thumb|ಏಕಾಶೀತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಾಶೀತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದುನೆಯ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ತತಃ ನಾನ್ದೀ ಮುಖೀಮ್ ರಾತ್ರಿಮ್ ಭರತಮ್ ಸೂತ ಮಾಗಧಾಃ । ತುಷ್ಟುವುರ್ ವಾಗ್ ವಿಶೇಷಜ್ಞಾಃ ಸ್ತವೈಃ ಮನ್ಗಲ ಸಮ್ಹಿತೈಃ ॥೨-೮೧-
ಆ ಶುಭ ರಾತ್ರಿ, ಸುತರು ಮತ್ತು ಮಾಘಧರು ಶುಭಾಶಯಪೂರ್ಣವಾದ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಭರತನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದರು.
ಸುವರ್ಣ ಕೋಣ ಅಭಿಹತಃ ಪ್ರಾಣದದ್ ಯಾಮ ದುನ್ದುಭಿಃ । ದಧ್ಮುಃ ಶನ್ಖಾಮಃ ಚ ಶತಶೋ ವಾದ್ಯಾಮಃ ಚ ಉಚ್ಚ ಅವಚ ಸ್ವರಾನ್ ॥೨-೮೧-
ಸುವರ್ಣದ ಅಂಚಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ಯಾಮದುಂಡುಭಿ ಘೋಷವಾಯಿತು; ನೂರಾರು ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದಿದರು, ವಾದ್ಯಗಳು ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಕುಳಿತು ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಳವಾಡಿದವು.
ಸ ತೂರ್ಯ ಘೋಷಃ ಸುಮಹಾನ್ ದಿವಮ್ ಆಪೂರಯನ್ನ್ ಇವ । ಭರತಮ್ ಶೋಕ ಸಮ್ತಪ್ತಮ್ ಭೂಯಃ ಶೋಕೈಃ ಅರನ್ಧ್ರಯತ್ ॥೨-೮೧-
ಆ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳ ಮಹಾ ಧ್ವನಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ತುಂಬಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗಿ, ಈಗಾಗಲೇ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಭರತನಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.
ತತಃ ಪ್ರಬುದ್ಧೋ ಭರತಃ ತಮ್ ಘೋಷಮ್ ಸಮ್ನಿವರ್ತ್ಯ ಚ । ನ ಅಹಮ್ ರಾಜಾ ಇತಿ ಚ ಅಪಿ ಉಕ್ತ್ವಾ ಶತ್ರುಘ್ನಮ್ ಇದಮ್ ಅಬ್ರವೀತ್ ॥೨-೮೧-
ಆಮೇಲೆ ಭರತನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, "ನಾನು ರಾಜನಲ್ಲ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.
ಪಶ್ಯ ಶತ್ರುಘ್ನ ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ಲೋಕಸ್ಯ ಅಪಕೃತಮ್ ಮಹತ್ । ವಿಸೃಜ್ಯ ಮಯಿ ದುಹ್ಖಾನಿ ರಾಜಾ ದಶರಥೋ ಗತಃ ॥೨-೮೧-
ಶತ್ರುಘ್ನಾ, ನೋಡಿ, ಕೈಕೇಯಿಯವರು ಜನರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ; ನನ್ನನ್ನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು, ರಾಜ ದಶರಥನು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ತಸ್ಯ ಏಷಾ ಧರ್ಮ ರಾಜಸ್ಯ ಧರ್ಮ ಮೂಲಾ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಪರಿಭ್ರಮತಿ ರಾಜ ಶ್ರೀರ್ ನೌರ್ ಇವ ಅಕರ್ಣಿಕಾ ಜಲೇ ॥೨-೮೧-
ಆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಜನ ರಾಜ್ಯಭಾಗ್ಯ ಈಗ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ಹಗ್ಗವಿಲ್ಲದೆ ತೇಲಿದಂತೆ ಅಲೆಯಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಯೋ ಹಿ ನಃ ಸುಮಹಾನ್ನಾಥಃ ಸೋಽಪಿ ಪ್ರವ್ರಾಜಿತೋ ವನಮ್ । ಅನಯಾ ಧರ್ಮಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಮಾತ್ರಾ ಮೇ ರಾಘವಃ ಸ್ವಯಮ್ ॥೨-೮೧-
ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ರಯನಾದ ರಾಮನನ್ನೂ ಕೂಡ ನನ್ನ ತಾಯಿಯು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇತಿ ಏವಮ್ ಭರತಮ್ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ವಿಲಪನ್ತಮ್ ವಿಚೇತನಮ್ । ಕೃಪಣಮ್ ರುರುದುಃ ಸರ್ವಾಃ ಸಸ್ವರಮ್ ಯೋಷಿತಃ ತದಾ ॥೨-೮೧-
ಹೀಗೆ ಭರತನು ದುಃಖದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ, ಮನಸ್ಸು ಕಳಕೊಂಡಂತೆ ವಿಲಾಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಂಗಸರು ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತರು.
