ಆತ್ಮ ಕಾಮಾ ಸದಾ ಚಣ್ಡೀ ಕ್ರೋಧನಾ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಮಾನಿನೀ । ಅರೋಗಾ ಚ ಅಪಿ ಕೈಕೇಯೀ ಮಾತಾ ಮೇ ಕಿಮ್ ಉವಾಚ ಹ ॥೨-೭೦-
ನನ್ನ ತಾಯಿ ಕೈಕೆಯಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ನಡೆಯುವವಳು, ಕೋಪದ ಸ್ವಭಾವದವಳು, ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದವಳು, ಹೆಮ್ಮೆಯವಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾಳೆ—ಅವಳು ನನಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದಳು?
ಏವಮ್ ಉಕ್ತಾಃ ತು ತೇ ದೂತಾ ಭರತೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಊಚುಃ ಸಮ್ಪ್ರಶ್ರಿತಮ್ ವಾಕ್ಯಮ್ ಇದಮ್ ತಮ್ ಭರತಮ್ ತದಾ ॥೨-೭೦-
ಅಂತಹ ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ದೂತರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಗೌರವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು.
ಕುಶಲಾಃ ತೇ ನರ ವ್ಯಾಘ್ರ ಯೇಷಾಮ್ ಕುಶಲಮ್ ಇಚ್ಚಸಿ । ಶ್ರೀಶ್ಚ ತ್ವಾಮ್ ವೃಣುತೇ ಪದ್ಮಾ ಯುಜ್ಯತಾಮ್ ಚಾಪಿ ತೇ ರಕಃ ॥೨-೭೦-
ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನೀನು ಯಾರು ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ, ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಸದಾ ಇರಲಿ.
ಭರತಃ ಚ ಅಪಿ ತಾನ್ ದೂತಾನ್ ಏವಮ್ ಉಕ್ತಃ ಅಭ್ಯಭಾಷತ । ಆಪೃಚ್ಚೇ ಅಹಮ್ ಮಹಾ ರಾಜಮ್ ದೂತಾಃ ಸಮ್ತ್ವರಯನ್ತಿ ಮಾಮ್ ॥೨-೭೦-
ಭರತನು ಆ ದೂತರಿಂದ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, 'ನಾನು ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ದೂತರು ನನಗೆ ಬೇಗ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಏವಮ್ ಉಕ್ತ್ವಾ ತು ತಾನ್ ದೂತಾನ್ ಭರತಃ ಪಾರ್ಥಿವ ಆತ್ಮಜಃ । ದೂತೈಃ ಸಮ್ಚೋದಿತಃ ವಾಕ್ಯಮ್ ಮಾತಾಮಹಮ್ ಉವಾಚ ಹ ॥೨-೭೦-
ಹೀಗೆ ದೂತರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಭರತನು, ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ತಂದೆಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಹೋದನು.
ರಾಜನ್ ಪಿತುರ್ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಸಕಾಶಮ್ ದೂತ ಚೋದಿತಃ । ಪುನರ್ ಅಪಿ ಅಹಮ್ ಏಷ್ಯಾಮಿ ಯದಾ ಮೇ ತ್ವಮ್ ಸ್ಮರಿಷ್ಯಸಿ ॥೨-೭೦-
'ಮಹಾರಾಜನೆ, ದೂತರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ಕಾರಣ ನಾನು ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನೀವು ನೆನಪಿಸಿದಾಗ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಭರತೇನ ಏವಮ್ ಉಕ್ತಃ ತು ನೃಪೋ ಮಾತಾಮಹಃ ತದಾ । ತಮ್ ಉವಾಚ ಶುಭಮ್ ವಾಕ್ಯಮ್ ಶಿರಸ್ಯ್ ಆಘ್ರಾಯ ರಾಘವಮ್ ॥೨-೭೦-
ಭರತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನ ತಾಯಿಯ ತಂದೆ ಆ ರಾಜನು, ಭರತನನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ತಬ್ಬಿ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಗಚ್ಚ ತಾತ ಅನುಜಾನೇ ತ್ವಾಮ್ ಕೈಕೇಯೀ ಸುಪ್ರಜಾಃ ತ್ವಯಾ । ಮಾತರಮ್ ಕುಶಲಮ್ ಬ್ರೂಯಾಃ ಪಿತರಮ್ ಚ ಪರಮ್ ತಪ ॥೨-೭೦-
'ಹೋಗು ಮಗನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಕೈಕೆಯಿಗೆ ನಿನ್ನಂಥ ಒಬ್ಬ ಮಗನಿದ್ದರೆ ಅವಳು ಧನ್ಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ನನ್ನ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ನಿನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ನಿನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಹೇಳು.'
ಪುರೋಹಿತಮ್ ಚ ಕುಶಲಮ್ ಯೇ ಚ ಅನ್ಯೇ ದ್ವಿಜ ಸತ್ತಮಾಃ । ತೌ ಚ ತಾತ ಮಹಾ ಇಷ್ವಾಸೌ ಭ್ರಾತರು ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥೨-೭೦-
'ನಮ್ಮ ಪುರೋಹಿತನಿಗೂ, ಇನ್ನಿತರ ಉತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ಹೇಳು; ಮತ್ತು ಮಗನೇ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ನಿನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೂ.'
ತಸ್ಮೈ ಹಸ್ತಿ ಉತ್ತಮಾಮಃ ಚಿತ್ರಾನ್ ಕಮ್ಬಲಾನ್ ಅಜಿನಾನಿ ಚ । ಅಭಿಸತ್ಕೃತ್ಯ ಕೈಕೇಯೋ ಭರತಾಯ ಧನಮ್ ದದೌ ॥೨-೭೦-
ಆ ಕೈಕೆಯ ದೇಶದವರು ಭರತನಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿ, ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಸ್ತಿಯನ್ನು, ಸುಂದರ ಕಂಬಳಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು.
ರುಕ್ಮ ನಿಷ್ಕ ಸಹಸ್ರೇ ದ್ವೇ ಷೋಡಶ ಅಶ್ವ ಶತಾನಿ ಚ । ಸತ್ಕೃತ್ಯ ಕೈಕೇಯೀ ಪುತ್ರಮ್ ಕೇಕಯೋ ಧನಮ್ ಆದಿಶತ್ ॥೨-೭೦-
ಕೈಕೆಯಿಯ ಮಗನಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿ, ಕೇಕಯ ದೇಶದ ರಾಜನು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹದಿನಾರು ನೂರು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು.
ತಥಾ ಅಮಾತ್ಯಾನ್ ಅಭಿಪ್ರೇತಾನ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ಯಾಮಃ ಚ ಗುಣ ಅನ್ವಿತಾನ್ । ದದಾವ್ ಅಶ್ವ ಪತಿಃ ಶೀಘ್ರಮ್ ಭರತಾಯ ಅನುಯಾಯಿನಃ ॥೨-೭೦-
ಹಾಗೆಯೇ, ಕುದುರೆಗಳ ಒಡೆಯನು ಭರತನಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ನಂಬಿಗಸ್ತು ಮತ್ತು ಗುಣವಂತರಾದ ಅಮಾತ್ಯರನ್ನು ಕೂಡ ಬೇಗನೆ ಕೊಟ್ಟನು.
ಐರಾವತಾನ್ ಐನ್ದ್ರ ಶಿರಾನ್ ನಾಗಾನ್ ವೈ ಪ್ರಿಯ ದರ್ಶನಾನ್ । ಖರಾನ್ ಶೀಘ್ರಾನ್ ಸುಸಮ್ಯುಕ್ತಾನ್ ಮಾತುಲೋ ಅಸ್ಮೈ ಧನಮ್ ದದೌ ॥೨-೭೦-
ಅವನ ಮಾವನು ಭರತನಿಗೆ ಐರಾವತ ವಂಶದ, ಇಂದ್ರನ ತಲೆಯಂತಿರುವ, ನೋಡಲು ಆಕರ್ಷಕವಾದ, ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಆನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕತ್ತೆಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು.
ಅನ್ತಃ ಪುರೇ ಅತಿಸಮ್ವೃದ್ಧಾನ್ ವ್ಯಾಘ್ರ ವೀರ್ಯ ಬಲ ಅನ್ವಿತಾನ್ । ದಮ್ಷ್ಟ್ರ ಆಯುಧಾನ್ ಮಹಾ ಕಾಯಾನ್ ಶುನಃ ಚ ಉಪಾಯನಮ್ ದದೌ ॥೨-೭೦-
ಅವನಿಗೆ ಅರಮನೆ ಒಳಗೇ ಬೆಳೆದ, ಹುಲಿಯ ಶಕ್ತಿಯಂತಿರುವ, ಬಲಶಾಲಿ, ಬಲವಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವ, ದೊಡ್ಡ ಮೈಯುಳ್ಳ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು.
