ಸ ರಾಜಾ ಪುತ್ರಶೋಕಾರ್ತಃ ಸ್ಮರನ್ ದುಷ್ಕೃತಮಾತ್ಮನಃ । ಕೌಸಲ್ಯಾಮ್ ಪುತ್ರ ಶೋಕ ಆರ್ತಾಮ್ ಇದಮ್ ವಚನಮ್ ಅಬ್ರವೀತ್ ॥೨-೬೩-
ಆ ರಾಜನು ಮಗನಿಗಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ತಾನು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು, ಮಗನಿಗಾಗಿ ದುಃಖಪಡುವ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.
ಯದ್ ಆಚರತಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಶುಭಮ್ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಅಶುಭಮ್ । ತತ್ ಏವ ಲಭತೇ ಭದ್ರೇ ಕರ್ತಾ ಕರ್ಮಜಮ್ ಆತ್ಮನಃ ॥೨-೬೩-
ಓ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ, ಒಬ್ಬನು ಯಾವುದು ಮಾಡಿದರೂ—ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಲಿ—ಅದರ ಫಲವನ್ನೇ ಅವನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಗುರು ಲಾಘವಮ್ ಅರ್ಥಾನಾಮ್ ಆರಮ್ಭೇ ಕರ್ಮಣಾಮ್ ಫಲಮ್ । ದೋಷಮ್ ವಾ ಯೋ ನ ಜಾನಾತಿ ಸ ಬಾಲೈತಿ ಹ ಉಚ್ಯತೇ ॥೨-೬೩-
ಯಾರು ಹಣದ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ, ಕಾರ್ಯಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯ ಫಲವನ್ನೂ, ಅವುಗಳ ದೋಷವನ್ನೂ ಅರಿಯದೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನನ್ನು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಕಶ್ಚಿತ್ ಆಮ್ರ ವಣಮ್ ಚಿತ್ತ್ವಾ ಪಲಾಶಾಮಃ ಚ ನಿಷಿನ್ಚತಿ । ಪುಷ್ಪಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಫಲೇ ಗೃಧ್ನುಃ ಸ ಶೋಚತಿ ಫಲ ಆಗಮೇ ॥೨-೬೩-
ಯಾರೋ ಒಬ್ಬನು ಮಾವಿನ ತೋಟವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಪಲಾಶ ಮರಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ; ಹೂವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಹಣ್ಣು ಬರುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹಣ್ಣು ಬರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅವಿಜ್ಞಾಯ ಫಲಮ್ ಯೋ ಹಿ ಕರ್ಮ ತ್ವೇವಾನುಧಾವತಿ । ಸ ಶೋಚೇತ್ಫಲವೇLಆಯಾಮ್ ಯಥಾ ಕಿಮ್ಶುಕಸೇಚಕಃ ॥೨-೬೩-
ಯಾರು ಕಾರ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಅದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಹಣ್ಣು ಬರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುತ್ತಾನೆ, ಪಲಾಶ ಮರಕ್ಕೆ ನೀರು ಹಾಕಿದವನಂತೆ.
ಸೋ ಅಹಮ್ ಆಮ್ರ ವಣಮ್ ಚಿತ್ತ್ವಾ ಪಲಾಶಾಮಃ ಚ ನ್ಯಷೇಚಯಮ್ । ರಾಮಮ್ ಫಲ ಆಗಮೇ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಪಶ್ಚಾತ್ ಶೋಚಾಮಿ ದುರ್ಮತಿಃ ॥೨-೬೩-
ನಾನು ಕೂಡ ಮಾವಿನ ತೋಟವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಪಲಾಶ ಮರಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿದವನಂತೆಯೇ, ರಾಮನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಈಗ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಲಬ್ಧ ಶಬ್ದೇನ ಕೌಸಲ್ಯೇ ಕುಮಾರೇಣ ಧನುಷ್ಮತಾ । ಕುಮಾರಃ ಶಬ್ದ ವೇಧೀ ಇತಿ ಮಯಾ ಪಾಪಮ್ ಇದಮ್ ಕೃತಮ್ ॥೨-೬೩-
ಕೌಸಲ್ಯೆ, ಒಂದು ಶಬ್ದದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದ ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಿ, ಅವನು ಶಬ್ದವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವವನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ನಾನು ಈ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ.
ತತ್ ಇದಮ್ ಮೇ ಅನುಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಮ್ ದೇವಿ ದುಹ್ಖಮ್ ಸ್ವಯಮ್ ಕೃತಮ್ । ಸಮ್ಮೋಹಾತ್ ಇಹ ಬಾಲೇನ ಯಥಾ ಸ್ಯಾತ್ ಭಕ್ಷಿತಮ್ ವಿಷಮ್ ॥೨-೬೩-
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದೇವಿ, ನನ್ನ ತಪ್ಪಿನಿಂದಲೇ ಈ ದುಃಖ ನನಗೆ ಬಂದಿದೆ; ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ವಿಷವನ್ನು ತಿಂದಂತೆ ನಾನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ.
ಯಥಾನ್ಯಃ ಪುರುಷಃ ಕಶ್ಚಿತ್ಪಲಾಶೈರ್ಮೋಓಹಿತೋ ಭವೇತ್ । ಏವಮ್ ಮಮ ಅಪಿ ಅವಿಜ್ಞಾತಮ್ ಶಬ್ದ ವೇಧ್ಯಮಯಮ್ ಫಲಮ್ ॥೨-೬೩-
ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಪಲಾಶ ಮರಗಳ ಹೂವಿನಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗುವಂತೆ, ನನಗೂ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಫಲ ತಿಳಿಯದೆ ಬಂದಿತು.
ದೇವ್ಯ್ ಅನೂಢಾ ತ್ವಮ್ ಅಭವೋ ಯುವ ರಾಜೋ ಭವಾಮ್ಯ್ ಅಹಮ್ । ತತಃ ಪ್ರಾವೃಡ್ ಅನುಪ್ರಾಪ್ತಾ ಮದ ಕಾಮ ವಿವರ್ಧಿನೀ ॥೨-೬೩-
ದೇವಿ, ನೀನು ಆಗ ವಿವಾಹವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ನಾನು ಯುವರಾಜನಾದೆ; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲ ಬಂದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
ಉಪಾಸ್ಯಹಿ ರಸಾನ್ ಭೌಮಾಮ್ಸ್ ತಪ್ತ್ವಾ ಚ ಜಗದ್ ಅಮ್ಶುಭಿಃ । ಪರೇತ ಆಚರಿತಾಮ್ ಭೀಮಾಮ್ ರವಿರ್ ಆವಿಶತೇ ದಿಶಮ್ ॥೨-೬೩-
ಭೂಮಿಯ ಸೌಖ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನು ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರೇತಯಾತ್ರೆಯಂತೆ.
ಉಷ್ಣಮ್ ಅನ್ತರ್ ದಧೇ ಸದ್ಯಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ದದೃಶಿರೇ ಘನಾಃ । ತತಃ ಜಹೃಷಿರೇ ಸರ್ವೇ ಭೇಕ ಸಾರನ್ಗ ಬರ್ಹಿಣಃ ॥೨-೬೩-
ಅವನ ಬಿಸಿಯನ್ನು ಒಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗಲೇ, ಮಬ್ಬಾದ ಮೋಡಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು; ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಕ್ಕುಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ನವಿಲುಗಳು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟವು.
ಕ್ಲಿನ್ನಪಕ್ಷೋತ್ತರಾಃ ಸ್ನಾತಾಃ ಕೃಚ್ಚ್ರಾದಿವ ವತತ್ರಿಣಃ । ವೃಷ್ಟಿವಾತಾವಧೂತಾಗ್ರಾನ್ ಪಾದಪಾನಭಿಪೇದಿರೇ ॥೨-೬೩-
ತೊಳೆದಂತೆ, ತೊಳೆದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿ, ಮರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದವು.
ಪತಿತೇನ ಅಮ್ಭಸಾ ಚನ್ನಃ ಪತಮಾನೇನ ಚ ಅಸಕೃತ್ । ಆಬಭೌ ಮತ್ತ ಸಾರನ್ಗಃ ತೋಯ ರಾಶಿರ್ ಇವ ಅಚಲಃ ॥೨-೬೩-
ಮಳೆ ನೀರಿನಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಮದಮತ್ತ ಜಿಂಕೆಗಳು, ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.
ಪಾಣ್ಡುರಾರುಣವರ್ಣಾನಿ ಸ್ರೋಓತಾಮ್ಸಿ ವಿಮಲಾನ್ಯಪಿ । ಸುಸ್ರುವುರ್ಗಿರಿಧಾತುಭ್ಯಃ ಸಭಸ್ಮಾನಿ ಭುಜಙ್ಗವತ್ ॥೨-೬೩-
ಗೋರಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಹರಿವುಗಳು ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿಂದ ಹರಿದು, ಬೂದಿಯ ಚುಕ್ಕುಚುಕ್ಕುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾವುಗಳಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು.
ಆಕುಲಾರುಣತೋಯಾನಿ ಸ್ರೋಓತಾಮ್ಸಿ ವಿಮಲಾನ್ಯಪಿ । ಉನ್ಮಾರ್ಗಜಲವಾಹೀನಿ ಬಭೂವುರ್ಜಲದಾಗಮೇ ॥೨-೬೩-
ಮಳೆಗಾಲ ಬಂದಾಗ, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನದಿಗಳೂ ಕೆಂಪು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಲೆಮಾಳಾಗಿ, ದಡವನ್ನು ಮೀರಿ ದಾರಿಯ ತಪ್ಪಿ ಹರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.
ತಸ್ಮಿನ್ನ್ ಅತಿಸುಖೇ ಕಾಲೇ ಧನುಷ್ಮಾನ್ ಇಷುಮಾನ್ ರಥೀ । ವ್ಯಾಯಾಮ ಕೃತ ಸಮ್ಕಲ್ಪಃ ಸರಯೂಮ್ ಅನ್ವಗಾಮ್ ನದೀಮ್ ॥೨-೬೩-
ಅಂತಹ ಸುಖಕರವಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಾನು ಸರಯೂ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ರಥವನ್ನು ಓಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದೆನು.
ನಿಪಾನೇ ಮಹಿಷಮ್ ರಾತ್ರೌ ಗಜಮ್ ವಾ ಅಭ್ಯಾಗತಮ್ ನದೀಮ್ । ಅನ್ಯಮ್ ವಾ ಶ್ವಾ ಪದಮ್ ಕಮ್ಚಿಜ್ ಜಿಘಾಮ್ಸುರ್ ಅಜಿತ ಇನ್ದ್ರಿಯಃ ॥೨-೬೩-
ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ, ನೀರಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಕಾಡು ಎಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಆನೆ ಅಥವಾ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುವ ಬೇರೆ ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನಾದರೂ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕೆಂದು, ನನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸದೆ, ನಾನು ಕಾಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದೆನು.
ತಸ್ಮಿಮ್ಸ್ತತ್ರಾಹಮೇಕಾನ್ತೇ ರಾತ್ರೌ ವಿವೃತಕಾರ್ಮುಕಃ । ತತ್ರಾಹಮ್ ಸಮ್ವೃತಮ್ ವನ್ಯಮ್ ಹತವಾಮ್ಸ್ತೀರಮಾಗತಮ್ ॥೨-೬೩-
ಅಲ್ಲಿ, ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿದ್ದ ನಾನು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು, ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮರೆತಿದ್ದ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದಿದ್ದೆನು.
ಅನ್ಯಮ್ ಚಾಪಿ ಮೃಗಮ್ ಹಿಮ್ಸ್ರಮ್ ಶಬ್ದಮ್ ಶ್ರುತ್ವಾಭು ಪಾಗತಮ್ । ಅಥ ಅನ್ಧ ಕಾರೇ ತು ಅಶ್ರೌಷಮ್ ಜಲೇ ಕುಮ್ಭಸ್ಯ ಪರ್ಯತಃ ॥೨-೬೩-
ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅದು ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬಳಿ ಕುಂಭದ ಸುತ್ತಲೂ ಏನೋ ಚಲನೆಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆನು.
ಅಚಕ್ಷುರ್ ವಿಷಯೇ ಘೋಷಮ್ ವಾರಣಸ್ಯ ಇವ ನರ್ದತಃ । ತತಃ ಅಹಮ್ ಶರಮ್ ಉದ್ಧೃತ್ಯ ದೀಪ್ತಮ್ ಆಶೀ ವಿಷ ಉಪಮಮ್ ॥೨-೬೩-
ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಆನೆ ಗರ್ಜಿಸುವಂತೆ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿ, ನಾನು ಹಾವು ವಿಷದಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ತೆಗೆದೆನು.
ಶಬ್ದಮ್ ಪ್ರತಿ ಗಜಪ್ರೇಪ್ಸುರಭಿಲಕ್ಷ್ಯ ತ್ವಪಾತಯಮ್ । ಅಮುನ್ಚಮ್ ನಿಶಿತಮ್ ಬಾಣಮ್ ಅಹಮ್ ಆಶೀ ವಿಷ ಉಪಮಮ್ ॥೨-೬೩-
ಆ ಶಬ್ದದ ಕಡೆಗೆ, ಆನೆ ಸಿಗಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಿ, ನಾನು ಆ ವಿಷದಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡಿದೆನು.