ತಥಾ ತಸ್ಮಿನ್ ವಿಲಪತಿ ವಸಿಷ್ಠೋ ರಾಜ ಧರ್ಮವಿತ್ । ಸಭಾಮ್ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ನಾಥಸ್ಯ ಪ್ರವಿವೇಶ ಮಹಾ ಯಶಾಃ ॥೨-೮೧-
ಅಂಥ ಭರತನು ವಿಲಾಪಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ, ಕೀರ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠರು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ರಾಜನ ಸಭೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ಶಾತ ಕುಮ್ಭಮಯೀಮ್ ರಮ್ಯಾಮ್ ಮಣಿ ರತ್ನ ಸಮಾಕುಲಾಮ್ । ಸುಧರ್ಮಾಮ್ ಇವ ಧರ್ಮ ಆತ್ಮಾ ಸಗಣಃ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ ॥೨-೮೧-
ಮಣಿಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ, ಮೃದುವಾದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಆ ಸುಂದರ ಸಭಾಭವನವನ್ನು, ಧರ್ಮಮೂರ್ತಿಯಂತೆ, ವಸಿಷ್ಠರು ತಮ್ಮ ಬಳಗದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ಸ ಕಾನ್ಚನಮಯಮ್ ಪೀಠಮ್ ಪರ ಅರ್ಧ್ಯ ಆಸ್ತರಣ ಆವೃತಮ್ । ಅಧ್ಯಾಸ್ತ ಸರ್ವ ವೇದಜ್ಞೋ ದೂತಾನ್ ಅನುಶಶಾಸ ಚ ॥೨-೮೧-
ಸರ್ವವೇದಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ವಸಿಷ್ಠರು, ಚಿನ್ನದ ಆಸನದ ಮೇಲೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ದೂತರಿಗೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾನ್ ಯೋಧಾನ್ ಅಮಾತ್ಯಾನ್ ಗಣ ಬಲ್ಲಭಾನ್ । ಕ್ಷಿಪ್ರಮ್ ಆನಯತ ಅವ್ಯಗ್ರಾಃ ಕೃತ್ಯಮ್ ಆತ್ಯಯಿಕಮ್ ಹಿ ನಃ ॥೨-೮೧-
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಯೋಧರು, ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಜನರ ನಾಯಕರನ್ನು ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಬೇಗ ಕರೆತಂದು, ನಮಗೆ ತುರ್ತು ಕೆಲಸವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಸರಾಜಭೃತ್ಯಮ್ ಶತ್ರುಘ್ನಮ್ ಭರತಮ್ ಚ ಯಶ್ಸ್ವಿನಮ್ । ಯುಧಾಜಿತಮ್ ಸುಮನ್ತ್ರಮ್ ಚ ಯೇ ಚ ತತ್ರ ಹಿತಾ ಜನಾಃ ॥೨-೮೧-
ರಾಜನ ಸೇವಕನಾದ ಶತ್ರುಘ್ನ, ಕೀರ್ತಿಯುತ ಭರತ, ಯುದ್ಧಾಜಿತ್, ಸುಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ ಜನರನ್ನು ಕೂಡ ಕರೆತಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತತಃ ಹಲಹಲಾ ಶಬ್ದೋ ಮಹಾನ್ ಸಮುದಪದ್ಯತ । ರಥೈಃ ಅಶ್ವೈಃ ಗಜೈಃ ಚ ಅಪಿ ಜನಾನಾಮ್ ಉಪಗಚ್ಚತಾಮ್ ॥೨-೮೧-
ಆಮೇಲೆ ಜನರು ರಥಗಳಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುವಂತೆ, ದೊಡ್ಡ ಗದ್ದಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಾಳು ಶಬ್ದವು ಉಂಟಾಯಿತು.
ತತಃ ಭರತಮ್ ಆಯಾನ್ತಮ್ ಶತ ಕ್ರತುಮ್ ಇವ ಅಮರಾಃ । ಪ್ರತ್ಯನನ್ದನ್ ಪ್ರಕೃತಯೋ ಯಥಾ ದಶರಥಮ್ ತಥಾ ॥೨-೮೧-
ಭರತನು ಸಭೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಜನರು ದಶರಥನಿಗೆ ಮಾಡಿದಂತೆ, ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಮಾಡುವ ಸ್ವಾಗತದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು.
ಹ್ರದೈವ ತಿಮಿ ನಾಗ ಸಮ್ವೃತಃ । ಸ್ತಿಮಿತ ಜಲೋ ಮಣಿ ಶನ್ಖ ಶರ್ಕರಃ । ದಶರಥ ಸುತ ಶೋಭಿತಾ ಸಭಾ । ಸದಶರಥಾ ಇವ ಬಭೌ ಯಥಾ ಪುರಾ ॥೨-೮೧-
ದಶರಥನ ಮಗನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಆ ಸಭೆ, ದೊಡ್ಡ ಜಲಚರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ನಿರ್ಜಲವಾದ, ಮಣಿಗಳು, ಶಂಖಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಸರೋವರದಂತೆ, ಹಿಂದೆ ದಶರಥನಿದ್ದಾಗ ಹೇಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು.
thumb|ದ್ವ್ಯಶೀತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವ್ಯಶೀತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡನೇ ಸರ್ಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ತಾಮ್ ಆರ್ಯ ಗಣ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಮ್ ಭರತಃ ಪ್ರಗ್ರಹಾಮ್ ಸಭಾಮ್ । ದದರ್ಶ ಬುದ್ಧಿ ಸಮ್ಪನ್ನಃ ಪೂರ್ಣ ಚನ್ದ್ರಾಮ್ ನಿಶಾಮ್ ಇವ ॥೨-೮೨-
ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಭರತನು, ಮಹನೀಯ ವೃದ್ದರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಸಭಾಭವನವನ್ನು, ಪೂರಣಚಂದ್ರನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರಾತ್ರಿ ನೋಡಿದಂತೆ ಕಂಡನು.
ಆಸನಾನಿ ಯಥಾ ನ್ಯಾಯಮ್ ಆರ್ಯಾಣಾಮ್ ವಿಶತಾಮ್ ತದಾ । ಅದೃಶ್ಯತ ಘನ ಅಪಾಯೇ ಪೂರ್ಣ ಚನ್ದ್ರಾ ಇವ ಶರ್ವರೀ ॥೨-೮೨-
ಆ ವೃದ್ದರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಆ ಸಭಾಭವನವು ಮೋಡಗಳು ದೂರವಾದ ಮೇಲೆ ಪೂರಣಚಂದ್ರನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರಾತ್ರಿ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಾ ವಿದ್ವಜ್ಜನಸಮ್ಪೂರ್ಣಾ ಸಭಾ ಸುರುಚಿರಾ ತದಾ । ಅದೃಶ್ಯತ ಘನಾಪಾಯೇ ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರೇವ ಶರ್ವರೀ ॥೨-೮೨-
ಪಂಡಿತರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಸುಂದರ ಸಭೆ, ಮೋಡಗಳು ದೂರವಾದ ಮೇಲೆ ಪೂರಣಚಂದ್ರನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರಾತ್ರಿ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ರಾಜ್ಞಃ ತು ಪ್ರಕೃತೀಃ ಸರ್ವಾಃ ಸಮಗ್ರಾಃ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಧರ್ಮವಿತ್ । ಇದಮ್ ಪುರೋಹಿತಃ ವಾಕ್ಯಮ್ ಭರತಮ್ ಮೃದು ಚ ಅಬ್ರವೀತ್ ॥೨-೮೨-
ರಾಜಕೀಯದ ಎಲ್ಲ ಸಲಹೆಗಾರರು, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದಾಗ, ಮುಖ್ಯ ಪುರೋಹಿತನು ಭರತನಿಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಹೀಗೆಂದನು:
ತಾತ ರಾಜಾ ದಶರಥಃ ಸ್ವರ್ ಗತಃ ಧರ್ಮಮ್ ಆಚರನ್ । ಧನ ಧಾನ್ಯವತೀಮ್ ಸ್ಫೀತಾಮ್ ಪ್ರದಾಯ ಪೃಥಿವೀಮ್ ತವ ॥೨-೮೨-
ಮಗನೇ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ರಾಜ ದಶರಥನು ಈಗ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಧನ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಹೋದರು.
ರಾಮಃ ತಥಾ ಸತ್ಯ ಧೃತಿಃ ಸತಾಮ್ ಧರ್ಮಮ್ ಅನುಸ್ಮರನ್ । ನ ಅಜಹಾತ್ ಪಿತುರ್ ಆದೇಶಮ್ ಶಶೀ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಮ್ ಇವ ಉದಿತಃ ॥೨-೮೨-
ರಾಮನು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಸದ್ಗುಣವನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಯಿಸಿದ ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಿಡದಂತೆ ರಾಮನು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.
ಪಿತ್ರಾ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಚ ತೇ ದತ್ತಮ್ ರಾಜ್ಯಮ್ ನಿಹತ ಕಣ್ಟಕಮ್ । ತತ್ ಭುನ್ಕ್ಷ್ವ ಮುದಿತ ಅಮಾತ್ಯಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಮ್ ಏವ ಅಭಿಷೇಚಯ ॥೨-೮೨-
ನಿನ್ನ ತಂದೆಯೂ ಸಹೋದರನೂ ನಿನಗೆ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಈಗ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳು ದೂರವಾಗಿದೆ. ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸಿ, ಬೇಗನೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಿಸು.
ಉದೀಚ್ಯಾಃ ಚ ಪ್ರತೀಚ್ಯಾಃ ಚ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಾಃ ಚ ಕೇವಲಾಃ । ಕೋಟ್ಯಾ ಅಪರ ಅನ್ತಾಃ ಸಾಮುದ್ರಾ ರತ್ನಾನಿ ಅಭಿಹರನ್ತು ತೇ ॥೨-೮೨-
ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದವರು, ಸಮುದ್ರದ ಅಂಚಿನವರೆಗಿನವರು, ಎಲ್ಲರೂ ನಿನಗೆ ರತ್ನಗಳನ್ನೂ ಧನಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ತರುವಂತೆ ಮಾಡಿಸು.
ತತ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭರತಃ ವಾಕ್ಯಮ್ ಶೋಕೇನ ಅಭಿಪರಿಪ್ಲುತಃ । ಜಗಾಮ ಮನಸಾ ರಾಮಮ್ ಧರ್ಮಜ್ಞೋ ಧರ್ಮ ಕಾನ್ಕ್ಷಯಾ ॥೨-೮೨-
ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭರತನು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ನೆನೆಸಿದನು.
ಸ ಬಾಷ್ಪ ಕಲಯಾ ವಾಚಾ ಕಲ ಹಮ್ಸ ಸ್ವರಃ ಯುವಾ । ವಿಲಲಾಪ ಸಭಾ ಮಧ್ಯೇ ಜಗರ್ಹೇ ಚ ಪುರೋಹಿತಮ್ ॥೨-೮೨-
ಅವನು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದರಿದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ, ಹಂಸದ ಕೂಗಿನಂತೆ ಮೃದುವಾಗಿ, ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ, ಪುರೋಹಿತನನ್ನು ಗದರಿಸಿದನು.
ಚರಿತ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಸ್ಯ ವಿದ್ಯಾ ಸ್ನಾತಸ್ಯ ಧೀಮತಃ । ಧರ್ಮೇ ಪ್ರಯತಮಾನಸ್ಯ ಕೋ ರಾಜ್ಯಮ್ ಮದ್ವಿಧೋ ಹರೇತ್ ॥೨-೮೨-
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ರಾಮನಂತಹವನಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಯೇ? ನಾನು ಹೇಗೆ ಆದುದನ್ನು ಮಾಡಲಿ?
ಕಥಮ್ ದಶರಥಾಜ್ ಜಾತಃ ಭವೇದ್ ರಾಜ್ಯ ಅಪಹಾರಕಃ । ರಾಜ್ಯಮ್ ಚ ಅಹಮ್ ಚ ರಾಮಸ್ಯ ಧರ್ಮಮ್ ವಕ್ತುಮ್ ಇಹ ಅರ್ಹಸಿ ॥೨-೮೨-
ದಶರಥನ ಮಗನಾದ ನಾನು ಹೇಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವನಾಗಬಹುದು? ಈ ರಾಜ್ಯವೂ ನಾನು ಕೂಡ ರಾಮನಿಗೆ ಸೇರಿವೆ; ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು.