾಂ ದೀಪ್ತವದನೈ: ಸರ್ಪ್ಪೈರ್ಭೋಗವತೀಮಿವ ।। ೨.೯೯.
ಭಯಾನಕವಾದ ಬಾಣಗಳು, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ತೂಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಅವುಗಳ ತಲೆಗಳು ಹಾವಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಆ ಪರ್ಣಶಾಲೆ ಹಾವಿನ ಬಿಲದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಮಹಾರಜತವಾಸೋಭ್ಯಾಮಸಿಭ್ಯಾಂ ಚ ವಿರಾಜಿತಾಮ್। ರುಕ್ಮಬಿನ್ದುವಿಚಿತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಚರ್ಮಭ್ಯಾಂ ಚಾಪಿ ಶೋಭಿತಾಮ್ ।। ೨.೯೯.
ಮಹಾ ಬೆಳ್ಳಿ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕವಚಗಳಿಂದ ಆ ಮನೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಗೋಧಾಙ್ಗುಲಿತ್ರೈರಾಸಕ್ತೈಶ್ಚಿತ್ರೈ: ಕಾಞ್ಚನಭೂಷಿತೈ:। ಅರಿಸಙ್ಘೈರನಾಧೃಷ್ಯಾಂ ಮೃಗೈ: ಸಿಂಹಗುಹಾಮಿವ ।। ೨.೯೯.
ಗೋದ ಹಿಂಡಿಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸುಂದರವಾದ, ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹಸ್ತಪಟಗಳು, ಶತ್ರುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಆ ಪರ್ಣಶಾಲೆ ಮೃಗಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಂಹನ ಗುಹೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಪ್ರಾಗುದಕ್ಪ್ರವಣಾಂ ವೇದಿಂ ವಿಶಾಲಾಂ ದೀಪ್ತಪಾವಕಾಮ್। ದದರ್ಶ ಭರತಸ್ತತ್ರ ಪುಣ್ಯಾಂ ರಾಮನಿವೇಶನೇ ।। ೨.೯೯.
ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖವಿಟ್ಟು, ವಿಶಾಲವಾದ, ಜ್ವಲಂತ ಅಗ್ನಿಯುಳ್ಳ ಪುಣ್ಯವಾದ ವೇದಿಯನ್ನು ಭರತನು ನೋಡಿದನು.
ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಸ ಮುಹೂರ್ತ್ತಂ ತು ದದರ್ಶ ಭರತೋ ಗುರಮ್। ಉಟಜೇ ರಾಮಮಾಸೀನಂ ಜಟಾಮಣ್ಡಲಧಾರಿಣಮ್ ।। ೨.೯೯.
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನೋಡಿದ ಬಳಿಕ, ಭರತನು ತನ್ನ ಹಿರಿಯನಾದ ರಾಮನನ್ನು, ಕೂದಲು ಜಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಉಟಜದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.
ತಂ ತು ಕೃಷ್ಣಾಜಿನಧರಂ ಚೀರವಲ್ಕಲವಾಸಸಮ್। ದದರ್ಶ ರಾಮಮಾಸೀನಮಭಿತ: ಪಾವಕೋಪಮಮ್ ।। ೨.೯೯.
ಅವನನ್ನು ಕಪ್ಪು ಕೃಷ್ಣಾಜಿನ ಧರಿಸಿ, ಚೀರವಲ್ಕಲ ಧರಿಸಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿರುವ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವನು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಭೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದನು.
ಸಿಂಹಸ್ಕನ್ಧಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಪುಣ್ಡರೀಕನಿಭೇಕ್ಷಣಮ್। ಪೃಥಿವ್ಯಾ: ಸಾಗರಾನ್ತಾಯಾ ಭರ್ತ್ತಾರಂ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಮ್ ।। ೨.೯೯.
ಸಿಂಹದಂತೆ ಭುಜಗಳು, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಕೈಗಳು, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು.
ಉಪವಿಷ್ಟಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಿವ ಶಾಶ್ವತಮ್। ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ದರ್ಭಸಂಸ್ತೀರ್ಣೇ ಸೀತಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ।। ೨.೯೯.
ಮಹಾ ಬಾಹುವನ್ನು, ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ, darbha ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಹಾಸು ಹಾಕಿದ ನೆಲದಲ್ಲಿ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಜೊತೆ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭರತ: ಶ್ರೀಮಾನ್ ದು:ಖಶೋಕಪರಿಪ್ಲುತ:। ಅಭ್ಯಧಾವತ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಭರತ: ಕೈಕಯೀಸುತ: ।। ೨.೯೯.
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ಭರತನು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು, ಕೈಕೆಯಿಯ ಮಗನು, ಓಡಿ ಬಂದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ವಿಲಲಾಪಾರ್ತ್ತೋ ಬಾಷ್ಪಸನ್ದಿಗ್ಧಯಾ ಗಿರಾ। ಅಶಕ್ನುವನ್ ಧಾರಯಿತುಂ ಧೈರ್ಯಾದ್ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೨.೯೯.
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ, ಬಾರಿತ ದುಃಖದಿಂದ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ದುಸೊಪ್ಪಿದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗದೆ, ಅಳುತ್ತಾ ಮಾತಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಯ: ಸಂಸದಿ ಪ್ರಕೃತಿಭಿರ್ಭವೇದ್ಯುಕ್ತ ಉಪಾಸಿತುಮ್। ವನ್ಯೈರ್ಮೃಗೈರುಪಾಸೀನ: ಸೋಽಯಮಾಸ್ತೇ ಮಮಾಗ್ರಜ: ।। ೨.೯೯.
ಯಾರು ಹಿಂದೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೋ, ಅವರು ಈಗ ಕಾಡಿನ ಕಾಡುಮೃಗಗಳ ನಡುವೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ—ಅವರು ನನ್ನ ಅಣ್ಣ.
ವಾಸೋಭಿರ್ಬಹುಸಾಹಸ್ರೈರ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಪುರೋಚಿತ:। ಮೃಗಾಜಿನೇ ಸೋಽಯಮಿಹ ಪ್ರವಸ್ತೇ ಧರ್ಮಮಾಚರನ್ ।। ೨.೯೯.
ಹಿಂದೆ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು, ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಮೃಗಚರ್ಮ ಧರಿಸಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಅಧಾರಯದ್ಯೋ ವಿವಿಧಾಶ್ಚಿತ್ರಾ: ಸುಮನಸಸ್ತದಾ ಸೋಽಯಂ ಜಟಾಭಾರಮಿಮಂ ವಹತೇ ರಾಘವ: ಕಥಮ್ ।। ೨.೯೯.
ಯಾರು ಹಿಂದೆ ವಿವಿಧ ಸುಂದರ ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೋ, ಅವರು ಈಗ ಈ ಭಾರವಾದ ಜಟೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ—ರಾಮನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸುತ್ತಾನೆ?