ಯದಿ ತು ಆರ್ಯಮ್ ನ ಶಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಿನಿವರ್ತಯಿತುಮ್ ವನಾತ್ । ವನೇ ತತ್ರ ಏವ ವತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಯಥಾ ಆರ್ಯೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ತಥಾ ॥೨-೮೨-
ಆದರೆ ನಾನು ನನ್ನ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಂತೆ ನಾನು ಕೂಡ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತೇನೆ.
ಸರ್ವ ಉಪಾಯಮ್ ತು ವರ್ತಿಷ್ಯೇ ವಿನಿವರ್ತಯಿತುಮ್ ಬಲಾತ್ । ಸಮಕ್ಷಮ್ ಆರ್ಯ ಮಿಶ್ರಾಣಾಮ್ ಸಾಧೂನಾಮ್ ಗುಣ ವರ್ತಿನಾಮ್ ॥೨-೮೨-
ನಾನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿ, ಹಿರಿಯರು, ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಮುಂದೆ, ರಾಮನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.
ವಿಷ್ಟಿಕರ್ಮಾನ್ತಿಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಮಾರ್ಗಶೋಧನರಕ್ಷಕಾಃ । ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿತಾ ಮಯಾ ಪೂರ್ವಮ್ ಯಾತ್ರಾಪಿ ಮಮ ರೋಚತೇ ॥೨-೮೨-
ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ವೃತ್ತಿಕಾರರನ್ನೂ, ದಾರಿಯನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವವರನ್ನೂ, ರಕ್ಷಕರನ್ನೂ ಈಗಾಗಲೇ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಈ ಪ್ರಯಾಣ ನನಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಏವಮ್ ಉಕ್ತ್ವಾ ತು ಧರ್ಮ ಆತ್ಮಾ ಭರತಃ ಭ್ರಾತೃ ವತ್ಸಲಃ । ಸಮೀಪಸ್ಥಮ್ ಉವಾಚ ಇದಮ್ ಸುಮನ್ತ್ರಮ್ ಮನ್ತ್ರ ಕೋವಿದಮ್ ॥೨-೮೨-
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಭರತನು, ತಮ್ಮನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನು, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಂತ್ರನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು:
ತೂರ್ಣಮ್ ಉತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಚ ತ್ವಮ್ ಸುಮನ್ತ್ರ ಮಮ ಶಾಸನಾತ್ । ಯಾತ್ರಾಮ್ ಆಜ್ಞಾಪಯ ಕ್ಷಿಪ್ರಮ್ ಬಲಮ್ ಚೈವ ಸಮಾನಯ ॥೨-೮೨-
ಸುನಂತ್ರ, ನೀನು ಬೇಗ ಎದ್ದು ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೋಗು. ಕೂಡಲೇ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಸು ಮತ್ತು ಸೇನೆಯನ್ನು ಕೂಡಿಸು.
ಏವಮ್ ಉಕ್ತಃ ಸುಮನ್ತ್ರಃ ತು ಭರತೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಹೃಷ್ಟಃ ಸೋ ಅದಿಶತ್ ಸರ್ವಮ್ ಯಥಾ ಸಮ್ದಿಷ್ಟಮ್ ಇಷ್ಟವತ್ ॥೨-೮೨-
ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಸುನಂತ್ರನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ತಾಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಕೃತಯೋ ಬಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷಾ ಬಲಸ್ಯ ಚ । ಶ್ರುತ್ವಾ ಯಾತ್ರಾಮ್ ಸಮಾಜ್ಞಪ್ತಾಮ್ ರಾಘವಸ್ಯ ನಿವರ್ತನೇ ॥೨-೮೨-
ರಾಘವನನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲು ಯಾತ್ರೆಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಬಂದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ಪ್ರಜೆಗಳು, ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹರ್ಷಿಸಿದರು.
ತತಃ ಯೋಧ ಅನ್ಗನಾಃ ಸರ್ವಾ ಭರ್ತೃಋನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಗೃಹೇ ಗೃಹೇ । ಯಾತ್ರಾ ಗಮನಮ್ ಆಜ್ಞಾಯ ತ್ವರಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ಹರ್ಷಿತಾಃ ॥೨-೮೨-
ಆಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಧರ ಹೆಂಗಸರು ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಮ್ಮ ಗಂಡಸರನ್ನು ತಯಾರಾಗಲು ಪ್ರೇರಿಸಿದರು.
ತೇ ಹಯೈಃ ಗೋ ರಥೈಃ ಶೀಘ್ರೈಃ ಸ್ಯನ್ದನೈಃ ಚ ಮನೋ ಜವೈಃ । ಸಹ ಯೋಧೈಃ ಬಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷಾ ಬಲಮ್ ಸರ್ವಮ್ ಅಚೋದಯನ್ ॥೨-೮೨-
ಅವರು ವೇಗವಾದ ಕುದುರೆಗಳು, ಎತ್ತುಗಳ ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಚುರುಕಾದ ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಎಲ್ಲರನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.
ಸಜ್ಜಮ್ ತು ತತ್ ಬಲಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭರತಃ ಗುರು ಸಮ್ನಿಧೌ । ರಥಮ್ ಮೇ ತ್ವರಯಸ್ವ ಇತಿ ಸುಮನ್ತ್ರಮ್ ಪಾರ್ಶ್ವತಃ ಅಬ್ರವೀತ್ ॥೨-೮೨-
ಸೇನೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗುರುಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಭರತನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುನಂತ್ರನಿಗೆ 'ನನ್ನ ರಥವನ್ನು ಬೇಗ ತಯಾರಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಭರತಸ್ಯ ತು ತಸ್ಯ ಆಜ್ಞಾಮ್ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ಪ್ರಹರ್ಷಿತಃ । ರಥಮ್ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪ್ರಯಯೌ ಯುಕ್ತಮ್ ಪರಮ ವಾಜಿಭಿಃ ॥೨-೮೨-
ಭರತನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸುನಂತ್ರನು ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ರಥವನ್ನು ತಂದು ಹೊರಡಿದನು.
ಸ ರಾಘವಃ ಸತ್ಯ ಧೃತಿಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ । ಬ್ರುವನ್ ಸುಯುಕ್ತಮ್ ದೃಢ ಸತ್ಯ ವಿಕ್ರಮಃ । ಗುರುಮ್ ಮಹಾ ಅರಣ್ಯ ಗತಮ್ ಯಶಸ್ವಿನಮ್ । ಪ್ರಸಾದಯಿಷ್ಯನ್ ಭರತಃ ಅಬ್ರವೀತ್ ತದಾ ॥೨-೮೨-
ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ, ಸದಾ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರದ ರಾಘವನು, ಮಹಾ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದ ತನ್ನ ಹಿರಿಯನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಭರತನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ತೂಣ ಸಮುತ್ಥಾಯ ಸುಮನ್ತ್ರ ಗಚ್ಚ । ಬಲಸ್ಯ ಯೋಗಾಯ ಬಲ ಪ್ರಧಾನಾನ್ । ಆನೇತುಮ್ ಇಚ್ಚಾಮಿ ಹಿ ತಮ್ ವನಸ್ಥಮ್ । ಪ್ರಸಾದ್ಯ ರಾಮಮ್ ಜಗತಃ ಹಿತಾಯ ॥೨-೮೨-
ಸುನಂತ್ರ, ನೀನು ಬೇಗ ಎದ್ದು ಹೋಗಿ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಸೇನೆ ಸೇರಿಸಲು ಕರೆ. ನಾನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲು, ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸ ಸೂತ ಪುತ್ರಃ ಭರತೇನ ಸಮ್ಯಗ್ । ಆಜ್ಞಾಪಿತಃ ಸಮ್ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಾಮಃ । ಶಶಾಸ ಸರ್ವಾನ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಧಾನಾನ್ । ಬಲಸ್ಯ ಮುಖ್ಯಾಮಃ ಚ ಸುಹೃಜ್ ಜನಮ್ ಚ ॥೨-೮೨-
ಭರತನ ಸರಿಯಾದ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾದ ಸುತಪತ್ರನು, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಜೆಗಳು, ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು.
ತತಃ ಸಮುತ್ಥಾಯ ಕುಲೇ ಕುಲೇ ತೇ । ರಾಜನ್ಯ ವೈಶ್ಯಾ ವೃಷಲಾಃ ಚ ವಿಪ್ರಾಃ । ಅಯೂಯುಜನ್ನ್ ಉಷ್ಟ್ರ ರಥಾನ್ ಖರಾಮಃ ಚ। ನಾಗಾನ್ ಹಯಾಮಃ ಚೈವ ಕುಲ ಪ್ರಸೂತಾನ್ ॥೨-೮೨-
ಆಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಒಂಟೆಗಳು, ರಥಗಳು, ಖರಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರು.
thumb|ತ್ರ್ಯಶೀತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರ್ಯಶೀತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ತತಃ ಸಮುತ್ಥಿತಃ ಕಾಲ್ಯಮ್ ಆಸ್ಥಾಯ ಸ್ಯನ್ದನ ಉತ್ತಮಮ್ । ಪ್ರಯಯೌ ಭರತಃ ಶೀಘ್ರಮ್ ರಾಮ ದರ್ಶನ ಕಾನ್ಕ್ಷಯಾ ॥೨-೮೩-
ಆಮೇಲೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು, ಉತ್ತಮ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಭರತನು ಬೇಗ ಹೊರಟನು.
ಅಗ್ರತಃ ಪ್ರಯಯುಸ್ ತಸ್ಯ ಸರ್ವೇ ಮನ್ತ್ರಿ ಪುರೋಧಸಃ । ಅಧಿರುಹ್ಯ ಹಯೈಃ ಯುಕ್ತಾನ್ ರಥಾನ್ ಸೂರ್ಯ ರಥ ಉಪಮಾನ್ ॥೨-೮೩-
ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತರು, ಸೂರ್ಯರಥದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ರಥಗಳನ್ನು ಏರಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಹೊರಟರು.
ನವ ನಾಗ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಪಿತಾನಿ ಯಥಾ ವಿಧಿ । ಅನ್ವಯುರ್ ಭರತಮ್ ಯಾನ್ತಮ್ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಕುಲ ನನ್ದನಮ್ ॥೨-೮೩-
ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ಆನಂದಕರನಾದ ಭರತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು.
ಷಷ್ಠೀ ರಥ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಧನ್ವಿನೋ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಾಃ । ಅನ್ವಯುರ್ ಭರತಮ್ ಯಾನ್ತಮ್ ರಾಜ ಪುತ್ರಮ್ ಯಶಸ್ವಿನಮ್ ॥೨-೮೩-
ಅನೇಕ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳಿರುವ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ರಥಗಳು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜಕುಮಾರ ಭರತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು.
ಶತಮ್ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಅಶ್ವಾನಾಮ್ ಸಮಾರೂಢಾನಿ ರಾಘವಮ್ । ಅನ್ವಯುರ್ ಭರತಮ್ ಯಾನ್ತಮ್ ರಾಜ ಪುತ್ರಮ್ ಯಶಸ್ವಿನಮ್ ॥೨-೮೩-
ನೂರು ಸಾವಿರ ಕುದುರೆಗಳು, ಸವಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜಕುಮಾರ ಭರತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು.
ಕೈಕೇಯೀ ಚ ಸುಮಿತ್ರಾ ಚ ಕೌಸಲ್ಯಾ ಚ ಯಶಸ್ವಿನೀ । ರಾಮ ಆನಯನ ಸಮ್ಹೃಷ್ಟಾ ಯಯುರ್ ಯಾನೇನ ಭಾಸ್ವತಾ ॥೨-೮೩-
ಕೈಕೇಯಿ, ಸುಮಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೌಸಲ್ಯೆ, ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಟರು.
ಪ್ರಯಾತಾಃ ಚ ಆರ್ಯ ಸಮ್ಘಾತಾ ರಾಮಮ್ ದ್ರಷ್ಟುಮ್ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ । ತಸ್ಯ ಏವ ಚ ಕಥಾಃ ಚಿತ್ರಾಃ ಕುರ್ವಾಣಾ ಹೃಷ್ಟ ಮಾನಸಾಃ ॥೨-೮೩-
ಆರ್ಯರು ಸೇರಿಕೊಂಡು ರಾಮನನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ನೋಡಲು ಹೊರಟರು. ಅವರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಕುರಿತಾಗಿ ವಿವಿಧ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೋದರು.
ಮೇಘ ಶ್ಯಾಮಮ್ ಮಹಾ ಬಾಹುಮ್ ಸ್ಥಿರ ಸತ್ತ್ವಮ್ ದೃಢ ವ್ರತಮ್ । ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಹೇ ರಾಮಮ್ ಜಗತಃ ಶೋಕ ನಾಶನಮ್ ॥೨-೮೩-
ಮೋಡದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ, ಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಗಳಿರುವ, ದೃಢ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪದ ರಾಮನು, ಈ ಲೋಕದ ದುಃಖವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವವನನ್ನು ನಾವು ಯಾವಾಗ ನೋಡಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಆಶಿಸಿದರು.
ದೃಷ್ಟಏವ ಹಿ ನಃ ಶೋಕಮ್ ಅಪನೇಷ್ಯತಿ ರಾಘವಃ । ತಮಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಸಮುದ್ಯನ್ನ್ ಇವ ಭಾಸ್ಕರಃ ॥೨-೮೩-
ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕಣ್ಮುಂದೆ ನಮ್ಮ ದುಃಖವನ್ನೆಲ್ಲ ರಾಮನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಲೋಕದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು.
ಇತಿ ಏವಮ್ ಕಥಯನ್ತಃ ತೇ ಸಮ್ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಃ ಕಥಾಃ ಶುಭಾಃ । ಪರಿಷ್ವಜಾನಾಃ ಚ ಅನ್ಯೋನ್ಯಮ್ ಯಯುರ್ ನಾಗರಿಕಾಃ ತದಾ ॥೨-೮೩-
ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಆ ನಗರದವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು.
ಯೇ ಚ ತತ್ರ ಅಪರೇ ಸರ್ವೇ ಸಮ್ಮತಾ ಯೇ ಚ ನೈಗಮಾಃ । ರಾಮಮ್ ಪ್ರತಿ ಯಯುರ್ ಹೃಷ್ಟಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಕೃತಯಃ ತದಾ ॥೨-೮೩-
ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಇತರ ಗೌರವಾನ್ವಿತರು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಜನರೂ ಕೂಡ ಸಂತೋಷದಿಂದ ರಾಮನ ಕಡೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಹೊರಟರು.
ಮಣಿ ಕಾರಾಃ ಚ ಯೇ ಕೇಚಿತ್ ಕುಮ್ಭ ಕಾರಾಃ ಚ ಶೋಭನಾಃ । ಸೂತ್ರ ಕರ್ಮ ಕೃತಃ ಚೈವ ಯೇ ಚ ಶಸ್ತ್ರ ಉಪಜೀವಿನಃ ॥೨-೮೩-
ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮಣಿಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು, ಹತ್ತಿ ನೆಯುವವರು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರೂ ಇದ್ದರು.
ಮಾಯೂರಕಾಃ ಕ್ರಾಕಚಿಕಾ ರೋಚಕಾ ವೇಧಕಾಃ ತಥಾ । ದನ್ತ ಕಾರಾಃ ಸುಧಾ ಕಾರಾಃ ತಥಾ ಗನ್ಧ ಉಪಜೀವಿನಃ ॥೨-೮೩-
ಮಯೂರದ ಆಭರಣ ಮಾಡುವವರು, ಮರ ಕತ್ತರಿಸುವವರು, ಕೆತ್ತುವವರು, ತೂರಿಸುವವರು, ದಂತದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು, ಚೂಣಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರೂ ಇದ್ದರು.
ಸುವರ್ಣ ಕಾರಾಃ ಪ್ರಖ್ಯಾತಾಃ ತಥಾ ಕಮ್ಬಲ ಧಾವಕಾಃ । ಸ್ನಾಪಕ ಆಚ್ಚಾದಕಾ ವೈದ್ಯಾ ಧೂಪಕಾಃ ಶೌಣ್ಡಿಕಾಃ ತಥಾ ॥೨-೮೩-
ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಚಿನ್ನದ کاریಗರು, ಕಾಂಬಳ ತೊಳೆಯುವವರು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವವರು, ಬಟ್ಟೆ ಹೊದಿಸುವವರು, ವೈದ್ಯರು, ಧೂಪ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ತಯಾರಕರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.