ತ್ವಾಮ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಹಿ ಪಿತಾ ಮೇ.ದ್ಯ ಸತ್ಯಸನ್ಧೋ ಮಹಾಯಶಾಃ । ತೀವ್ರದುಃಖಾಭಿಸಮ್ತಪ್ತೋ ವೃತ್ತೋ ದಶರಥೋ ನೃಪಃ ॥೨-೭೩-
ಸತ್ಯವಂತನೂ, ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ ಆದ ನನ್ನ ತಂದೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ತೀವ್ರವಾದ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಕರಗಿ, ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನು ಪ್ರಾಣಬಿಟ್ಟರು.
ವಿನಾಶಿತೋ ಮಹಾರಾಜಃ ಪಿತಾ ಮೇ ಧರ್ಮವತ್ಸಲಃ । ಕಸ್ಮಾತ್ಪ್ರವ್ರಾಜಿತೋ ರಾಮಃ ಕಸ್ಮಾದೇವ ವನಮ್ ಗತಃ ॥೨-೭೩-
ಧರ್ಮಪರನಾದ ನನ್ನ ತಂದೆ, ಮಹಾರಾಜನು ನಾಶವಾಗಿದ್ದಾರೆ; ರಾಮನು ಯಾಕೆ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು? ಯಾಕೆ ಅವನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು?
ಕೌಸಲ್ಯಾ ಚ ಸುಮಿತ್ರಾ ಚ ಪುತ್ರ ಶೋಕ ಅಭಿಪೀಡಿತೇ । ದುಷ್ಕರಮ್ ಯದಿ ಜೀವೇತಾಮ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತ್ವಾಮ್ ಜನನೀಮ್ ಮಮ ॥೨-೭೩-
ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಕೌಸಲ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸುಮಿತ್ರೆಯವರು, ನಿನ್ನಂತಹ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹೇಗೆ ಬದುಕಬಹುದು ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯ.
ನನು ತು ಆರ್ಯೋ ಅಪಿ ಧರ್ಮ ಆತ್ಮಾ ತ್ವಯಿ ವೃತ್ತಿಮ್ ಅನುತ್ತಮಾಮ್ । ವರ್ತತೇ ಗುರು ವೃತ್ತಿಜ್ಞೋ ಯಥಾ ಮಾತರಿ ವರ್ತತೇ ॥೨-೭೩-
ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಆರ್ಯನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಾಯಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು ಎಂಬಂತೆ ನಿನಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತಥಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಹಿ ಮೇ ಮಾತಾ ಕೌಸಲ್ಯಾ ದೀರ್ಘ ದರ್ಶಿನೀ । ತ್ವಯಿ ಧರ್ಮಮ್ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ಭಗಿನ್ಯಾಮ್ ಇವ ವರ್ತತೇ ॥೨-೭೩-
ಅದೆಯೇ, ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ತಾಯಿ ಕೌಸಲ್ಯಾ ಕೂಡ ನೀನಿಗೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಹೋದರಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತಸ್ಯಾಃ ಪುತ್ರಮ್ ಕೃತ ಆತ್ಮಾನಮ್ ಚೀರ ವಲ್ಕಲ ವಾಸಸಮ್ । ಪ್ರಸ್ಥಾಪ್ಯ ವನ ವಾಸಾಯ ಕಥಮ್ ಪಾಪೇ ನ ಶೋಚಸಿ ॥೨-೭೩-
ಅವಳ ಮಗನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಚೀರವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುವಾಗ, ಪಾಪಾತ್ಮೆಯಾದ ನೀನು ಹೇಗೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತಿಲ್ಲಿ?
ಅಪಾಪ ದರ್ಶಿನಮ್ ಶೂರಮ್ ಕೃತ ಆತ್ಮಾನಮ್ ಯಶಸ್ವಿನಮ್ । ಪ್ರವ್ರಾಜ್ಯ ಚೀರ ವಸನಮ್ ಕಿಮ್ ನು ಪಶ್ಯಸಿ ಕಾರಣಮ್ ॥೨-೭೩-
ಪಾಪವಿಲ್ಲದ, ಶೂರನಾದ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನನ್ನು ಚೀರವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ನೀನು ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕಾರಣವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?