ತತ್ರ ವಾಗ್ ಉಷಸಿ ವ್ಯಕ್ತಾ ಪ್ರಾದುರ್ ಆಸೀದ್ ವನ ಓಕಸಃ । ಹಾ ಹಾ ಇತಿ ಪತತಃ ತೋಯೇ ಬಾಣಾಭಿಹತಮರ್ಮಣಃ ॥೨-೬೩-
ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕಾಡಿನೊಳಗಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಾನವನ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬಂತು—'ಹಾಯ್ ಹಾಯ್' ಎಂದು ಕೂಗಿ, ಬಾಣದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡವನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು.
ತಸ್ಮಿನ್ನಿಪತಿತೇ ಬಾಣೇ ವಾಗಭೂತ್ತತ್ರ ಮಾನುಷೀ । ಕಥಮ್ ಅಸ್ಮದ್ ವಿಧೇ ಶಸ್ತ್ರಮ್ ನಿಪತೇತ್ ತು ತಪಸ್ವಿನಿ ॥೨-೬೩-
ಆ ಬಾಣ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬಂತು: 'ನಾನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಬಿದ್ದಿತು?'
ಪ್ರವಿವಿಕ್ತಾಮ್ ನದೀಮ್ ರಾತ್ರಾವ್ ಉದಾಹಾರಃ ಅಹಮ್ ಆಗತಃ । ಇಷುಣಾ ಅಭಿಹತಃ ಕೇನ ಕಸ್ಯ ವಾ ಕಿಮ್ ಕೃತಮ್ ಮಯಾ ॥೨-೬೩-
'ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ನದಿಗೆ ನೀರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಿದ್ದೆನು; ಯಾರೋ ನನ್ನನ್ನು ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಯಾರಿಗೆ ಏನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ?'
ಋಷೇರ್ ಹಿ ನ್ಯಸ್ತ ದಣ್ಡಸ್ಯ ವನೇ ವನ್ಯೇನ ಜೀವತಃ । ಕಥಮ್ ನು ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಧೋ ಮದ್ ವಿಧಸ್ಯ ವಿಧೀಯತೇ ॥೨-೬೩-
'ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಆಹಾರದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಋಷಿಯನ್ನಾದರೂ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲಬಹುದು?'
ಜಟಾ ಭಾರ ಧರಸ್ಯ ಏವ ವಲ್ಕಲ ಅಜಿನ ವಾಸಸಃ । ಕೋ ವಧೇನ ಮಮ ಅರ್ಥೀ ಸ್ಯಾತ್ ಕಿಮ್ ವಾ ಅಸ್ಯ ಅಪಕೃತಮ್ ಮಯಾ ॥೨-೬೩-
'ಜಟೆ ಧರಿಸಿ, ವಾಲ್ಕಲ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮದ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಯಾರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ? ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ?'
ಏವಮ್ ನಿಷ್ಫಲಮ್ ಆರಬ್ಧಮ್ ಕೇವಲ ಅನರ್ಥ ಸಮ್ಹಿತಮ್ । ನ ಕಶ್ಚಿತ್ ಸಾಧು ಮನ್ಯೇತ ಯಥೈವ ಗುರು ತಲ್ಪಗಮ್ ॥೨-೬೩-
'ಈ ರೀತಿ ಫಲವಿಲ್ಲದ, ಕೇವಲ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಯಾರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಗುರುಪತ್ನಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿದವನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ.'
ನಹಮ್ ತಥಾ ಅನುಶೋಚಾಮಿ ಜೀವಿತ ಕ್ಷಯಮ್ ಆತ್ಮನಃ । ಮಾತರಮ್ ಪಿತರಮ್ ಚ ಉಭಾವ್ ಅನುಶೋಚಾಮಿ ಮದ್ ವಿಧೇ ॥೨-೬೩-
'ನನ್ನ ಜೀವಹಾನಿಗೆ ನಾನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ದುಃಖಪಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ನನ್ನಂತಹ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಗೆ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ದುಃಖಪಡುತ್ತೇನೆ.'
ತತ್ ಏತಾನ್ ಮಿಥುನಮ್ ವೃದ್ಧಮ್ ಚಿರ ಕಾಲಭೃತಮ್ ಮಯಾ । ಮಯಿ ಪನ್ಚತ್ವಮ್ ಆಪನ್ನೇ ಕಾಮ್ ವೃತ್ತಿಮ್ ವರ್ತಯಿಷ್ಯತಿ ॥೨-೬೩-
'ಅದು ವಯಸ್ಕ ದಂಪತಿ, ನನಗೆ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಅವಲಂಬಿಸಿದವರು—ನಾನು ಇಲ್ಲದಾಗ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಯಾರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?'