ತತೋ ನಾರಾಯಣೋ ವಿಷ್ಣುರ್ನಿಯುಕ್ತಃ ಸುರಸತ್ತಮೈಃ । ಜಾನನ್ನಪಿ ಸುರಾನೇವಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥೧-೧೬-
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರ ಆಶಯದಿಂದ ನೇಮಿಸಲಾದ ಶ್ರೀಮನ್ ನಾರಾಯಣ ವಿಷ್ಣು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಉಪಾಯಃ ಕೋ ವಧೇ ತಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತೇಃ ಸುರಾಃ । ಯಮಹಂ ತಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ನಿಹನ್ಯಾಮೃಷಿಕಣ್ಟಕಮ್ ॥೧-೧೬-
ದೇವತೆಗಳೇ, ಆ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಯಾವ ಉಪಾಯವಿದೆ? ನಾನು ಆ ಉಪಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟಕೊಡುವವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಏವಮುಕ್ತಾಃ ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರತ್ಯೂಚುರ್ವಿಷ್ಣುಮವ್ಯಯಮ್ । ಮಾನುಷಂ ರೂಪಮಾಸ್ಥಾಯ ರಾವಣಂ ಜಹಿ ಸಂಯುಗೇ ॥೧-೧೬-
ಈ ರೀತಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು: 'ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು' ಎಂದು.
ಸ ಹಿ ತೇಪೇ ತಪಸ್ತೀವ್ರಂ ದೀರ್ಘಕಾಲಮರಿನ್ದಮಃ । ಯೇನ ತುಷ್ಟೋಽಭವದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಕಕೃಲ್ಲೋಕಪೂರ್ವಜಃ ॥೧-೧೬-
ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನು, ಬಹುಕಾಲ ತೀವ್ರವಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.
ಸಂತುಷ್ಟಃ ಪ್ರದದೌ ತಸ್ಮೈ ರಾಕ್ಷಸಾಯ ವರಂ ಪ್ರಭುಃ । ನಾನಾವಿಧೇಭ್ಯೋ ಭೂತೇಭ್ಯೋ ಭಯಂ ನಾನ್ಯತ್ರ ಮಾನುಷಾತ್ ॥೧-೧೬-
ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಪ್ರಭು, ಆ ರಾಕ್ಷಸನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು: ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಭಯವಿರಬಾರದು, ಮಾನವರಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.
ಅವಜ್ಞಾತಾಃ ಪುರಾ ತೇನ ವರದಾನೇ ಹಿ ಮಾನವಾಃ । ಏವಂ ಪಿತಾಮಹಾತ್ ತಸ್ಮಾತ್ ವರದಾನೇನ ಗರ್ವಿತಃ ॥೧-೧೬-
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಾನವರನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತಾಮಹನ ವರದಿಂದ ಅವನು ಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡನು.
ಉತ್ಸಾದಯತಿ ಲೋಕಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಕರ್ಷತಿ । ತಸ್ಮಾತ್ ತಸ್ಯ ವಧೋ ದೃಷ್ಟೋ ಮಾನುಷೇಭ್ಯಃ ಪರಂತಪ ॥೧-೧೬-
ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾ, ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಕೂಡ ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಮಾನವರಿಂದಲೇ ಮರಣವು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುವವನೇ.
ಇತ್ಯೇತದ್ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸುರಾಣಾಂ ವಿಷ್ಣುರಾತ್ಮವಾನ್ । ಪಿತರಂ ರೋಚಯಾಮಾಸ ತದಾ ದಶರಥಂ ನೃಪಮ್ ॥೧-೧೬-
ದೇವತೆಗಳ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಆತ್ಮವಂತನು ವಿಷ್ಣು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಯಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಸ ಚಾಪ್ಯಪುತ್ರೋ ನೃಪತಿಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ । ಅಯಜತ್ ಪುತ್ರಿಯಾಮಿಷ್ಟಿಂ ಪುತ್ರೇಪ್ಸುರರಿಸೂದನಃ ॥೧-೧೬-
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾಜನು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದನು; ಮಗನಿಗಾಗಿ ಹವಣಿಸಿದನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು ಪುತ್ರಕಾಮೆಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ಸ ಕೃತ್ವಾ ನಿಶ್ಚಯಂ ವಿಷ್ಣುರಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ಚ ಪಿತಾಮಹಮ್ । ಅನ್ತರ್ಧಾನಂ ಗತೋ ದೇವೈಃ ಪೂಜ್ಯಮಾನೋ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ ॥೧-೧೬-
ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಿಷ್ಣು, ಪಿತಾಮಹನೊಡನೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅದೆಲ್ಲರ ಮುಂದೆಯೇ ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
ತತೋ ವೈ ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಪಾವಕಾದತುಲಪ್ರಭಮ್ । ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಂ ಮಹದ್ ಭೂತಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ॥೧-೧೬-
ಆಗ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜನ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯಿಂದ, ಅಪಾರವಾದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
ಕೃಷ್ಣಂ ರಕ್ತಾಮ್ಬರಧರಂ ರಕ್ತಾಸ್ಯಂ ದುನ್ದುಭಿಸ್ವನಮ್ । ಸ್ನಿಗ್ಧಹರ್ಯಕ್ಷತನುಜಶ್ಮಶ್ರುಪ್ರವರಮೂರ್ಧಜಮ್ ॥೧-೧೬-
ಅವನು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದವನು, ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ್ದ, ಕೆಂಪು ಬಾಯಿಯವನು, ಡೊಳ್ಳಿನ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಘನವಾದ ಶಬ್ದವಿದ್ದ, ಹೊಳೆಯುವ ಹಳದಿ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಗಡ್ಡ ಹೊಂದಿದ್ದ, ಸುಂದರವಾದ ಕೂದಲುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು.
ಶುಭಲಕ್ಷಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ದಿವ್ಯಾಭರಣಭೂಷಿತಮ್ । ಶೈಲಶೃಙ್ಗಸಮುತ್ಸೇಧಂ ದೃಪ್ತಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರಮಮ್ ॥೧-೧೬-
ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಪರ್ವತ ಶೃಂಗದಷ್ಟು ಎತ್ತರದ, ಗರ್ವಿತ ಸಿಂಹದ ಶೌರ್ಯವಿದ್ದವನಾಗಿದ್ದನು.
ದಿವಾಕರಸಮಾಕಾರಂ ದೀಪ್ತಾನಲಶಿಖೋಪಮಮ್ । ತಪ್ತಜಾಮ್ಬೂನದಮಯೀಂ ರಾಜತಾನ್ತಪರಿಚ್ಛದಾಮ್ ॥೧-೧೬-
ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದ, ಹೊತ್ತಿರುವ ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅಂಚಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು.
ದಿವ್ಯಪಾಯಸಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಂ ಪಾತ್ರೀಂ ಪತ್ನೀಮಿವ ಪ್ರಿಯಾಮ್ । ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ವಿಪುಲಾಂ ದೋರ್ಭ್ಯಾಂ ಸ್ವಯಂ ಮಾಯಾಮಯೀಮಿವ ॥೧-೧೬-
ಆ ಪಾತ್ರೆಯು ದೈವಿಕ ಪಾಯಸದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಿತು; ಅದನ್ನು ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯಂತೆ ಹತ್ತಿರ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ವಿಶಾಲವಾದ ಭುಜಗಳಿಂದ ತಾನೇ ಬಲವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು, ಅದು ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ವಸ್ತುವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತತಃ ಪರಂ ತದಾ ರಾಜಾ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ । ಭಗವನ್ ಸ್ವಾಗತಂ ತೇಽಸ್ತು ಕಿಮಹಂ ಕರವಾಣಿ ತೇ ॥೧-೧೬-
ಆಗ ರಾಜನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, 'ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ! ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿ' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಅಥೋ ಪುನರಿದಂ ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೋ ನರೋಽಬ್ರವೀತ್ । ರಾಜನ್ನರ್ಚಯತಾ ದೇವಾನದ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಮಿದಂ ತ್ವಯಾ ॥೧-೧೬-
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಪುರುಷನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು: 'ರಾಜನೇ, ನೀನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಫಲವಾಗಿ ಇಂದು ಇದನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ.'
ಇದಂ ತು ನರಶಾರ್ದೂಲ ಪಾಯಸಂ ದೇವನಿರ್ಮಿತಮ್ । ಪ್ರಜಾಕರಂ ಗೃಹಾಣ ತ್ವಂ ಧನ್ಯಮಾರೋಗ್ಯವರ್ಧನಮ್ ॥೧-೧೬-
ಮನುಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದೇವತೆಗಳು ತಯಾರಿಸಿದ ಈ ಪಾಯಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಇದು ಸಂತಾನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಧನ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರ್ಯಾಣಾಮನುರೂಪಾಣಾಮಶ್ನೀತೇತಿ ಪ್ರಯಚ್ಛ ವೈ । ತಾಸು ತ್ವಂ ಲಪ್ಸ್ಯಸೇ ಪುತ್ರಾನ್ ಯದರ್ಥಂ ಯಜಸೇ ನೃಪ ॥೧-೧೬-
ನಿನ್ನ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ 'ಇದನ್ನು ತಿನ್ನಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಈ ಪಾಯಸವನ್ನು ಕೊಡು. ರಾಜನೇ, ನೀನು ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪುತ್ರರನ್ನು ಅವಳರಿಂದ ಪಡೆಯುವೆ.
ತಥೇತಿ ನೃಪತಿಃ ಪ್ರೀತಃ ಶಿರಸಾ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ತಾಮ್ । ಪಾತ್ರೀಂ ದೇವಾನ್ನಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಂ ದೇವದತ್ತಾಂ ಹಿರಣ್ಮಯೀಮ್ ॥೧-೧೬-
ಆ ರಾಜನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಲೆಯು ಬಾಗಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಕೊಟ್ಟ ಆ ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದ ಪವಿತ್ರ ಅನ್ನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ಅಭಿವಾದ್ಯ ಚ ತದ್ಭೂತಮದ್ಭುತಂ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಮ್ । ಮುದಾ ಪರಮಯಾ ಯುಕ್ತಶ್ಚಕಾರಾಭಿಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ ॥೧-೧೬-
ಆ ಅದ್ಭುತರೂಪಿಯಾದ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದಕೊಡುವ ಆ ಭೂತವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಪಾರ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹೋದನು.
ತತೋ ದಶರಥಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪಾಯಸಂ ದೇವನಿರ್ಮಿತಮ್ । ಬಭೂವ ಪರಮಪ್ರೀತಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿತ್ತಮಿವಾಧನಃ ॥೧-೧೬-
ದಶರಥನು ದೇವತೆಗಳು ತಯಾರಿಸಿದ ಪಾಯಸವನ್ನು ಪಡೆದು, ದರಿದ್ರನು ಧನವನ್ನು ಕಂಡಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.
ತತಸ್ತದದ್ಭುತಪ್ರಖ್ಯಂ ಭೂತಂ ಪರಮಭಾಸ್ವರಮ್ । ಸಂವರ್ತಯಿತ್ವಾ ತತ್ ಕರ್ಮ ತತ್ರೈವಾನ್ತರಧೀಯತ ॥೧-೧೬-
ಆ ಅದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಆ ಭೂತ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅದೆಡೆಗೆ ಅಡಗಿಹೋದನು.
ಹರ್ಷರಶ್ಮಿಭಿರುದ್ದ್ಯೋತಂ ತಸ್ಯಾನ್ತಃಪುರಮಾಬಭೌ । ಶಾರದಸ್ಯಾಭಿರಾಮಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರಸ್ಯೇವ ನಭೋಂಽಶುಭಿಃ ॥೧-೧೬-
ಆ ಸಂತೋಷದ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆಂತರಿಕ ಮಹಲುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು, ಹೇಗೆ ಶರದ್ಕಾಲದ ಸುಂದರ ಆಕಾಶವು ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ.
ಸೋಽನ್ತಃಪುರಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯೈವ ಕೌಸಲ್ಯಾಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ । ಪಾಯಸಂ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣೀಷ್ವ ಪುತ್ರೀಯಂ ತ್ವಿದಮಾತ್ಮನಃ ॥೧-೧೬-
ಆಂತರಿಕ ಮಹಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ದಶರಥನು ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ಈ ಪಾಯಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು, ಇದು ನಿನಗೆ ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ.'
ಕೌಸಲ್ಯಾಯೈ ನರಪತಿಃ ಪಾಯಸಾರ್ಧಂ ದದೌ ತದಾ । ಅರ್ಧಾದರ್ಧಂ ದದೌ ಚಾಪಿ ಸುಮಿತ್ರಾಯೈ ನರಾಧಿಪಃ ॥೧-೧೬-
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಪಾಯಸದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಆ ಅರ್ಧದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸುಮಿತ್ರೆಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
ಕೈಕೇಯ್ಯೈ ಚಾವಶಿಷ್ಟಾರ್ಧಂ ದದೌ ಪುತ್ರಾರ್ಥಕಾರಣಾತ್ । ಪ್ರದದೌ ಚಾವಶಿಷ್ಟಾರ್ಧಂ ಪಾಯಸಸ್ಯಾಮೃತೋಪಮಮ್ ॥೧-೧೬-
ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಉಳಿದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಉಳಿದ ಪಾಯಸದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವನ್ನೂ ಅಮೃತದಂತೆ ಸುಮಿತ್ರೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಕೊಟ್ಟನು.
ಅನುಚಿನ್ತ್ಯ ಸುಮಿತ್ರಾಯೈ ಪುನರೇವ ಮಹಾಮತಿಃ । ಏವಂ ತಾಸಾಂ ದದೌ ರಾಜಾ ಭಾರ್ಯಾಣಾಂ ಪಾಯಸಂ ಪೃಥಕ್ ॥೧-೧೬-
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ, ಆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ರಾಜನು ಸುಮಿತ್ರೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಹೀಗೆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪಾಯಸವನ್ನು ಹಂಚಿದನು.
ತಾಶ್ಚೈವಂ ಪಾಯಸಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯೋತ್ತಮಸ್ತ್ರಿಯಃ । ಸಮ್ಮಾನಂ ಮೇನಿರೇ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಹರ್ಷೋದಿತಚೇತಸಃ ॥೧-೧೬-
ಹೀಗೆ ಪಾಯಸವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾರಾಣಿಯರು, ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗೌರವ ಪಡೆದಂತಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.
ತತಸ್ತು ತಾಃ ಪ್ರಾಶ್ಯ ತಮುತ್ತಮಸ್ತ್ರಿಯೋ :::ಮಹೀಪತೇರುತ್ತಮಪಾಯಸಂ ಪೃಥಕ್ । ಹುತಾಶನಾದಿತ್ಯಸಮಾನತೇಜಸೋ- :::ಽಚಿರೇಣ ಗರ್ಭಾನ್ ಪ್ರತಿಪೇದಿರೇ ತದಾ ॥೧-೧೬-
ಮಹಾರಾಜನ ಆ ಮಹಾರಾಣಿಯರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಆ ಪಾಯಸವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ ಶೀಘ್ರವೇ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾದರು.