ಅಥ ನಾತ್ರ ನರವ್ಯಾಘ್ರೌ ರಾಜಪುತ್ರೌ ಪರನ್ತಪೌ । ಮನ್ಯೇ ರಾಮೋಪಮಾ: ಸನ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಮತ್ರ ತಪಸ್ವಿನ: ।। ೨.೯೩.
ಇಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಮನಂತೆ ಕಾಣುವವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಭರತಸ್ತೇಷಾಂ ವಚನಂ ಸಾಧುಸಮ್ಮತಮ್ । ಸೈನ್ಯಾನುವಾಚ ಸರ್ವಾಂಸ್ತಾನಮಿತ್ರಬಲಮರ್ದನ: ।। ೨.೯೩.
ಅವರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಭರತನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಯತ್ತಾ ಭವನ್ತಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತು ನೇತೋ ಗನ್ತವ್ಯಮಗ್ರತ: । ಅಹಮೇವ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಸುಮನ್ತ್ರೋ ಗುರುರೇವ ಚ ।। ೨.೯೩.
ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿರಿ, ಯಾರೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗಬಾರದು; ನಾನು ಮಾತ್ರ ಸುಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
ಏವಮುಕ್ತಾಸ್ತತ: ಸರ್ವೇ ತತ್ರ ತಸ್ಥು: ಸಮನ್ತತ: । ಭರತೋ ಯತ್ರ ಧೂಮಾಗ್ರಂ ತತ್ರ ದೃಷ್ಟಿಂ ಸಮಾದಧಾತ್ ।। ೨.೯೩.
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿಂತರು; ಭರತನು ಹೊಗೆ ಎದ್ದಿರುವ ಕಡೆಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟನು.
ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾ ಯಾ ಭರತೇನ ಸಾ ಚಮೂರ್ನಿರೀಕ್ಷಮಾಣಾಪಿ ಚ ಧೂಮಮಗ್ರತ: । ಬಭೂವ ಹೃಷ್ಟಾ ನಚಿರೇಣ ಜಾನತೀ ಪ್ರಿಯಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ಸಮಾಗಮಂ ತದಾ ।। ೨.೯೩.
ಭರತನು ನೇತೃತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸೇನೆ, ಮುಂದೆ ಹೊಗೆಯು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಿಯವಾದ ರಾಮನನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ಭೇಟಿಯಾಗುವೆವೆಂಬ ತಿಳಿವಿನಿಂದ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿತು.
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಶ್ರೀಮದಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿನವತಿತಮ: ಸರ್ಗ:
ಇಂತಿ ಪವಿತ್ರವಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹರ್ಷಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮದಾಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ತೊಂಬತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
thumb|ಚತುರ್ನವತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ದೀರ್ಘಕಾಲೋಷಿತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಗಿರೌ ಗಿರಿವನಪ್ರಿಯ: । ವೈದೇಹ್ಯಾ: ಪ್ರಿಯಮಾಕಾಂಕ್ಷನ್ ಸ್ವಂ ಚ ಚಿತ್ತಂ ವಿಲೋಭಯನ್ ।। ೨.೯೪.
ಆ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲವಿದ್ದು, ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ, ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಹಾರೈಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡನು.
ಅಥ ದಾಶರಥಿಶ್ಚಿತ್ರಂ ಚಿತ್ರಕೂಟಮದರ್ಶಯತ್ । ಭಾರ್ಯ್ಯಾಮಮರಸಙ್ಕಾಶ: ಶಚೀಮಿವ ಪುರನ್ದರ: ।। ೨.೯೪.
ಆಮೇಲೆ ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನು, ದೇವೇಂದ್ರನು ಶಚಿಯನ್ನು ದೇವಲೋಕವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಂತೆ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಚಿತ್ರಕೂಟವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
ನ ರಾಜ್ಯಾದ್ಭ್ರಂಶನಂ ಭದ್ರೇ ನ ಸುಹೃದ್ಭಿರ್ವಿನಾಭವ: । ಮನೋ ಮೇ ಬಾಧತೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಮಣೀಯಮಿಮಂ ಗಿರಿಮ್ ।। ೨.೯೪.
ಸೌಮ್ಯೆ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದರಿಂದಲೋ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ದೂರವಾದದ್ದರಿಂದಲೋ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವುದೇ ದುಃಖವಿಲ್ಲ; ಈ ಸುಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಶ್ಯೇಮಮಚಲಂ ಭದ್ರೇ ನಾನಾದ್ವಿಜಗಣಾಯುತಮ್ । ಶಿಖರೈ: ಖಮಿವೋದ್ವಿದ್ಧೈರ್ದ್ಧಾತುಮದ್ಭಿರ್ವಿಭೂಷಿತಮ್ ।। ೨.೯೪.
ಈ ಪರ್ವತವನ್ನು ನೋಡು, ಸೌಮ್ಯೆ! ಅನೇಕ ವಿಧದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅದರ ಶಿಖರಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ತಲುಸಿ, ವಿವಿಧ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೇಚಿದ್ರಜತಸಙ್ಕಾಶಾ: ಕೇಚಿತ್ ಕ್ಷತಜಸನ್ನಿಭಾ: । ಪೀತಮಾಞ್ಜಿಷ್ಠವರ್ಣಾಶ್ಚ ಕೇಚಿನ್ಮಣಿವರಪ್ರಭಾ: ।। ೨.೯೪.
ಕೆಲವು ಶಿಖರಗಳು ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ, ಕೆಲವು ಹೊಸ ರಕ್ತದಂತೆ, ಕೆಲವು ಹಳದಿ, ಕೆಲವು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿವೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಪುಷ್ಪಾರ್ಕಕೇತಕಾಭಾಶ್ಚ ಕೇಚಿಜ್ಜ್ಯೋತೀರಸಪ್ರಭಾ: । ವಿರಾಜನ್ತೇ ಽಚಲೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ದೇಶಾ ಧಾತುವಿಭೂಷಿತಾ: ।। ೨.೯೪.
ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೂವುಗಳಂತೆ, ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಂತೆ ಅಥವಾ ಕೇತಕಿ ಹೂವಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ; ಕೆಲವು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧಾತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ನಾನಾಮೃಗಗಣದ್ವೀಪಿತರಕ್ಷ್ವೃಕ್ಷಗಣೈರ್ವೃತ: । ಅದುಷ್ಟೈರ್ಭಾತ್ಯಯಂ ಶೈಲೋ ಬಹುಪಕ್ಷಿಸಮಾಯುತ: ।। ೨.೯೪.
ಈ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕಾಡುಮೃಗಗಳು, ಹುಲಿ, ಕರಡಿ ಮತ್ತು ಮರಗಳು ತುಂಬಿವೆ; ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಇದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಆಮ್ರಜಮ್ಬ್ವಸನೈರ್ಲೋಧ್ರೈ: ಪ್ರಿಯಾಲೈ: ಪನಸೈರ್ಧವೈ: । ಅಙ್ಕೋಲೈರ್ಭವ್ಯತಿನಿಶೈರ್ಬಿಲ್ವತಿನ್ದುಕವೇಣುಭಿ: ।। ೨.೯೪.
ಮಾವಿನ ಮರಗಳು, ಜಂಬೆ, ಅಸನ, ಲೋಧ್ರ, ಪ್ರಿಯಾಳ, ಹಲಸಿನ ಮರಗಳು, ಧವ, ಅಂಕೋಲ, ಭವ್ಯತಿನಿಶ, ಬಿಲ್ವ, ತಿಂಡುಕ ಮತ್ತು ಬೆಂಬೂಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಆವೃತವಾಗಿದೆ.
ಕಾಶ್ಮರ್ಯರಿಷ್ಟವರುಣೈರ್ಮಧೂಕೈಸ್ತಿಲಕೈಸ್ತಥಾ । ಬದರ್ಯ್ಯಾಮಲಕೈರ್ನೀಪೈರ್ವೇತ್ರಧನ್ವನಬೀಜಕೈ: ।। ೨.೯೪.
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಶ್ಮರ, ಅರಿಷ್ಟ, ವರುಣ, ಮಧೂಕ, ತಿಲಕ, ಬದರಿ, ಆಮಲಕ, ನೀಪ, ವೇತ್ರ, ಧನ್ವನ ಮತ್ತು ಬೀಜಕ ಮರಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.
ಪುಷ್ಪವದ್ಭಿ: ಫಲೋಪೇತೈಶ್ಛಾಯಾವದ್ಭಿರ್ಮನೋರಮೈ: । ಏವಮಾದಿಭಿರಾಕೀರ್ಣ: ಶ್ರಿಯಂ ಪುಷ್ಯತ್ಯಯಂ ಗಿರಿ: ।। ೨.೯೪.
ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಸುಂದರ ನೆರಳನ್ನು ನೀಡುವ ಇಂತಹ ಮರಗಳಿಂದ ಆ ಪರ್ವತವು ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಶೈಲಪ್ರಸ್ಥೇಷು ರಮ್ಯೇಷು ಪಶ್ಯೇಮಾನ್ ರೋಮಹರ್ಷಣಾನ್ । ಕಿನ್ನರಾನ್ ದ್ವನ್ದ್ವಶೋ ಭದ್ರೇ ರಮಮಾಣಾನ್ ಮನಸ್ವಿನ: ।। ೨.೯೪.
ಪರ್ವತದ ಆಕರ್ಷಕ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಭಯಾನಕವಾದರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಕಿನ್ನರರು ಜೋಡಿಗಳಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡು, ಸೌಮ್ಯೆ.
ಶಾಖಾವಸಕ್ತಾನ್ ಖಙ್ಗಾಂಶ್ಚ ಪ್ರವರಾಣ್ಯಮ್ಬರಾಣಿ ಚ । ಪಶ್ಚ ವಿದ್ಯಾಧರಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಕ್ರೀಡೋದ್ದೇಶಾನ್ ಮನೋರಮಾನ್ ।। ೨.೯೪.
ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ಹಾರಿದ ಖಡ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡು; ಅವು ವಿದ್ಯಾಧರ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಆಕರ್ಷಕ ಆಟದ ಸ್ಥಳಗಳು.
ಜಲಪ್ರಪಾತೈರುದ್ಭೇದೈರ್ನಿಷ್ಯನ್ದೈಶ್ಚ ಕ್ವಚಿತ್ ಕ್ವಚಿತ್ । ಸ್ರವದ್ಭಿರ್ಭಾತ್ಯಯಂ ಶೈಲ: ಸ್ರವನ್ಮದ ಇವ ದ್ವಿಪ: ।। ೨.೯೪.
ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಜಲಪಾತಗಳು, ಉಕ್ಕುವ ನೀರುಗಳು, ಹರಿಯುವ ಹರಿಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪರ್ವತವು ಗಜರಾಜನು ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಗುಹಾಸಮೀರಣೋ ಗನ್ಧಾನ್ ನಾನಾಪುಷ್ಪಭವಾನ್ ವಹನ್ । ಘ್ರಾಣತರ್ಪ್ಪಣಮಭ್ಯೇತ್ಯ ಕಂ ನರಂ ನ ಪ್ರಹರ್ಷಯೇತ್ ।। ೨.೯೪.
ಗುಹೆಗಳ ಗಾಳಿ, ವಿವಿಧ ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬಂದು ಮೂಗಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಯಾರು ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ?
ಯದೀಹ ಶರದೋ ಽನೇಕಾಸ್ತ್ವಯಾ ಸಾರ್ದ್ಧಮನಿನ್ದಿತೇ । ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ವತ್ಸ್ಯಾಮಿ ನ ಮಾಂ ಶೋಕ: ಪ್ರಧಕ್ಷ್ಯತಿ ।। ೨.೯೪.
ನಿಷ್ಕಳಂಕೆಯೆ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಜೊತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶರದೃತುಗಳನ್ನು ಕಳೆದರೂ, ದುಃಖವು ನನ್ನನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಹುಪುಷ್ಪಫಲೇ ರಮ್ಯೇ ನಾನಾದ್ವಿಜಗಣಾಯುತೇ । ವಿಚಿತ್ರಶಿಖರೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ ರತವಾನಸ್ಮಿ ಭಾಮಿನಿ ।। ೨.೯೪.
ಹೂವುಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ತುಂಬಿರುವ, ಅನೇಕ ವಿಧದ ಹಕ್ಕಿಗಳಿರುವ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶಿಖರಗಳಿರುವ ಈ ಸುಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಾನು ತುಂಬಾ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಸುಂದರಿಯೆ.
ಅನೇನ ವನವಾಸೇನ ಮಯಾ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಫಲದ್ವಯಮ್ । ಪಿತುಶ್ಚಾನೃಣತಾ ಧರ್ಮೇ ಭರತಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಂ ತಥಾ ।। ೨.೯೪.
ಈ ಅರಣ್ಯ ವಾಸದಿಂದ ನನಗೆ ಎರಡು ಫಲಗಳು ದೊರೆತಿವೆ: ತಂದೆಗೆ ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತು ಭರತನಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.
ವೈದೇಹಿ ರಮಸೇ ಕಚ್ಚಿಚ್ಚಿತ್ರಕೂಟೇ ಮಯಾ ಸಹ । ಪಶ್ಯನ್ತೀ ವಿವಿಧಾನ್ ಭಾವಾನ್ ಮನೋವಾಕ್ಕಾಯಸಂಯತಾನ್ ।। ೨.೯೪.
ವೈದೇಹಿ, ನೀನು ನನ ಜೊತೆ ಈ ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವೆಯಾ? ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು, ಮತ್ತು ದೇಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಸುಖವಾಗಿದ್ದೀಯಾ?
ಇದಮೇವಾಮೃತಂ ಪ್ರಾಹೂ ರಾಜ್ಞಿ ರಾಜರ್ಷಯ: ಪರೇ । ವನವಾಸಂ ಭವಾರ್ಥಾಯ ಪ್ರೇತ್ಯ ಮೇ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಾ: ।। ೨.೯೪.
ಪೂರ್ವ ಕಾಲದ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಈ ಅರಣ್ಯ ವಾಸವನ್ನೇ ಅಮೃತ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ವಾಸವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರು.
ಶಿಲಾ: ಶೈಲಸ್ಯ ಶೋಭನ್ತೇ ವಿಶಾಲಾ: ಶತಶೋ ಽಭಿತ: । ಬಹುಲಾ ಬಹುಲೈರ್ವರ್ಣೈರ್ನೀಲಪೀತಸಿತಾರುಣೈ: ।। ೨.೯೪.
ಈ ಪರ್ವತದ ವಿಶಾಲವಾದ ಶಿಲೆಗಳು ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದಂತೆ — ನೀಲಿ, ಹಳದಿ, ಬಿಳಿ, ಕೆಂಪು — ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
ನಿಶಿ ಭಾನ್ತ್ಯಚಲೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಹುತಾಶನಶಿಖಾ ಇವ । ಓಷಧ್ಯ: ಸ್ವಪ್ರಭಾಲಕ್ಷ್ಯಾ ಭ್ರಾಜಮಾನಾ: ಸಹಸ್ರಶ: ।। ೨.೯೪.
ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾವಿರಾರು ಔಷಧಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ, ಅವು ಹೋಮದ ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ಕೇಚಿತ್ ಕ್ಷಯನಿಭಾ ದೇಶಾ: ಕೇಚಿದುದ್ಯಾನಸನ್ನಿಭಾ: । ಕೇಚಿದೇಕಶಿಲಾ ಭಾನ್ತಿ ಪರ್ವತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಭಾಮಿನಿ ।। ೨.೯೪.
ಈ ಪರ್ವತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮನೆಗಳಂತಿವೆ, ಕೆಲವು ತೋಟಗಳಂತಿವೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಒಬ್ಬಟ್ಟಾದ ದೊಡ್ಡ ಶಿಲೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ, ಸುಂದರೆಯೆ.
ಭಿತ್ತ್ವೇವ ವಸುಧಾಂ ಭಾತಿ ಚಿತ್ರಕೂಟ: ಸಮುತ್ಥಿತ: । ಚಿತ್ರಕೂಟಸ್ಯ ಕೂಟೋ ಽಸೌ ದೃಶ್ಯತೇ ಸರ್ವತ: ಶುಭ: ।। ೨.೯೪.
ಚಿತ್ರಕೂಟ ಪರ್ವತವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಹೊರಬಂದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅದರ ಶಿಖರ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಕುಷ್ಠಪುನ್ನಾಗಸ್ऺಥಗರಭೂರ್ಜಪತ್ರೋತ್ತರಚ್ಛದಾನ್ । ಕಾಮಿನಾಂ ಸ್ವಾಸ್ತರಾನ್ ಪಶ್ಯ ಕುಶೇಶಯದಲಾಯುತಾನ್ ।। ೨.೯೪.
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಕುಷ್ಟ, ಪುನ್ನಾಗ, ಅಶೋಕ, ಭೂರ್ಜ ಮರಗಳ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.