ರಾಮಶೋಕಮಹಾಭೋಗಃ ಸೀತಾವಿರಹಪಾರಗಃ । ಶ್ವಸಿತೋರ್ಮಿಮಹಾವರ್ತೋ ಬಾಷ್ಪಫೇನಜಲಾವಿಲಃ ॥೨-೫೯-
ರಾಮನ ವಿಯೋಗವೇ ಆ ದುಃಖಸಾಗರದ ಆಳ, ಸೀತೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕವೇ ಅದರ ಅಕ್ಕರೆ, ನಿಟ್ಟುಸಿರುಗಳೇ ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಅಲೆಗಳು, ಕಣ್ಣೀರೇ ಅದರ ನೂರಿನ ಫೇನು.
ಬಾಹುವಿಕ್ಷೇಪಮೀನೌಘೋ ವಿಕ್ರನ್ದಿತಮಹಾಸ್ವನಃ । ಪ್ರಕೀರ್ಣಕೇಶಶೈವಾಲಃ ಕೈಕೇಯೀಬಡಬಾಮುಖಃ ॥೨-೫೯-
ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಬೀಸುವುದು ಅದರ ಮೀನುಗಳು, ಭಾರವಾದ ಅಳಲು ಅದರ ಘೋಷ, ಚಿತ್ತರಿಸಿದ ಕೂದಲು ಅದರ ಜಲಮೂಳೆ, ಕೈಕೆಯಿಯೇ ಅದರ ಅಗ್ನಿಕುಂಡ.
ಮಮಾಶ್ರುವೇಗಪ್ರಭವಃ ಕುಬ್ಜಾವಾಕ್ಯಮಹಾಗ್ರಹಃ । ವರವೇಲೋ ನೃಶಮ್ಸಾಯಾ ರಾಮಪ್ರವ್ರಾಜನಾಯತಃ ॥೨-೫೯-
ನನ್ನ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವೇ ಅದರ ನೀರು, ಕುಬ್ಜೆಯ ಮಾತು ಅದರ ದೊಡ್ಡ मगर, ಕ್ರೂರವಾದ ವರವೇ ಅದರ ದಂಡ, ರಾಮನ ವನವಾಸವೇ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ.
ಯಸ್ಮಿನ್ ಬತ ನಿಮಗ್ನೋಽಹಮ್ ಕೌಸಲ್ಯೇ ರಾಘವಮ್ ವಿನಾ । ದುಸ್ತರಃ ಜೀವತಾ ದೇವಿ ಮಯಾ ಅಯಮ್ ಶೋಕ ಸಾಗರಃ ॥೨-೫೯-
ಈ ದುಃಖಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಕೌಸಲ್ಯೆ, ನಾನು ರಾಮನಿಲ್ಲದೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಳುಗಿದ್ದೇನೆ; ಬದುಕಿರುವ ನನಗೆ ಇದು ದಾಟಲಾಗದು.
ಅಶೋಭನಮ್ ಯೋ ಅಹಮ್ ಇಹ ಅದ್ಯ ರಾಘವಮ್ । ದಿದೃಕ್ಷಮಾಣೋ ನ ಲಭೇ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ಇತಿ ಇವ ರಾಜಾ ವಿಲಪನ್ ಮಹಾ ಯಹಾಶಃಪಪಾತ ತೂರ್ಣಮ್ ಶಯನೇ ಸ ಮೂರ್ಚಿತಃ ॥೨-೫೯-
ಇಂದು ನಾನು ರಾಮನನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಇಲ್ಲ ಕಾಣದೆ ಇರುವುದೇ ಎಷ್ಟು ದುಃಖಕರ! ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ, ಆ ಮಹಾರಾಜನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನನಾದನು.
ಇತಿ ವಿಲಪತಿ ಪಾರ್ಥಿವೇ ಪ್ರನಷ್ಟೇ । ಕರುಣತರಮ್ ದ್ವಿಗುಣಮ್ ಚ ರಾಮ ಹೇತೋಃ । ವಚನಮ್ ಅನುನಿಶಮ್ಯ ತಸ್ಯ ದೇವೀ । ಭಯಮ್ ಅಗಮತ್ ಪುನರ್ ಏವ ರಾಮ ಮಾತಾ ॥೨-೫೯-
ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ ರಾಮನಿಗಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಮನ ತಾಯಿ ಮತ್ತೆ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದಳು.
thumb|ಷಷ್ಠಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಷಷ್ಠಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಇಂತಾಗಿ ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ಅರವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ತತಃ ಭೂತ ಉಪಸೃಷ್ಟಾ ಇವ ವೇಪಮಾನಾ ಪುನಃ ಪುನಃ । ಧರಣ್ಯಾಮ್ ಗತ ಸತ್ತ್ವಾ ಇವ ಕೌಸಲ್ಯಾ ಸೂತಮ್ ಅಬ್ರವೀತ್ ॥೨-೬೦-
ಆಮೇಲೆ, ಆತ್ಮಶಕ್ತಿ ಹೋದವರಂತೆ, ಪುನಃ ಪುನಃ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೌಸಲ್ಯೆ, ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಳು.
ನಯ ಮಾಮ್ ಯತ್ರ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಃ ಸೀತಾ ಯತ್ರ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ । ತಾನ್ ವಿನಾ ಕ್ಷಣಮ್ ಅಪಿ ಅತ್ರ ಜೀವಿತುಮ್ ನ ಉತ್ಸಹೇ ಹಿ ಅಹಮ್ ॥೨-೬೦-
ನನ್ನನ್ನು ರಾಮನು ಇರುವ ಕಡೆಗೆ, ಸೀತೆಯೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು; ಅವರಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣವೂ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ನಿವರ್ತಯ ರಥಮ್ ಶೀಘ್ರಮ್ ದಣ್ಡಕಾನ್ ನಯ ಮಾಮ್ ಅಪಿ । ಅಥ ತಾನ್ ನ ಅನುಗಚ್ಚಾಮಿ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಯಮ ಕ್ಷಯಮ್ ॥೨-೬೦-
ರಥವನ್ನು ಬೇಗ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನೂ ದಂಡಕವನವಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು; ನಾನು ಅವರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ, ಯಮಲೋಕವನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತೇನೆ.
ಬಾಷ್ಪ ವೇಗೌಪಹತಯಾ ಸ ವಾಚಾ ಸಜ್ಜಮಾನಯಾ । ಇದಮ್ ಆಶ್ವಾಸಯನ್ ದೇವೀಮ್ ಸೂತಃ ಪ್ರಾನ್ಜಲಿರ್ ಅಬ್ರವೀತ್ ॥೨-೬೦-
ಅಶ್ರುಗಳ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕಂಠವು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸಾರಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಸಾರಥಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಈ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು.
ತ್ಯಜ ಶೋಕಮ್ ಚ ಮೋಹಮ್ ಚ ಸಮ್ಭ್ರಮಮ್ ದುಹ್ಖಜಮ್ ತಥಾ । ವ್ಯವಧೂಯ ಚ ಸಮ್ತಾಪಮ್ ವನೇ ವತ್ಸ್ಯತಿ ರಾಘವಃ ॥೨-೬೦-
ನೀನು ದುಃಖವನ್ನೂ, ಮೋಹವನ್ನೂ, ದುಃಖದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗಾಬರಿಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ಮನಸ್ಸಿನ ಬೇದನೆ ದೂರಮಾಡಿ, ರಾಘವನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವನು ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಚ ಅಪಿ ರಾಮಸ್ಯ ಪಾದೌ ಪರಿಚರನ್ ವನೇ । ಆರಾಧಯತಿ ಧರ್ಮಜ್ಞಃ ಪರ ಲೋಕಮ್ ಜಿತ ಇನ್ದ್ರಿಯಃ ॥೨-೬೦-
ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಕೂಡ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಪಾದಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನಾಗಿ, ಪರಲೋಕದಂತೆ ರಾಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಿಜನೇ ಅಪಿ ವನೇ ಸೀತಾ ವಾಸಮ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಗೃಹೇಷ್ವ್ ಇವ । ವಿಸ್ರಮ್ಭಮ್ ಲಭತೇ ಅಭೀತಾ ರಾಮೇ ಸಮ್ನ್ಯಸ್ತ ಮಾನಸಾ ॥೨-೬೦-
ಒಂಟಿಯಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸೀತೆಗೆ ಮನೆ ಸಿಕ್ಕಂತೆಯೇ ಭದ್ರತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ನಿರ್ಭಯಳಾಗಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ರಾಮನಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದಿರುವಳು.
ನ ಅಸ್ಯಾ ದೈನ್ಯಮ್ ಕೃತಮ್ ಕಿಮ್ಚಿತ್ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಮ್ ಅಪಿ ಲಕ್ಷಯೇ । ಉಚಿತಾ ಇವ ಪ್ರವಾಸಾನಾಮ್ ವೈದೇಹೀ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮಾ ॥೨-೬೦-
ಅವಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ದುಃಖದ ಲಕ್ಷಣ ನನಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವೈದೇಹಿ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ದೇವಿ.
ನಗರ ಉಪವನಮ್ ಗತ್ವಾ ಯಥಾ ಸ್ಮ ರಮತೇ ಪುರಾ । ತಥೈವ ರಮತೇ ಸೀತಾ ನಿರ್ಜನೇಷು ವನೇಷ್ವ್ ಅಪಿ ॥೨-೬೦-
ನಗರದ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಳೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಸೀತೆಯು ಒಂಟಿಯಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವಳು.
ಬಾಲಾ ಇವ ರಮತೇ ಸೀತಾ ಬಾಲ ಚನ್ದ್ರ ನಿಭ ಆನನಾ । ರಾಮಾ ರಾಮೇ ಹಿ ಅದೀನ ಆತ್ಮಾ ವಿಜನೇ ಅಪಿ ವನೇ ಸತೀ ॥೨-೬೦-
ಚಂದಿರದಂತೆ ಮೃದುವಾದ ಮುಖವಿರುವ ಸೀತೆಯು, ಬಾಲೆಯಂತೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಡವಿಲ್ಲದೆ, ರಾಮನ ಜೊತೆ ಒಂಟಿಯಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದಿರುವಳು.
ತತ್ ಗತಮ್ ಹೃದಯಮ್ ಹಿ ಅಸ್ಯಾಃ ತತ್ ಅಧೀನಮ್ ಚ ಜೀವಿತಮ್ । ಅಯೋಧ್ಯಾ ಅಪಿ ಭವೇತ್ ತಸ್ಯಾ ರಾಮ ಹೀನಾ ತಥಾ ವನಮ್ ॥೨-೬೦-
ಅವಳ ಹೃದಯವೂ, ಜೀವವೂ ರಾಮನಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ರಾಮನಿಲ್ಲದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯೂ ಅವಳಿಗೆ ಅರಣ್ಯವೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿ ಪೃಚ್ಚತಿ ವೈದೇಹೀ ಗ್ರಾಮಾಮಃ ಚ ನಗರಾಣಿ ಚ । ಗತಿಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನದೀನಾಮ್ ಚ ಪಾದಪಾನ್ ವಿವಿಧಾನ್ ಅಪಿ ॥೨-೬೦-
ವೈದೇಹಿ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನೂ, ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನೂ ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ; ನದಿಗಳ ಹರಿವು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮರಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ರಾಮಮ್ ಹಿ ಲಕ್ಷ್ಮನಮ್ ವಾಪಿ ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಜಾನಾತಿ ಜಾನತೀ । ಅಯೋಧ್ಯಾಕ್ರೋಶಮಾತ್ರೇ ತು ವಿಹಾರಮಿವ ಸಮ್ಶ್ರಿತಾ ॥೨-೬೦-
ಸೀತೆಯು ರಾಮ ಅಥವಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಕೇಳಿ ಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅಯೋಧ್ಯೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅವರ ಸಂಗಡದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಪಡುತ್ತಾಳೆ.
ಇದಮೇವ ಸ್ಮರಾಮ್ಯಸ್ಯಾಃ ಸಹಸೈವೋಪಜಲ್ಪಿತಮ್ । ಕೈಕೇಯೀಸಮ್ಶ್ರಿತಮ್ ವಾಕ್ಯಮ್ ನೇದಾನೀಮ್ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮಾಮ್ ॥೨-೬೦-
ವೈದೇಹಿಯು ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಮಾತು ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ; ಈಗ ಆ ಮಾತುಗಳು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಧ್ವಮ್ಸಯಿತ್ವಾ ತು ತದ್ವಾಕ್ಯಮ್ ಪ್ರಮಾದಾತ್ಪರ್ಯುಪಸ್ಥಿತಮ್ । ಹ್ಲದನಮ್ ವಚನಮ್ ಸೂತೋ ದೇವ್ಯಾ ಮಧುರಮಬ್ರವೀತ್ ॥೨-೬೦-
ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಬಂದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಸಾರಥಿಯು ದೇವಿಗೆ ಹರ್ಷಕರವಾದ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಅಧ್ವನಾ ವಾತ ವೇಗೇನ ಸಮ್ಭ್ರಮೇಣ ಆತಪೇನ ಚ । ನ ಹಿ ಗಚ್ಚತಿ ವೈದೇಹ್ಯಾಃ ಚನ್ದ್ರ ಅಮ್ಶು ಸದೃಶೀ ಪ್ರಭಾ ॥೨-೬೦-
ಮಾರ್ಗದ ಗಾಳಿಯ ಹೊಡೆತವೂ, ಗಾಬರಿಯೂ, ಬಿಸಿಯೂ ವೈದೇಹಿಯ ಚಂದ್ರಕಾಂತಿಯಂತಿರುವ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾರದು.
ಸದೃಶಮ್ ಶತ ಪತ್ರಸ್ಯ ಪೂರ್ಣ ಚನ್ದ್ರ ಉಪಮ ಪ್ರಭಮ್ । ವದನಮ್ ತತ್ ವದಾನ್ಯಾಯಾ ವೈದೇಹ್ಯಾ ನ ವಿಕಮ್ಪತೇ ॥೨-೬೦-
ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಹೂವಿನಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ವೈದೇಹಿಯ ಮುಖವು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಅಲಕ್ತ ರಸ ರಕ್ತ ಅಭಾವ್ ಅಲಕ್ತ ರಸ ವರ್ಜಿತೌ । ಅದ್ಯ ಅಪಿ ಚರಣೌ ತಸ್ಯಾಃ ಪದ್ಮ ಕೋಶ ಸಮ ಪ್ರಭೌ ॥೨-೬೦-
ಇಂದಿಗೂ ಅವಳ ಕಾಲುಗಳು ಲಾಕಿನ ರಕ್ತವಿಲ್ಲದೆ, ಲಾಕು ಹಾಕದೆ, ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.
ನೂಪುರ ಉದ್ಘುಷ್ಟ ಹೇಲಾ ಇವ ಖೇಲಮ್ ಗಚ್ಚತಿ ಭಾಮಿನೀ । ಇದಾನೀಮ್ ಅಪಿ ವೈದೇಹೀ ತತ್ ರಾಗಾ ನ್ಯಸ್ತ ಭೂಷಣಾ ॥೨-೬೦-
ಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ವೈದೇಹಿಯು ಈಗಲೂ ನೂಪುರಗಳ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಚೆಲುವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾಳೆ, ಆಟವಾಡುವ ಯುವತಿಯಂತೆ.
ಗಜಮ್ ವಾ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸಿಮ್ಹಮ್ ವಾ ವ್ಯಾಘ್ರಮ್ ವಾ ವನಮ್ ಆಶ್ರಿತಾ । ನ ಆಹಾರಯತಿ ಸಮ್ತ್ರಾಸಮ್ ಬಾಹೂ ರಾಮಸ್ಯ ಸಮ್ಶ್ರಿತಾ ॥೨-೬೦-
ಅವಳು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಸಿಂಹ, ಹುಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೂ, ರಾಮನ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ಶೋಚ್ಯಾಃ ತೇ ನ ಚ ಆತ್ಮಾ ತೇ ಶೋಚ್ಯೋ ನ ಅಪಿ ಜನ ಅಧಿಪಃ । ಇದಮ್ ಹಿ ಚರಿತಮ್ ಲೋಕೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಸ್ಯತಿ ಶಾಶ್ವತಮ್ ॥೨-೬೦-
ನೀನು, ನಿನ್ನ ಆತ್ಮ, ರಾಜನೂ ದುಃಖಪಡುವವರಲ್ಲ. ಈ ನಡೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಕೀರ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ವಿಧೂಯ ಶೋಕಮ್ ಪರಿಹೃಷ್ಟ ಮಾನಸಾ । ಮಹರ್ಷಿ ಯಾತೇ ಪಥಿ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ । ವನೇ ರತಾ ವನ್ಯ ಫಲ ಅಶನಾಃ ಪಿತುಃ । ಶುಭಾಮ್ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಮ್ ಪರಿಪಾಲಯನ್ತಿ ತೇ ॥೨-೬೦-
ಮಹರ್ಷಿಯವರು ಹೋದಮೇಲೆ, ದುಃಖವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಅರಣ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಅರಣ್ಯದ ಹಣ್ಣುಹಂಪಲು ತಿಂದಂತೆ, ಅವರು ತಂದೆಯವರ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವಚನವನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ತಥಾ ಅಪಿ ಸೂತೇನ ಸುಯುಕ್ತ ವಾದಿನಾ । ನಿವಾರ್ಯಮಾಣಾ ಸುತ ಶೋಕ ಕರ್ಶಿತಾ । ನ ಚೈವ ದೇವೀ ವಿರರಾಮ ಕೂಜಿತಾತ್ । ಪ್ರಿಯ ಇತಿ ಪುತ್ರ ಇತಿ ಚ ರಾಘವ ಇತಿ ಚ ॥೨-೬೦-
ಚಾಕಚಕ್ಯಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದ ಸಾರಥಿಯವರು ಎಷ್ಟು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಮಗನಿಗಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ್ದ ದೇವಿಯವರು, 'ಪ್ರಿಯನೇ! ಮಗನೇ! ರಾಘವನೇ!' ಎಂದು ಅಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ.