ಆಚಚಕ್ಷೇ ಅಥ ಸದ್ಭಾವಮ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಭರತಾಯ ಅಪ್ರಮೇಯಾಯ ಗುಹೋ ಗಹನ ಗೋಚರಃ ॥೨-೮೬-
ಅವನ ನಂತರ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಗುಹನು, ಅಪಾರ ಗುಣಗಳಿರುವ ಮಹಾತ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಭರತನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು.
ತಮ್ ಜಾಗ್ರತಮ್ ಗುಣೈರ್ ಯುಕ್ತಮ್ ವರ ಚಾಪ ಇಷು ಧಾರಿಣಮ್ । ಭ್ರಾತೃ ಗುಪ್ತ್ಯ್ ಅರ್ಥಮ್ ಅತ್ಯನ್ತಮ್ ಅಹಮ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ಅಬ್ರವಮ್ ॥೨-೮೬-
ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಉತ್ತಮ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆನು.
ಇಯಮ್ ತಾತ ಸುಖಾ ಶಯ್ಯಾ ತ್ವದ್ ಅರ್ಥಮ್ ಉಪಕಲ್ಪಿತಾ । ಪ್ರತ್ಯಾಶ್ವಸಿಹಿ ಶೇಷ್ವ ಅಸ್ಯಾಮ್ ಸುಖಮ್ ರಾಘವ ನನ್ದನ ॥೨-೮೬-
ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿನಗಾಗಿ ಈ ಸುಖಕರವಾದ ಹಾಸಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ನೀನು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಾಡು, ರಘುವಂಶದ ಆನಂದವಾಗಿರುವವನೇ.
ಉಚಿತೋ ಅಯಮ್ ಜನಃ ಸರ್ವೇ ದುಹ್ಖಾನಾಮ್ ತ್ವಮ್ ಸುಖ ಉಚಿತಃ । ಧರ್ಮ ಆತ್ಮಮಃ ತಸ್ಯ ಗುಪ್ತ್ಯ್ ಅರ್ಥಮ್ ಜಾಗರಿಷ್ಯಾಮಹೇ ವಯಮ್ ॥೨-೮೬-
ಈ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಹವ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ನೀನು ಸುಖಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೀಯ; ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಅವನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಾವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತೇವೆ.
ನ ಹಿ ರಾಮಾತ್ ಪ್ರಿಯತರೋ ಮಮ ಅಸ್ತಿ ಭುವಿ ಕಶ್ಚನ । ಮಾ ಉತ್ಸುಕೋ ಭೂರ್ ಬ್ರವೀಮ್ಯ್ ಏತದ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಸತ್ಯಮ್ ತವ ಅಗ್ರತಃ ॥೨-೮೬-
ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗಿಂತ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯನಾದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ನೀನು ಚಿಂತಿಸಬೇಡ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಅಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದಾದ್ ಆಶಮ್ಸೇ ಲೋಕೇ ಅಸ್ಮಿನ್ ಸುಮಹದ್ ಯಶಃ । ಧರ್ಮ ಅವಾಪ್ತಿಮ್ ಚ ವಿಪುಲಾಮ್ ಅರ್ಥ ಅವಾಪ್ತಿಮ್ ಚ ಕೇವಲಾಮ್ ॥೨-೮೬-
ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು, ಧರ್ಮವನ್ನು, ಮತ್ತು ಶುದ್ಧವಾದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನೆಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸೋ ಅಹಮ್ ಪ್ರಿಯ ಸಖಮ್ ರಾಮಮ್ ಶಯಾನಮ್ ಸಹ ಸೀತಯಾ । ರಕ್ಷಿಷ್ಯಾಮಿ ಧನುಷ್ ಪಾಣಿಃ ಸರ್ವೈಃ ಸ್ವೈರ್ ಜ್ನಾತಿಭಿಃ ಸಹ ॥೨-೮೬-
ಹೀಗಾಗಿ, ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ ರಾಮನು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು, ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ.
ನ ಹಿ ಮೇ ಅವಿದಿತಮ್ ಕಿಮ್ಚಿದ್ ವನೇ ಅಸ್ಮಿಮಃ ಚರತಃ ಸದಾ । ಚತುರ್ ಅನ್ಗಮ್ ಹ್ಯ್ ಅಪಿ ಬಲಮ್ ಪ್ರಸಹೇಮ ವಯಮ್ ಯುಧಿ ॥೨-೮೬-
ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ನನಗೆ ಯಾವುದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ನಾಲ್ಕು ಅಂಗಗಳ ಸೇನೆಯನ್ನೂ ನಾವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಬಹುದು.
ಏವಮ್ ಅಸ್ಮಾಭಿರ್ ಉಕ್ತೇನ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಅನುನೀತಾ ವಯಮ್ ಸರ್ವೇ ಧರ್ಮಮ್ ಏವ ಅನುಪಶ್ಯತಾ ॥೨-೮೬-
ಹೀಗೆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಧರ್ಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದಾಗ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಅವನ ಮಾತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೆವು.
ಕಥಮ್ ದಾಶರಥೌ ಭೂಮೌ ಶಯಾನೇ ಸಹ ಸೀತಯಾ । ಶಕ್ಯಾ ನಿದ್ರಾ ಮಯಾ ಲಬ್ಧುಮ್ ಜೀವಿತಮ್ ವಾ ಸುಖಾನಿ ವಾ ॥೨-೮೬-
ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನು ಸೀತೆಯ ಜೊತೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವಾಗ, ನನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಅಥವಾ ಬದುಕು ಅಥವಾ ಸಂತೋಷ ಯಾವುದು ಸಾಧ್ಯವೋ?
ಯೋ ನ ದೇವ ಅಸುರೈಃ ಸರ್ವೈಃ ಶಕ್ಯಃ ಪ್ರಸಹಿತುಮ್ ಯುಧಿ । ತಮ್ ಪಶ್ಯ ಗುಹ ಸಮ್ವಿಷ್ಟಮ್ ತೃಣೇಷು ಸಹ ಸೀತಯಾ ॥೨-೮೬-
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರೂ ಕೂಡ ಜಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದವನನ್ನು ನೋಡು ಗುಹಾ, ಈಗ ಅವನು ಸೀತೆಯ ಜೊತೆ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
ಮಹತಾ ತಪಸಾ ಲಬ್ಧೋ ವಿವಿಧೈಃ ಚ ಪರಿಶ್ರಮೈಃ । ಏಕೋ ದಶರಥಸ್ಯ ಏಷ ಪುತ್ರಃ ಸದೃಶ ಲಕ್ಷಣಃ ॥೨-೮೬-
ದಶರಥನಿಗೆ ಈ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನು, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಂದೆಗೆ ಸಮಾನನು, ಬಹಳ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ದೊರೆತವನು.
ಅಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರವ್ರಾಜಿತೇ ರಾಜಾ ನ ಚಿರಮ್ ವರ್ತಯಿಷ್ಯತಿ । ವಿಧವಾ ಮೇದಿನೀ ನೂನಮ್ ಕ್ಷಿಪ್ರಮ್ ಏವ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥೨-೮೬-
ಈತನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಮೇಲೆ ರಾಜನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬದುಕಲಾರನು; ಭೂಮಿಯೂ ಶೀಘ್ರವೇ ವಿಧವೆ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ವಿನದ್ಯ ಸುಮಹಾ ನಾದಮ್ ಶ್ರಮೇಣ ಉಪರತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ । ನಿರ್ಘೋಷ ಉಪರತಮ್ ನೂನಮ್ ಅದ್ಯ ರಾಜ ನಿವೇಶನಮ್ ॥೨-೮೬-
ಹೆಂಗಸರು ದೊಡ್ಡ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ, ಈಗ ದಣಿದು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ; ಇಂದು ಅರಮನೆಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌನವಾಗಿದೆ.
ಕೌಸಲ್ಯಾ ಚೈವ ರಾಜಾ ಚ ತಥಾ ಏವ ಜನನೀ ಮಮ । ನ ಆಶಮ್ಸೇ ಯದಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಜೀವೇಯುಃ ಶರ್ವರೀಮ್ ಇಮಾಮ್ ॥೨-೮೬-
ಕೌಸಲ್ಯೆಯೂ, ರಾಜನೂ, ನನ್ನ ತಾಯಿಯೂ—ಈ ರಾತ್ರಿ ಯಾರೂ ಬದುಕಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಜೀವೇದ್ ಅಪಿ ಹಿ ಮೇ ಮಾತಾ ಶತ್ರುಘ್ನಸ್ಯ ಅನ್ವವೇಕ್ಷಯಾ । ದುಹ್ಖಿತಾ ಯಾ ತು ಕೌಸಲ್ಯಾ ವೀರಸೂರ್ ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ ॥೨-೮೬-
ನನ್ನ ತಾಯಿ ಶತ್ರುಘ್ನನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬದುಕಬಹುದು; ಆದರೆ ತನ್ನ ವೀರ ಮಗನಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಬದುಕಲಾರಳು.
ಅತಿಕ್ರಾನ್ತಮ್ ಅತಿಕ್ರಾನ್ತಮ್ ಅನವಾಪ್ಯ ಮನೋ ರಥಮ್ । ರಾಜ್ಯೇ ರಾಮಮ್ ಅನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಪಿತಾ ಮೇ ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ ॥೨-೮೬-
ರಾಮನನ್ನು ರಾಜ್ಯಭಿಷೇಕ ಮಾಡದೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆ ಪೂರೈಸದೆ ಬಿಟ್ಟ ನನ್ನ ತಂದೆ ಬದುಕಲಾರನು.
ಸಿದ್ಧ ಅರ್ಥಾಃ ಪಿತರಮ್ ವೃತ್ತಮ್ ತಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ಹ್ಯ್ ಉಪಸ್ಥಿತೇ । ಪ್ರೇತ ಕಾರ್ಯೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಸಮ್ಸ್ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಭೂಮಿಪಮ್ ॥೨-೮೬-
ಆ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ನನ್ನ ತಂದೆ ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧಿಸಿದವರು ಅವನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವರು.
ರಮ್ಯ ಚತ್ವರ ಸಮ್ಸ್ಥಾನಾಮ್ ಸುವಿಭಕ್ತ ಮಹಾ ಪಥಾಮ್ । ಹರ್ಮ್ಯ ಪ್ರಾಸಾದ ಸಮ್ಪನ್ನಾಮ್ ಸರ್ವ ರತ್ನ ವಿಭೂಷಿತಾಮ್ ॥೨-೮೬-
ಸುಂದರ ಚೌಕಗಳು, ಸರಿಯಾಗಿ ಹಾದಿಗಳಿರುವ, ಭವ್ಯ ಭವನಗಳು ಮತ್ತು ಮಣೆಮನೆಗಳು, ಎಲ್ಲ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆ ನಗರ,
ಗಜ ಅಶ್ವ ರಥ ಸಮ್ಬಾಧಾಮ್ ತೂರ್ಯ ನಾದ ವಿನಾದಿತಾಮ್ । ಸರ್ವ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಮ್ ಹೃಷ್ಟ ಪುಷ್ಟ ಜನ ಆಕುಲಾಮ್ ॥೨-೮೬-
ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಗುಂಜಿಸುವ, ಎಲ್ಲ ಶುಭಗಳಿರುವ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಗರ,
ಆರಾಮ ಉದ್ಯಾನ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಮ್ ಸಮಾಜ ಉತ್ಸವ ಶಾಲಿನೀಮ್ । ಸುಖಿತಾ ವಿಚರಿಷ್ಯನ್ತಿ ರಾಜ ಧಾನೀಮ್ ಪಿತುರ್ ಮಮ ॥೨-೮೬-
ಉದ್ಯಾನಗಳು, ತೋಟಗಳು, ಹಬ್ಬಗಳು, ಕೂಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ನನ್ನ ತಂದೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುವರು.
ಅಪಿ ಸತ್ಯ ಪ್ರತಿಜ್ನೇನ ಸಾರ್ಧಮ್ ಕುಶಲಿನಾ ವಯಮ್ । ನಿವೃತ್ತೇ ಸಮಯೇ ಹ್ಯ್ ಅಸ್ಮಿನ್ ಸುಖಿತಾಃ ಪ್ರವಿಶೇಮಹಿ ॥೨-೮೬-
ನಿಜವಾದ ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸುವವನ ಜೊತೆ, ನಾವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದಾಗ, ಆ ನಗರವನ್ನು ನಾವು ಕೂಡ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆವು.
ಪರಿದೇವಯಮಾನಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಏವಮ್ ಸುಮಹಾತ್ಮನಃ । ತಿಷ್ಠತೋ ರಾಜ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಶರ್ವರೀ ಸಾ ಅತ್ಯವರ್ತತ ॥೨-೮೬-
ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರನು ಹೀಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯಿತು.
ಪ್ರಭಾತೇ ವಿಮಲೇ ಸೂರ್ಯೇ ಕಾರಯಿತ್ವಾ ಜಟಾ ಉಭೌ । ಅಸ್ಮಿನ್ ಭಾಗೀರಥೀ ತೀರೇ ಸುಖಮ್ ಸಮ್ತಾರಿತೌ ಮಯಾ ॥೨-೮೬-
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಜಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ, ಸುಖವಾಗಿ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟೆ.
ಜಟಾ ಧರೌ ತೌ ದ್ರುಮ ಚೀರ ವಾಸಸೌ । ಮಹಾ ಬಲೌ ಕುನ್ಜರ ಯೂಥಪ ಉಪಮೌ । ವರ ಇಷು ಚಾಪ ಅಸಿ ಧರೌ ಪರಮ್ ತಪೌ । ವ್ಯವೇಕ್ಷಮಾಣೌ ಸಹ ಸೀತಯಾ ಗತೌ ॥೨-೮೬-
ಜಟೆ ಧರಿಸಿ, ಮರದ ಚೀರ ಧರಿಸಿ, ಆ ಮಹಾಬಲಿಗಳು, ಆನೆಗಳ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕನಂತೆ, ಉತ್ತಮ ಬಿಲ್ಲು, ಬಾಣ, ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದು, ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಸೀತೆಯ ಜೊತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಹೊರಟರು.
thumb|ಸಪ್ತಾಶೀತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಾಶೀತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಗುಹಸ್ಯ ವಚನಮ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭರತೋ ಭೃಶಮ್ ಅಪ್ರಿಯಮ್ । ಧ್ಯಾನಮ್ ಜಗಾಮ ತತ್ರ ಏವ ಯತ್ರ ತತ್ ಶ್ರುತಮ್ ಅಪ್ರಿಯಮ್ ॥೨-೮೭-
ಗುಹನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಭರತನು, ಆ ದುಃಖಕರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಆಳವಾದ ಚಿಂತೆಗೆ ಮುಳುಗಿದನು.
ಸುಕುಮಾರೋ ಮಹಾ ಸತ್ತ್ವಃ ಸಿಮ್ಹ ಸ್ಕನ್ಧೋ ಮಹಾ ಭುಜಃ । ಪುಣ್ಡರೀಕ ವಿಶಾಲ ಅಕ್ಷಃ ತರುಣಃ ಪ್ರಿಯ ದರ್ಶನಃ ॥೨-೮೭-
ಅವನ ದೇಹ ನಾಜೂಕಾದರೂ, ಆತನು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು. ಅವನ ಭುಜಗಳು ಸಿಂಹದಂತೆ ಬಲವಾಗಿವೆ, ಕೈಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿವೆ. ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಸಿರು ಕಮಲದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆ. ಅವನು ಯೌವನದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನೂ, ನೋಡಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪ್ರತ್ಯಾಶ್ವಸ್ಯ ಮುಹೂರ್ತಮ್ ತು ಕಾಲಮ್ ಪರಮ ದುರ್ಮನಾಃ । ಪಪಾತ ಸಹಸಾ ತೋತ್ರೈರ್ ಹೃದಿ ವಿದ್ಧ ಇವ ದ್ವಿಪಃ ॥೨-೮೭-
ಅಲ್ಪ ಸಮಯ ಉಸಿರೆಳೆದ ಬಳಿಕ, ಆಳವಾದ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನು, ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಗುದ್ದಿದ ಗಜದಂತೆ, ಅಚಾನಕ್ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಬಿಟ್ಟನು.
ಭರತಮ್ ಮುರ್ಚ್Cಇತಮ್ ದ್ರುಷ್ಟ್ವಾ ವಿವರ್ಣವದನೋ ಗುಹಃ । ಬಭೂವ ವ್ಯಥಿತಸ್ತತ್ರ ಭೂಮಿಕಮ್ಪೇ ಯಥಾ ದ್ರುಮಃ ॥೨-೮೭-
ಭರತನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗುಹನ ಮುಖ ಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅವನು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದ ಮರದಂತೆ ಅಲ್ಲೇ ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದನು.