thumb|ಚತುಃಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಃಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ಐವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ತೇ ತು ತಸ್ಮಿನ್ ಮಹಾ ವೃಕ್ಷೌಷಿತ್ವಾ ರಜನೀಮ್ ಶಿವಾಮ್ । ವಿಮಲೇ ಅಭ್ಯುದಿತೇ ಸೂರ್ಯೇ ತಸ್ಮಾತ್ ದೇಶಾತ್ ಪ್ರತಸ್ಥಿರೇ ॥೨-೫೪-
ಆ ಮಹಾ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಶುಭ್ರವಾದ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟರು.
ಯತ್ರ ಭಾಗೀರಥೀ ಗನ್ಗಾ ಯಮುನಾಮ್ ಅಭಿವರ್ತತೇ । ಜಗ್ಮುಸ್ ತಮ್ ದೇಶಮ್ ಉದ್ದಿಶ್ಯ ವಿಗಾಹ್ಯ ಸುಮಹದ್ ವನಮ್ ॥೨-೫೪-
ಭಾಗೀರಥಿ ಗಂಗೆಯು ಯಮುನೆಯನ್ನು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದತ್ತ ಅವರು ಸಾಗಿದರು, ಆ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ತೇ ಭೂಮಿಮ್ ಆಗಾನ್ ವಿವಿಧಾನ್ ದೇಶಾಮಃ ಚ ಅಪಿ ಮನೋ ರಮಾನ್ । ಅದೃಷ್ಟ ಪೂರ್ವಾನ್ ಪಶ್ಯನ್ತಃ ತತ್ರ ತತ್ರ ಯಶಸ್ವಿನಃ ॥೨-೫೪-
ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಹಿಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ಕಾಣದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಂಡರು.
ಯಥಾ ಕ್ಷೇಮೇಣ ಗಚ್ಚನ್ ಸ ಪಶ್ಯಮಃ ಚ ವಿವಿಧಾನ್ ದ್ರುಮಾನ್ । ನಿವೃತ್ತ ಮಾತ್ರೇ ದಿವಸೇ ರಾಮಃ ಸೌಮಿತ್ರಿಮ್ ಅಬ್ರವೀತ್ ॥೨-೫೪-
ಅವರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾ, ವಿವಿಧ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ದಿನ ಮುಗಿಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಪ್ರಯಾಗಮ್ ಅಭಿತಃ ಪಶ್ಯ ಸೌಮಿತ್ರೇ ಧೂಮಮ್ ಉನ್ನತಮ್ । ಅಗ್ನೇರ್ ಭಗವತಃ ಕೇತುಮ್ ಮನ್ಯೇ ಸಮ್ನಿಹಿತಃ ಮುನಿಃ ॥೨-೫೪-
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಪ್ರಯಾಗದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತವಾಗಿ ಹೊಗೆಯು ಏರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡು. ಅದು ಭಗವಂತನ ಅಗ್ನಿಯ ಗುರುತು, ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬನು ಹವನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವನೆಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ.
ನೂನಮ್ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಸ್ಮ ಸಮ್ಭೇದಮ್ ಗನ್ಗಾ ಯಮುನಯೋಃ ವಯಮ್ । ತಥಾ ಹಿ ಶ್ರೂಯತೇ ಶಮ್ಬ್ದೋ ವಾರಿಣಾ ವಾರಿ ಘಟ್ಟಿತಃ ॥೨-೫೪-
ನಾವು ಗಂಗಾ ಹಾಗೂ ಯಮುನೆಯ ಸಂಗಮವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತ. ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ನೀರು ತಾಗುವ ಶಬ್ದವೂ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ದಾರೂಣಿ ಪರಿಭಿನ್ನಾನಿ ವನಜೈಃ ಉಪಜೀವಿಭಿಃ । ಭರದ್ವಾಜ ಆಶ್ರಮೇ ಚ ಏತೇ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ವಿವಿಧಾ ದ್ರುಮಾಃ ॥೨-೫೪-
ಇಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವವರು ಚಿರಿದು ಹಾಕಿದ ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಭರದ್ವಾಜರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಮರಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಧನ್ವಿನೌ ತೌ ಸುಖಮ್ ಗತ್ವಾ ಲಮ್ಬಮಾನೇ ದಿವಾ ಕರೇ । ಗನ್ಗಾ ಯಮುನಯೋಹ್ ಸಮ್ಧೌ ಪ್ರಾಪತುರ್ ನಿಲಯಮ್ ಮುನೇಃ ॥೨-೫೪-
ಆ ಇಬ್ಬರು ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಾ, ದಿನ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗಂಗಾ ಯಮುನೆಯ ಸಂಗಮದ ಬಳಿ ಇರುವ ಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.
ರಾಮಃ ತು ಆಶ್ರಮಮ್ ಆಸಾದ್ಯ ತ್ರಾಸಯನ್ ಮೃಗ ಪಕ್ಷಿಣಃ । ಗತ್ವಾ ಮುಹೂರ್ತಮ್ ಅಧ್ವಾನಮ್ ಭರದ್ವಾಜಮ್ ಉಪಾಗಮತ್ ॥೨-೫೪-
ರಾಮನು ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಭರದ್ವಾಜರನ್ನು ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು.
ತತಃ ತು ಆಶ್ರಮಮ್ ಆಸಾದ್ಯ ಮುನೇರ್ ದರ್ಶನ ಕಾನ್ಕ್ಷಿಣೌ । ಸೀತಯಾ ಅನುಗತೌ ವೀರೌ ದೂರಾತ್ ಏವ ಅವತಸ್ಥತುಃ ॥೨-೫೪-
ಆಮೇಲೆ, ಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು, ಮುನಿಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.
ಸ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಮಹಾತ್ಮಾನಮೃಷಿಮ್ ಶಿಷ್ಯಗಣೈರ್ವಋತಮ್ । ಸಮ್ಶಿತವ್ರತಮೇಕಾಗ್ರಮ್ ತಪಸಾ ಲಬ್ಧಚಕ್ಷುಷಮ್ ॥೨-೫೪-
ಅವರು ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಋಷಿಯನ್ನು, ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ, ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದವನಾಗಿ ಕಂಡರು.
ಹುತ ಅಗ್ನಿ ಹೋತ್ರಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಏವ ಮಹಾ ಭಾಗಮ್ ಕೃತ ಅನ್ಜಲಿಃ । ರಾಮಃ ಸೌಮಿತ್ರಿಣಾ ಸಾರ್ಧಮ್ ಸೀತಯಾ ಚ ಅಭ್ಯವಾದಯತ್ ॥೨-೫೪-
ಮಹಾತ್ಮನು ಹವನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಮನು ಸೌಮಿತ್ರಿಯೂ ಸೀತೆಯೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಮುಗಿದು ಗೌರವದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.
ನ್ಯವೇದಯತ ಚ ಆತ್ಮಾನಮ್ ತಸ್ಮೈ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಪೂರ್ವಜಃ । ಪುತ್ರೌ ದಶರಥಸ್ಯ ಆವಾಮ್ ಭಗವನ್ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥೨-೫೪-
ಅನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅಣ್ಣನಾದ ರಾಮನು, ಭಗವಂತನಿಗೆ, 'ನಾವು ದಶರಥನ ಪುತ್ರರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ' ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
ಭಾರ್ಯಾ ಮಮ ಇಯಮ್ ವೈದೇಹೀ ಕಲ್ಯಾಣೀ ಜನಕ ಆತ್ಮಜಾ । ಮಾಮ್ ಚ ಅನುಯಾತಾ ವಿಜನಮ್ ತಪೋ ವನಮ್ ಅನಿನ್ದಿತಾ ॥೨-೫೪-
ಇವಳು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ವೈದೇಹಿ, ಜನಕನ ಮಗಳು, ಸದುಗುಣವಂತಳು. ನನಗೆ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲದೆ, ಈ ಅರಣ್ಯದ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ.
ಪಿತ್ರಾ ಪ್ರವ್ರಾಜ್ಯಮಾನಮ್ ಮಾಮ್ ಸೌಮಿತ್ರಿರ್ ಅನುಜಃ ಪ್ರಿಯಃ । ಅಯಮ್ ಅನ್ವಗಮದ್ ಭ್ರಾತಾ ವನಮ್ ಏವ ದೃಢ ವ್ರತಃ ॥೨-೫೪-
ನನ್ನ ತಂದೆಯವರು ನನ್ನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದಾಗ, ಈ ಪ್ರಿಯ ಸೋದರನಾದ ಸೌಮಿತ್ರನು ನನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬಂದನು. ಈ ಧೃಢವ್ರತಿಯಾದ ನನ್ನ ತಮ್ಮನು ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಪಿತ್ರಾ ನಿಯುಕ್ತಾ ಭಗವನ್ ಪ್ರವೇಷ್ಯಾಮಃ ತಪೋ ವನಮ್ । ಧರ್ಮಮ್ ಏವ ಆಚರಿಷ್ಯಾಮಃ ತತ್ರ ಮೂಲ ಫಲ ಅಶನಾಃ ॥೨-೫೪-
ಪೂಜ್ಯರೇ, ನಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ todayನಂತೆ ನಾವು ಈ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಧರ್ಮವನ್ನಷ್ಟೇ ಆಚರಿಸಿ, ಬೇರು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತೇವೆ.
ತಸ್ಯ ತತ್ ವಚನಮ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಜ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಧೀಮತಃ । ಉಪಾನಯತ ಧರ್ಮ ಆತ್ಮಾ ಗಾಮ್ ಅರ್ಘ್ಯಮ್ ಉದಕಮ್ ತತಃ ॥೨-೫೪-
ಆ ರಾಜಕುಮಾರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು ಅವನಿಗೆ ಹಸುವನ್ನು, ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ತಂದನು.
ನಾನಾವಿಧಾನನ್ನರಸಾನ್ ವನ್ಯಮೂಲಫಲಾಶ್ರಯಾನ್ । ತೇಭ್ಯೋ ದದೌ ತಪ್ತತಪಾ ವಾಸಮ್ ಚೈವಾಭ್ಯಕಲ್ಪಯತ್ ॥೨-೫೪-
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಸುಟ್ಟವನಾದ ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧದ ಅರಣ್ಯದ ಆಹಾರ, ಬೇರು, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು ಮತ್ತು ವಾಸಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.
ಮೃಗ ಪಕ್ಷಿಭಿರ್ ಆಸೀನೋ ಮುನಿಭಿಃ ಚ ಸಮನ್ತತಃ । ರಾಮಮ್ ಆಗತಮ್ ಅಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಸ್ವಾಗತೇನ ಆಹ ತಮ್ ಮುನಿಃ ॥೨-೫೪-
ಮೃಗಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದಾಗ, ಆ ಮುನಿಯು ಬಂದ ರಾಮನಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತ ಹೇಳಿ ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು.
ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ಚ ತಾಮ್ ಅರ್ಚಾಮ್ ಉಪವಿಷ್ಟಮ್ ಸ ರಾಘವಮ್ । ಭರದ್ವಾಜೋ ಅಬ್ರವೀದ್ ವಾಕ್ಯಮ್ ಧರ್ಮ ಯುಕ್ತಮ್ ಇದಮ್ ತದಾ ॥೨-೫೪-
ಆ ಅರ್ಚನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ರಾಘವನು ಕುಳಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಭರದ್ವಾಜನು ಧರ್ಮಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಚಿರಸ್ಯ ಖಲು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಪಶ್ಯಾಮಿ ತ್ವಾಮ್ ಇಹ ಆಗತಮ್ । ಶ್ರುತಮ್ ತವ ಮಯಾ ಚ ಇದಮ್ ವಿವಾಸನಮ್ ಅಕಾರಣಮ್ ॥೨-೫೪-
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಕುಲದವನೇ, ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನ ಅನ್ಯಾಯವಾದ ವನವಾಸದ ವಿಷಯ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಅವಕಾಶೋ ವಿವಿಕ್ತಃ ಅಯಮ್ ಮಹಾ ನದ್ಯೋಹ್ ಸಮಾಗಮೇ । ಪುಣ್ಯಃ ಚ ರಮಣೀಯಃ ಚ ವಸತು ಇಹ ಭಗಾನ್ ಸುಖಮ್ ॥೨-೫೪-
ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಂತವಾದ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಪೂಜ್ಯರೆ, ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸಿರಿ.
ಏವಮ್ ಉಕ್ತಃ ತು ವಚನಮ್ ಭರದ್ವಾಜೇನ ರಾಘವಃ । ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಶುಭಮ್ ವಾಕ್ಯಮ್ ರಾಮಃ ಸರ್ವ ಹಿತೇ ರತಃ ॥೨-೫೪-
ಭರದ್ವಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ರಾಘವನು ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಭಗವನ್ನ್ ಇತಾಅಸನ್ನಃ ಪೌರ ಜಾನಪದೋ ಜನಃ । ಸುದರ್ಶಮಿಹ ಮಾಮ್ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಮನ್ಯೇಽಹ ಮಿಮಮಾಶ್ರಮಮ್ ॥೨-೫೪-
ಪೂಜ್ಯರೆ, ನಗರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಗಮಿಷ್ಯತಿ ವೈದೇಹೀಮ್ ಮಾಮ್ ಚ ಅಪಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೋ ಜನಃ । ಅನೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಹಮ್ ಇಹ ವಾಸಮ್ ನ ರೋಚಯೇ ॥೨-೫೪-
ಜನರು ವೈದೇಹಿಯನ್ನೂ ನನ್ನನ್ನೂ ನೋಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಏಕ ಅನ್ತೇ ಪಶ್ಯ ಭಗವನ್ನ್ ಆಶ್ರಮ ಸ್ಥಾನಮ್ ಉತ್ತಮಮ್ । ರಮತೇ ಯತ್ರ ವೈದೇಹೀ ಸುಖ ಅರ್ಹಾ ಜನಕ ಆತ್ಮಜಾ ॥೨-೫೪-
ಪೂಜ್ಯರೆ, ನೋಡಿ, ಆ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಳವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜನಕನ ಮಗಳು ವೈದೇಹಿ ಸುಖಪಾತ್ರೆಯಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇರಬಹುದು.
ಏತತ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶುಭಮ್ ವಾಕ್ಯಮ್ ಭರದ್ವಾಜೋ ಮಹಾ ಮುನಿಃ । ರಾಘವಸ್ಯ ತತಃ ವಾಕ್ಯಮ್ ಅರ್ಥ ಗ್ರಾಹಕಮ್ ಅಬ್ರವೀತ್ ॥೨-೫೪-
ಈ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಭರದ್ವಾಜನು ನಂತರ ರಾಘವನಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ದಶ ಕ್ರೋಶೈತಃ ತಾತ ಗಿರಿರ್ ಯಸ್ಮಿನ್ ನಿವತ್ಸ್ಯಸಿ । ಮಹರ್ಷಿ ಸೇವಿತಃ ಪುಣ್ಯಃ ಸರ್ವತಃ ಸುಖ ದರ್ಶನಃ ॥೨-೫೪-
ಮಗನೇ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಹತ್ತು ಕ್ರೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟವಿದೆ. ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವೆ. ಅದು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪೂಜಿಸಿದ ಪವಿತ್ರವಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಥಳ.
ಗೋ ಲಾನ್ಗೂಲ ಅನುಚರಿತಃ ವಾನರ ಋಷ್ಕ ನಿಷೇವಿತಃ । ಚಿತ್ರ ಕೂಟೈತಿ ಖ್ಯಾತಃ ಗನ್ಧ ಮಾದನ ಸಮ್ನಿಭಃ ॥೨-೫೪-
ಅದು ಗೋವುಗಳು, ಲಾಂಗುರುಗಳು, ವಾನರರು, ಕರಡಿಗಳು ಸಂಚರಿಸುವ ಚಿತ್ರಕೂಟ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅದು ಗಂಧಮಾದನ ಬೆಟ್ಟದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.