ಸ ಮಾತಾಮಹಮ್ ಆಪೃಚ್ಚ್ಯ ಮಾತುಲಮ್ ಚ ಯುಧಾ ಜಿತಮ್ । ರಥಮ್ ಆರುಹ್ಯ ಭರತಃ ಶತ್ರುಘ್ನ ಸಹಿತಃ ಯಯೌ ॥೨-೭೦-
ತಂದೆಯ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಮಾವನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ, ಭರತನು ಶತ್ರುಘ್ನನೊಂದಿಗೆ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ ಹೊರಟನು.
ಬಭೂವ ಹ್ಯಸ್ಯ ಹೃದತೇ ಚಿನ್ತಾ ಸುಮಹತೀ ತದಾ । ತ್ವರಯಾ ಚಾಪಿ ದೂತಾನಾಮ್ ಸ್ವಪ್ನಸ್ಯಾಪಿ ಚ ದರ್ಶನಾತ್ ॥೨-೭೦-
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೂತರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಭರತನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಚಿಂತೆ ಹುಟ್ಟಿತು.
ಸ ಸ್ವವೇಶ್ಮಾಭ್ಯತಿಕ್ರಮ್ಯ ನರನಾಗಶ್ವಸಮ್ವೃತಮ್ । ಪ್ರಪೇದೇ ಸುಮಹಚ್ಛ್ರೀಮಾನ್ ರಾಜಮಾರ್ಗಮನುತ್ತಮಮ್ ॥೨-೭೦-
ಅವನು ತನ್ನ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು, ಜನರು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ, ಅದ್ಭುತವಾದ ರಾಜಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಅಭ್ಯತೀತ್ಯ ತತೋಽಪಶ್ಯದನ್ತಃ ಪುರಮುದಾರಧೀಃ । ತತಸ್ತದ್ಭರತಃ ಶ್ರೀಮಾನಾವಿವೇಶಾನಿವಾರಿತಃ ॥೨-೭೦-
ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ, ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನ ಭರತನು ಆಂತರಿಕ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನೋಡಿದನು; ನಂತರ, ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಭರತನು ಯಾರೂ ತಡೆಯದೆ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಸ ಮಾತಾ ಮಹಮಾಪೃಚ್ಚ್ಯ ಮಾತುಲಮ್ ಚ ಯುಧಾಜಿತಮ್ । ರಥಮಾರುಹ್ಯ ಭರತಃ ಶತ್ರುಘ್ನಸಹಿತೋ ಯಯೌ ॥೨-೭೦-
ಅವನು ತಾಯಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ತಾಯಿಯ ತಮ್ಮ ಯುದ್ಧಾಜಿತನನ್ನು ವಿದಾಯಿಯಾಗಿ, ಭರತನು ಶತ್ರುಘ್ನನ ಜೊತೆಗೆ ರಥಕ್ಕೆ ಏರಿ ಹೊರಟನು.
ರಥಾನ್ ಮಣ್ಡಲ ಚಕ್ರಾಮಃ ಚ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ಪರಃ ಶತಮ್ । ಉಷ್ಟ್ರ ಗೋ ಅಶ್ವ ಖರೈಃ ಭೃತ್ಯಾ ಭರತಮ್ ಯಾನ್ತಮ್ ಅನ್ವಯುಃ ॥೨-೭೦-
ಮೂರು ಚಕ್ರಗಳಿರುವ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಥಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಒಂಟೆ, ಹಸು, ಕುದುರೆ, ಕತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭರತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸೇವಕರು ಹೊರಟರು.
ಬಲೇನ ಗುಪ್ತಃ ಭರತಃ ಮಹಾತ್ಮಾ । ಸಹ ಆರ್ಯಕಸ್ಯ ಆತ್ಮ ಸಮೈಃ ಅಮಾತ್ಯೈಃ । ಆದಾಯ ಶತ್ರುಘ್ನಮ್ ಅಪೇತ ಶತ್ರುರ್ । ಗೃಹಾತ್ ಯಯೌ ಸಿದ್ಧೈವ ಇನ್ದ್ರ ಲೋಕಾತ್ ॥೨-೭೦-
ಸೈನ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನು, ಆರ್ಯಕನ ಮಟ್ಟದ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶತ್ರುಘ್ನನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಶತ್ರುಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಇಂದ್ರನ ಲೋಕದಿಂದ ಹೊರಡುವಂತೆ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು.
thumb|ಏಕಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಸ ಪ್ರಾನ್ ಮುಖೋ ರಾಜ ಗೃಹಾತ್ ಅಭಿನಿರ್ಯಾಯ ವೀರ್ಯವಾನ್ । ತತಃ ಸುದಾಮಾಮ್ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಸಮ್ತೀರ್ವಾವೇಕ್ಷ್ಯ ತಾಮ್ ನದೀಮ್ ॥೨-೭೧-
ಆ ಶೂರನು ಮುಖವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು. ನಂತರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸುದಾಮಾ ನದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ದಾಟಿದನು.
ಹ್ಲಾದಿನೀಮ್ ದೂರ ಪಾರಾಮ್ ಚ ಪ್ರತ್ಯಕ್ ಸ್ರೋತಃ ತರನ್ಗಿಣೀಮ್ । ಶತದ್ರೂಮ್ ಅತರತ್ ಶ್ರೀಮಾನ್ ನದೀಮ್ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ನನ್ದನಃ ॥೨-೭೧-
ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ಮಹಾತ್ಮನು ಆನಂದದಾಯಕವಾದ, ದೂರದ, ಎದುರು ಹರಿಯುವ ಅಲೆಗಳಿರುವ ಶತದ್ರು ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನು.
ಏಲ ಧಾನೇ ನದೀಮ್ ತೀರ್ತ್ವಾ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಚ ಅಪರ ಪರ್ಪಟಾನ್ । ಶಿಲಾಮ್ ಆಕುರ್ವತೀಮ್ ತೀರ್ತ್ವಾಆಗ್ನೇಯಮ್ ಶಲ್ಯ ಕರ್ತನಮ್ ॥೨-೭೧-
ಏಲಧಾನ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಆಪಾರದಂಡವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದಾರಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ಥಳವಾದ ಶಲ್ಯಕಟನವನ್ನು ಹಾದುಹೋದನು.
ಸತ್ಯ ಸಮ್ಧಃ ಶುಚಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣಃ ಶಿಲಾ ವಹಾಮ್ । ಅತ್ಯಯಾತ್ ಸ ಮಹಾ ಶೈಲಾನ್ ವನಮ್ ಚೈತ್ರ ರಥಮ್ ಪ್ರತಿ ॥೨-೭೧-
ಸತ್ಯವಂತ, ಶುದ್ಧ, ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಅವನು ಕಲ್ಲು ಹೊತ್ತಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಆ ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಚೈತ್ರವನದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿದನು.
ಸರಸ್ವತೀಮ್ ಚ ಗಙ್ಗಾಮ್ ಚ ಉಗ್ಮೇನ ಪ್ರತಿಪದ್ಯ ಚ । ಉತ್ತರಮ್ ವೀರಮತ್ಸ್ಯಾನಾಮ್ ಭಾರುಣ್ಡಮ್ ಪ್ರಾವಿಶದ್ವನಮ್ ॥೨-೭೧-
ಅವನು ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ನದಿಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದಾಟಿ, ವೀರಮತ್ಸ್ಯರ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರುಂಡ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ವೇಗಿನೀಮ್ ಚ ಕುಲಿನ್ಗ ಆಖ್ಯಾಮ್ ಹ್ರಾದಿನೀಮ್ ಪರ್ವತ ಆವೃತಾಮ್ । ಯಮುನಾಮ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಮ್ತೀರ್ಣೋ ಬಲಮ್ ಆಶ್ವಾಸಯತ್ ತದಾ ॥೨-೭೧-
ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ, ಕುಲಿಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಯಮುನಾ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅದನ್ನು ದಾಟಿ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಧೈರ್ಯಪಡಿಸಿದನು.
ಶೀತೀಕೃತ್ಯ ತು ಗಾತ್ರಾಣಿ ಕ್ಲಾನ್ತಾನ್ ಆಶ್ವಾಸ್ಯ ವಾಜಿನಃ । ತತ್ರ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಚ ಪೀತ್ವಾ ಚ ಪ್ರಾಯಾತ್ ಆದಾಯ ಚ ಉದಕಮ್ ॥೨-೭೧-
ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಿ, ದಣಿದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು.
ರಾಜ ಪುತ್ರಃ ಮಹಾ ಅರಣ್ಯಮ್ ಅನಭೀಕ್ಷ್ಣ ಉಪಸೇವಿತಮ್ । ಭದ್ರಃ ಭದ್ರೇಣ ಯಾನೇನ ಮಾರುತಃ ಖಮ್ ಇವ ಅತ್ಯಯಾತ್ ॥೨-೭೧-
ರಾಜಕುಮಾರನು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಜನರು ಹೋಗುವ ಮಹಾ ಅರಣ್ಯವನ್ನು, ಉತ್ತಮವಾದ ವಾಹನದಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿಯಂತೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದಂತೆ ದಾಟಿದನು.