ಲುಬ್ಧಾಯಾ ವಿದಿತಃ ಮನ್ಯೇ ನ ತೇ ಅಹಮ್ ರಾಘವಮ್ ಪ್ರತಿ । ತಥಾ ಹಿ ಅನರ್ಥೋ ರಾಜ್ಯ ಅರ್ಥಮ್ ತ್ವಯಾ ನೀತಃ ಮಹಾನ್ ಅಯಮ್ ॥೨-೭೩-
ನಿನ್ನ ಲೋಭವು ರಾಘವನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಈ ಮಹಾ ಅನರ್ಥವನ್ನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ.
ಅಹಮ್ ಹಿ ಪುರುಷ ವ್ಯಾಘ್ರಾವ್ ಅಪಶ್ಯನ್ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೌ । ಕೇನ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಭಾವೇನ ರಾಜ್ಯಮ್ ರಕ್ಷಿತುಮ್ ಉತ್ಸಹೇ ॥೨-೭೩-
ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ನಾನು ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಬಲದಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲೆ?
ತಮ್ ಹಿ ನಿತ್ಯಮ್ ಮಹಾ ರಾಜೋ ಬಲವನ್ತಮ್ ಮಹಾ ಬಲಃ । ಉಅಪಾಶ್ರಿತಃ ಅಭೂದ್ ಧರ್ಮ ಆತ್ಮಾ ಮೇರುರ್ ಮೇರು ವನಮ್ ಯಥಾ ॥೨-೭೩-
ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದನು, ಹೇಗೆಂದರೆ ಮೆರುಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಅದರ ಅರಣ್ಯವೇ ಆಧಾರವಾದಂತೆ.
ಸೋ ಅಹಮ್ ಕಥಮ್ ಇಮಮ್ ಭಾರಮ್ ಮಹಾ ಧುರ್ಯ ಸಮುದ್ಯತಮ್ । ದಮ್ಯೋ ಧುರಮ್ ಇವ ಆಸಾದ್ಯ ಸಹೇಯಮ್ ಕೇನ ಚ ಓಜಸಾ ॥೨-೭೩-
ನಾನು ಈ ಭಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊರುತ್ತೇನೆ? ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ದುರ್ಬಲ ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ, ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಹಿಸಬಲ್ಲೆ?
ಅಥ ವಾ ಮೇ ಭವೇತ್ ಶಕ್ತಿರ್ ಯೋಗೈಃ ಬುದ್ಧಿ ಬಲೇನ ವಾ । ಸಕಾಮಾಮ್ ನ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ತ್ವಾಮ್ ಅಹಮ್ ಪುತ್ರ ಗರ್ಧಿನೀಮ್ ॥೨-೭೩-
ಯೋಗದಿಂದಲೋ, ಬುದ್ಧಿಯ ಬಲದಿಂದಲೋ ನನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಬಂದರೂ, ಪುತ್ರಾಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಪೂರೈಸುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ಮೇ ವಿಕಾಙ್ಖಾ ಜಾಯೇತ ತ್ಯಕ್ತುಮ್ ತ್ವಾಮ್ ಪಾಪನಿಶ್ಚಯಾಮ್ । ಯದಿ ರಾಮಸ್ಯ ನಾವೇಕ್ಷಾ ತ್ವಯಿ ಸ್ಯಾನ್ಮಾತೃವತ್ಸದಾ ॥೨-೭೩-
ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಪಾಪದ ಸಂಕಲ್ಪವಿದ್ದರೂ, ರಾಮನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿನ್ನನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಆಸೆಪಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ಉತ್ಪನ್ನಾ ತು ಕಥಮ್ ಬುದ್ಧಿಸ್ತವೇಯಮ್ ಪಾಪದರ್ಶಿನಿ । ಸಾಧುಚಾರಿತ್ರವಿಭ್ರಾಷ್ಟೇ ಪೂರ್ವೇಷಾಮ್ ನೋ ವಿಗರ್ಹಿತಾ ॥೨-೭೩-
ಪಾಪದೃಷ್ಟೆಯಾದ ನೀನು, ಸಜ್ಜನರ ನಡೆ ತಪ್ಪಿ, ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನೀನು, ಇಂತಹ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದೀಯೆ?
ಅಸ್ಮಿನ್ ಕುಲೇ ಹಿ ಸರ್ವೇಷಾಮ್ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷಿಚ್ಯತೇ । ಅಪರೇ ಭ್ರಾತರಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ಸಮಾಹಿತಾಃ ॥೨-೭೩-
ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿರಿಯನನ್ನೇ ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರೂ ಅವನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಮನಸ್ಸು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ನ ಹಿ ಮನ್ಯೇ ನೃಶಸೇ ತ್ವಮ್ ರಾಜಧರ್ಮಮವೇಕ್ಷಸೇ । ಗತಿಮ್ ವಾ ನ ವಿಜಾನಾಸಿ ರಾಜವೃತ್ತಸ್ಯ ಶಾಶ್ವತೀಮ್ ॥೨-೭೩-
ನೀನು ನ್ಯಾಯಪ್ರಿಯಳಲ್ಲ, ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಜನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಬೇಕು ಎಂಬ ಶಾಶ್ವತ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ನೀನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ.
ಸತತಮ್ ರಾಜವೃತ್ತೇ ಹಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷಿಚ್ಯತೇ । ರಾಜ್ಞಾಮೇತತ್ಸಮಮ್ ತತ್ಸ್ಯಾದಿಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಮ್ ವಿಶೇಷತಃ ॥೨-೭೩-
ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿರಿಯನನ್ನೇ ರಾಜನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ರಾಜರ ನಡುವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಪಾಟಿಯಾಗಿದೆ.
ತೇಷಾಮ್ ಧರ್ಮೈಕರಕ್ಷಾಣಾಮ್ ಕುಲಚಾರಿತ್ರಯೋಗಿನಾಮ್ । ಅತ್ರ ಚಾರಿತ್ರಶೌಣ್ಡೀರ್ಯಮ್ ತ್ವಾಮ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿನಿವರ್ತತಮ್ ॥೨-೭೩-
ಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಿಸುವವರೂ, ಕುಲಪಾರಂಪರ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರೂ, ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಗೌರವವು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಾಯವಾಗಿದೆ.
ತವಾಪಿ ಸುಮಹಾಭಾಗಾ ಜನೇನ್ದ್ರಾಃ ಕುಲಪೂರ್ವಗಾಃ । ಬುದ್ಧೇರ್ಮೋಹಃ ಕಥಮಯಮ್ ಸಮ್ಭೂತಸ್ತ್ವಯಿ ಗರ್ಹಿತಃ ॥೨-೭೩-
ನೀನು ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತರು, ರಾಜವಂಶದವರ ಸಂತಾನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ತೀರಾ ತಪ್ಪಾದ ಭ್ರಮೆ ಹೇಗೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು?
ನ ತು ಕಾಮಮ್ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ತವಾಽಹ್ಮ್ ಪಾಪನಿಶ್ಚಯೇ । ತ್ವಯಾ ವ್ಯಸನಮಾರಬ್ಧಮ್ ಜೀವಿತಾನ್ತಕರಮ್ ಮಮ ॥೨-೭೩-
ನೀನು ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರೂ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ದುಃಖವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೀಯೆ.
ಏಷ ತ್ವಿದಾನೀಮೇವಾಹಮಪ್ರಿಯಾರ್ಥಮ್ ತವನಘಮ್ । ನಿವರ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ವನಾತ್ ಭ್ರಾತರಮ್ ಸ್ವಜನ ಪ್ರಿಯಮ್ ॥೨-೭೩-
ಈಗ ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸವನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ನನ್ನ ತಮ್ಮನನ್ನು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ.
ನಿವರ್ತಯಿತ್ವಾ ರಾಮಮ್ ಚ ತಸ್ಯಾಹಮ್ ದೀಪ್ತತೇಜನಃ । ದಾಸಭೂತೋ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ಸುಸ್ಥಿರೇಣಾನ್ತರಾತ್ಮನಾ ॥೨-೭೩-
ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ನಾನು ದೃಢವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ ಸೇವಕನಾಗಿ, ಒಳಗೆ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಪ್ರಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತೇನೆ.
ಇತಿ ಏವಮ್ ಉಕ್ತ್ವಾ ಭರತಃ ಮಹಾತ್ಮಾ । ಪ್ರಿಯ ಇತರೈಃ ವಾಕ್ಯ ಗಣೈಅಃ ತುದಮ್ಸ್ ತಾಮ್ । ಶೋಕ ಆತುರಃ ಚ ಅಪಿ ನನಾದ ಭೂಯಃ । ಸಿಮ್ಹೋ ಯಥಾ ಪರ್ವತ ಗಹ್ವರಸ್ಥಃ ॥೨-೭೩-
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನು, ಆಕೆಗೆ ಕಠಿಣವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನೋವುಂಟುಮಾಡಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಮತ್ತೆ ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.
thumb|ಚತುಃಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಃಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಈಗ ಏಳುವತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ತಾಮ್ ತಥಾ ಗರ್ಹಯಿತ್ವಾ ತು ಮಾತರಮ್ ಭರತಃ ತದಾ । ರೋಷೇಣ ಮಹತಾ ಆವಿಷ್ಟಃ ಪುನರ್ ಏವ ಅಬ್ರವೀದ್ ವಚಃ ॥೨-೭೪-
ಹೀಗೆ ತಾಯಿಯನ್ನು ಗದರಿಸಿದ ಭರತನು, ಭಾರೀ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ರಾಜ್ಯಾತ್ ಭ್ರಮ್ಶಸ್ವ ಕೈಕೇಯಿ ನೃಶಮ್ಸೇ ದುಷ್ಟ ಚಾರಿಣಿ । ಪರಿತ್ಯಕ್ತಾ ಚ ಧರ್ಮೇಣ ಮಾ ಮೃತಮ್ ರುದತೀ ಭವ ॥೨-೭೪-
ಕೈಕೇಯಿ, ನೀನು ಕ್ರೂರಳೂ, ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವಳೂ ಆಗಿದ್ದೆ. ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹೋಗು. ಧರ್ಮದಿಂದ ದೂರವಾದ ನೀನು, ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಅಳುತ್ತಾ ಸಾಯಬೇಡ.
ಕಿಮ್ ನು ತೇ ಅದೂಷಯದ್ ರಾಜಾ ರಾಮಃ ವಾ ಭೃಶ ಧಾರ್ಮಿಕಃ । ಯಯೋಃ ಮೃತ್ಯುರ್ ವಿವಾಸಃ ಚ ತ್ವತ್ ಕೃತೇ ತುಲ್ಯಮ್ ಆಗತೌ ॥೨-೭೪-
ರಾಜನು ಅಥವಾ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ನಿನಗೆ ಯಾವ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದನು? ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಾವು ಮತ್ತು ವನವಾಸ ಎರಡೂ ಬಂದಿವೆ.
ಭ್ರೂಣಹತ್ಯಾಮ್ ಅಸಿ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಕುಲಸ್ಯ ಅಸ್ಯ ವಿನಾಶನಾತ್ । ಕೈಕೇಯಿ ನರಕಮ್ ಗಚ್ಚ ಮಾ ಚ ಭರ್ತುಃ ಸಲೋಕತಾಮ್ ॥೨-೭೪-
ಈ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಗರ್ಭಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೀಯೆ. ಕೈಕೇಯಿ, ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗು, ಗಂಡನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಡ.
ಯತ್ತ್ವಯಾ ಹೀದೃಶಮ್ ಪಾಪಮ್ ಕೃತಮ್ ಘೋರೇಣ ಕರ್ಮಣಾ । ಸರ್ವಲೋಕಪ್ರಿಯಮ್ ಹಿತ್ವಾ ಮಮಾಪ್ಯಾಪಾದಿತಮ್ ಭಯಮ್ ॥೨-೭೪-
ನೀನು ಈ ಭಯಾನಕ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾದವನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನನಗೂ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ.
ತ್ವತ್ ಕೃತೇ ಮೇ ಪಿತಾ ವೃತ್ತಃ ರಾಮಃ ಚ ಅರಣ್ಯಮ್ ಆಶ್ರಿತಃ । ಅಯಶೋ ಜೀವ ಲೋಕೇ ಚ ತ್ವಯಾ ಅಹಮ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಃ ॥೨-೭೪-
ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆ ಸತ್ತರು, ರಾಮನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ನೀನು ನನಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ.