ಕಥಮ್ ನಾಮ ಮಹಾಭಾಗಾ ಸೀತಾ ಜನಕನನ್ದಿನೀ । ಸದಾ ಸುಖೇಷ್ವಭಿರತಾ ದುಃಖಾನ್ಯನುಭವಿಷ್ಯತಿ ॥೨-೪೯-
'ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುದಾದ ಜನಕನಂದಿನಿ ಸೀತೆಗೆ ಈಗ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?'
ಅಹೋ ದಶರಥೋ ರಾಜಾ ನಿಸ್ನೇಹಃ ಸ್ವಸುತ ಪ್ರಿಯಮ್ । ಪ್ರಜಾನಾಮನಘಮ್ ರಾಮಮ್ ಪರಿತ್ಯಕ್ತುಮಿಹೇಚ್ಛತಿ ॥೨-೪೯-
'ಅಯ್ಯೋ, ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲವೋ? ಪಾಪವಿಲ್ಲದ, ಪ್ರಿಯವಾದ ರಾಮನನ್ನು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಹಾಕಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.'
ಏತಾ ವಾಚೋ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಮ್ ಗ್ರಾಮ ಸಮ್ವಾಸ ವಾಸಿನಾಮ್ । ಶೃಣ್ವನ್ನ್ ಅತಿ ಯಯೌ ವೀರಃ ಕೋಸಲಾನ್ ಕೋಸಲ ಈಶ್ವರಃ ॥೨-೪೯-
ಹಳ್ಳಿ ಜನರ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಕೋಸಲ ದೇಶದ ಧೈರ್ಯವಂತನಾದ ರಾಮನು ವೇಗವಾಗಿ ತನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದನು.
ತತಃ ವೇದ ಶ್ರುತಿಮ್ ನಾಮ ಶಿವ ವಾರಿ ವಹಾಮ್ ನದೀಮ್ । ಉತ್ತೀರ್ಯ ಅಭಿಮುಖಃ ಪ್ರಾಯಾತ್ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಅಧ್ಯುಷಿತಾಮ್ ದಿಶಮ್ ॥೨-೪೯-
ನಂತರ, ಪವಿತ್ರ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತ ವೇದಶ್ರುತಿ ಎಂಬ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಅಗಸ್ತ್ಯನು ವಾಸಿಸಿದ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ರಾಮನು ಹೊರಟನು.
ಗತ್ವಾ ತು ಸುಚಿರಮ್ ಕಾಲಮ್ ತತಃ ಶೀತ ಜಲಾಮ್ ನದೀಮ್ । ಗೋಮತೀಮ್ ಗೋಯುತ ಅನೂಪಾಮ್ ಅತರತ್ ಸಾಗರಮ್ ಗಮಾಮ್ ॥೨-೪೯-
ಅದಾದಮೇಲೆ, ಬಹಳ ಸಮಯ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ, ಹಿಮಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಹಸುಗಳು ಓಡಾಡುವ ಗೋಪೂರದ ಗೋದಿಯ ಗೋದಿಯ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಸಾಗಿದನು.
ಗೋಮತೀಮ್ ಚ ಅಪಿ ಅತಿಕ್ರಮ್ಯ ರಾಘವಃ ಶೀಘ್ರಗೈಃ ಹಯೈಃ । ಮಯೂರ ಹಮ್ಸ ಅಭಿರುತಾಮ್ ತತಾರ ಸ್ಯನ್ದಿಕಾಮ್ ನದೀಮ್ ॥೨-೪೯-
ರಾಮನು ವೇಗವಾದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೋದಿಯ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ನವಿಲು ಮತ್ತು ಹಂಸಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಗೋಜಾಡಿದ ಸ್ಯಾಂದಿಕಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನು.
ಸ ಮಹೀಮ್ ಮನುನಾ ರಾಜ್ಞಾ ದತ್ತಾಮ್ ಇಕ್ಷ್ವಾಕವೇ ಪುರಾ । ಸ್ಫೀತಾಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಆವೃತಾಮ್ ರಾಮಃ ವೈದೇಹೀಮ್ ಅನ್ವದರ್ಶಯತ್ ॥೨-೪೯-
ಮನುಮಹಾರಾಜನು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ, ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಾಮನು ವೈದೇಹಿಗೆ ತೋರಿಸಿದನು.
ಸೂತೈತಿ ಏವ ಚ ಆಭಾಷ್ಯ ಸಾರಥಿಮ್ ತಮ್ ಅಭೀಕ್ಷ್ಣಶಃ । ಹಮ್ಸ ಮತ್ತ ಸ್ವರಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಉವಾಚ ಪುರುಷ ಋಷಭಃ ॥೨-೪೯-
ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ರಾಮನು ಕರೆಯುತ್ತಾ, ಹಂಸದ ಮದಮತ್ತ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಸೊಗಸಾದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಕದಾ ಅಹಮ್ ಪುನರ್ ಆಗಮ್ಯ ಸರಯ್ವಾಃ ಪುಷ್ಪಿತೇ ವನೇ । ಮೃಗಯಾಮ್ ಪರ್ಯಾಟಷ್ಯಾಮಿ ಮಾತ್ರಾ ಪಿತ್ರಾ ಚ ಸಮ್ಗತಃ ॥೨-೪೯-
'ನಾನು ಮತ್ತೆ ಯಾವಾಗ ಸರಯೂ ನದಿಯ ಹೂವಿನ ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದು, ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿ ಮೃಗಯೆ ನಡೆಸುತ್ತೇನೆ?' ಎಂದು ರಾಮನು ಕೇಳಿದನು.
ನ ಅತ್ಯರ್ಥಮ್ ಅಭಿಕಾನ್ಕ್ಷಾಮಿ ಮೃಗಯಾಮ್ ಸರಯೂ ವನೇ । ರತಿರ್ ಹಿ ಏಷಾ ಅತುಲಾ ಲೋಕೇ ರಾಜ ಋಷಿ ಗಣ ಸಮ್ಮತಾ ॥೨-೪೯-
'ಸರಯೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೃಗಯೆಗೆ ನನಗೆ ಅತಿಯಾದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲ; ಆದರೆ ಈ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ, ರಾಜರು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ಇದನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ' ಎಂದು ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು.
ರಾಜರ್ಷೀಣಾಮ್ ಹಿ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ ರತ್ಯರ್ಥಮ್ ಮೃಗಯಾ ವನೇ । ಕಾಲೇ ಕೃತಾಮ್ ತಾಮ್ ಮನುಜೈರ್ಧನ್ವಿನಾಮಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷಿತಾಮ್ ॥೨-೪೯-
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವೇಟೆ ಹಾಕುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಮನುಷ್ಯರು ಕೂಡ, ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ ತಮ್ ಅಧ್ವಾನಮ್ ಐಕ್ಷ್ವಾಕಃ ಸೂತಮ್ ಮಧುರಯಾ ಗಿರಾತಮ್ ತಮ್ ಅರ್ಥಮ್ ಅಭಿಪ್ರೇತ್ಯ ಯಯೌವಾಕ್ಯಮ್ ಉದೀರಯನ್ ॥೨-೪೯-
ಅರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ರಾಮನು, ಸುತ್ತಿಗನಿಗೆ ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿ, ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟನು.
ಇತಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿ ಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಇಂತಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಆದಿಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ಒತ್ತೊಂಭತ್ತನೆಯ ಸರ್ಗ ಮುಗಿಯಿತು.
thumb|ಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ವಿಶಾಲಾನ್ ಕೋಸಲಾನ್ ರಮ್ಯಾನ್ ಯಾತ್ವಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಪೂರ್ವಜಃ । ಅಯೋಧ್ಯಾಭಿಮುಖೋ ಧೀಮಾನ್ ಪ್ರಾಞ್ಞ್ಲಿರ್ವಾಕ್ವಮಬ್ರವೀತ್ ॥೨-೫೦-
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅಣ್ಣನಾದ ಧೀಮಂತನು, ವಿಶಾಲವಾದ ಸುಂದರ ಕೌಸಲ ದೇಶವನ್ನು ದಾಟಿ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಸುತ್ತಿಗನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಆಪೃಚ್ಛೇ ತ್ವಾಮ್ ಪುರೀಶ್ರೇಷ್ಠೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಪರಿಪಾಲಿತೇ । ದೈವತಾನಿ ಚ ಯಾನಿ ತ್ವಾಮ್ ಪಾಲಯನ್ತ್ಯಾವಸನ್ತಿ ಚ ॥೨-೫೦-
ಕಾಕುತ್ಥವಂಶದವರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅಯೋಧ್ಯೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿದಾಯ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ನಿವೃತ್ತವನವಾಸಸ್ತ್ವಾಮನೃಣೋ ಜಗತೀಪತೇಃ । ಪುನರ್ಧ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮಾತ್ರಾ ಚ ಪಿತ್ರಾ ಚ ಸಹ ಸಮ್ಗತಃ ॥೨-೫೦-
ಅರಣ್ಯವಾಸ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನಿಗೆ ನಾನು ಸಾಲ ಮುಗಿಸಿದವನಾಗಿ, ತಾಯಿಯೂ ತಂದೆಯೂ ಜೊತೆಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
ತತೋ ರುಧಿರತಾಮ್ರಾಕ್ಷೋ ಭುಜಮುದ್ಯಮ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಮ್ । ಅಶ್ರುಪೂರ್ಣಮುಖೋ ದೀನೋಽಬ್ರವೀಜ್ಜಾನಪದಮ್ ಜನಮ್ ॥೨-೫೦-
ಆಮೇಲೆ, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ರಕ್ತವರ್ಣದ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಬಲಭುಜವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ ಮುಖ ತುಂಬಿದವನಾಗಿ, ಜನಪದದ ಜನರಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಅನುಕ್ರೋಶೋ ದಯಾ ಚೈವ ಯಥಾರ್ಹಮ್ ಮಯಿ ವಹ್ ಕೃತಃ । ಚಿರಮ್ ದುಃಖಸ್ಯ ಪಾಪೀಯೋ ಗಮ್ಯತಾಮರ್ಥಸಿದ್ಧಯೇ ॥೨-೫೦-
ನೀವು ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ದಯೆ ತೋರಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಆದರೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ದುಃಖವು ಪಾಪಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟದು. ಈಗ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಹೋಗಿ.
ತೇಽಭಿವಾದ್ಯ ಮಹಾತ್ಮಾನಮ್ ಕೃತ್ವಾ ಚಾಪಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ । ವಿಲಪನ್ತೋ ನರಾ ಘೋರಮ್ ವ್ಯತಿಷ್ಠನ್ತ ಕ್ವಚಿತ್ ಕ್ವಚಿತ್ ॥೨-೫೦-
ಅವರು ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ, ಕೆಲವರು ಇಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.
ತಥಾ ವಿಲಪತಾಮ್ ತೇಷಾಮತೃಪ್ತಾನಾಮ್ ಚ ರಾಘವಃ । ಅಚಕ್ಷುರಿಷಯಮ್ ಪ್ರಾಯಾದ್ಯಥಾರ್ಕಃ ಕ್ಷಣದಾಮುಖೇ ॥೨-೫೦-
ಅವರು ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ, ಮನಸ್ಸು ತೃಪ್ತಿಯಾಗದೆ ಇದ್ದಾಗ, ರಾಘವನು ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ದೂರವಾದನು, ಹಗಲು ಮುಗಿಯುವಾಗ ಸೂರ್ಯನು ಮರೆಯಾಗುವಂತೆ.
ತತೋ ಧಾನ್ಯಧನೋಪೇತಾನ್ ದಾನಶೀಲಜನಾನ್ ಶಿವಾನ್ । ಅಕುತಶ್ಚಿದ್ಭಯಾನ್ ರಮ್ಯಾಮ್ ಶ್ಚೈತ್ಯಯೂಪಸಮಾವೃತಾನ್ ॥೨-೫೦-
ನಂತರ, ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಧನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ, ದಾನಶೀಲರು ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಿಗಳು ವಾಸಿಸುವ, ಭಯವಿಲ್ಲದ, ಸುಂದರವಾದ, ಯಜ್ಞಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು.
ಉದ್ಯಾನಾಮ್ರವನೋಪೇತಾನ್ ಸಮ್ಪನ್ನಸಲಿಲಾಶಯಾನ್ । ತುಷ್ಟಪುಷ್ಟಜನಾಕೀರ್ಣಾನ್ ಗೋಕುಲಾಕುಲಸೇವಿತಾನ್ ॥೨-೫೦-
ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ತೋಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸಮೃದ್ಧವಾದ ನೀರಿನ ಕೆರೆಗಳಿರುವ, ಸಂತೃಪ್ತರು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತರು ತುಂಬಿರುವ, ಹಸುವಿನ ಹಿಂಡಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.
ಲಕ್ಷಣೀಯಾನ್ನ ರೇಮ್ದ್ರಾಣಾಮ್ ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷಾಭಿನಾದಿತಾನ್ । ರಥೇನ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಃ ಕೋಸಲಾನತ್ಯವರ್ತತ ॥೨-೫೦-
ಮನುಷ್ಯರೊಳಗಿನ ಸಿಂಹನಾದ ರಾಮನು, ರಾಜರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವೇದಘೋಷದಿಂದ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು, ರಥದಲ್ಲಿ ದಾಟಿದನು.
ಮಧ್ಯೇನ ಮುದಿತಮ್ ಸ್ಫೀತಮ್ ರಮ್ಯೋದ್ಯಾನಸಮಾಕುಲಮ್ । ರಾಜ್ಯಮ್ ಭೋಗ್ಯಮ್ ನರೇನ್ದ್ರಾಣಾಮ್ ಯಯೌ ಧೃತಿಮತಾಮ್ ವರಃ ॥೨-೫೦-
ಆ ಸಂತೋಷಭರಿತ, ಸಮೃದ್ಧ, ಸುಂದರವಾದ, ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ರಾಜರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದನು.
ತತ್ರ ತ್ರಿಪಥಗಾಮ್ ದಿವ್ಯಾಮ್ ಶಿವ ತೋಯಾಮ್ ಅಶೈವಲಾಮ್ । ದದರ್ಶ ರಾಘವೋ ಗನ್ಗಾಮ್ ಪುಣ್ಯಾಮ್ ಋಷಿ ನಿಸೇವಿತಾಮ್ ॥೨-೫೦-
ಅಲ್ಲಿ ರಾಘವನು, ಮೂರು ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ಶುಭ್ರವಾದ, ಹುಲ್ಲಿಲ್ಲದ, ಋಷಿಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ದೈವಿಕ ಗಂಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಆಶ್ರಮೈರವಿದೂರ್ಸ್ಥೈಃ ಶ್ರೀಮದ್ಭಿಃ ಸಮಲಮ್ ಕೃತಾಮ್ । ಕಾಲೇಽಪ್ಸರೋಭಿರ್ಹೃಷ್ಟಾಭಿಃ ಸೇವಿತಾಮ್ಭೋಹ್ರದಾಮ್ ಶಿವಾಮ್ ॥೨-೫೦-
ಅದನ್ನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರ ಆಶ್ರಮಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು. ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಪ್ಸರಸರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸೇವಿಸುವ ಕೆರೆಗಳು ಆ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗೆ ಸೌಂದರ್ಯ ನೀಡಿದ್ದವು.
ದೇವದಾನವಗನ್ಧರ್ವೈಃ ಕಿನ್ನರೈರುಪಶೋಭಿತಾಮ್ । ನಾಗಗನ್ಧರ್ವಪತ್ನೀಭಿಃ ಸೇವಿತಾಮ್ ಸತತಮ್ ಶಿವಾಮ್ ॥೨-೫೦-
ಅದು ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಕಿನ್ನರರುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ನಾಗ ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರ ಪತ್ನಿಯರು ಸದಾ ಆ ಪವಿತ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ದೇವಾಕ್ರೀಡಶತಾಕೀರ್ಣಾಮ್ ದೇವೋದ್ಯಾನಶತಾಯುತಾಮ್ । ದೇವಾರ್ಥಮಾಕಾಶಗಮಾಮ್ ವಿಖ್ಯಾತಾಮ್ ದೇವಪದ್ಮಿನೀಮ್ ॥೨-೫೦-
ಅದು ನೂರಾರು ದೇವತೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ದೇವತೆಗಳ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರುವಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪವಿತ್ರ ಪದ್ಮಿನಿ ಸರೋವರವಾಗಿತ್ತು.
ಜಲಘಾತಾಟ್ಟಹಾಸೋಗ್ರಾಮ್ ಫೇನನಿರ್ಮಲಹಾಸಿನೀಮ್ । ಕ್ವಚಿದ್ವೇಣೀಕೃತಜಲಾಮ್ ಕ್ವಚಿದಾವರ್ತಶೋಭಿತಾಮ್ ॥೨-೫೦-
ಕೆಲವಡೆ ಆ ನದಿ ನೀರಿನ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿ ನಗುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು, ಅವಳ ನಗು ನಿಷ್ಕಳಂಕವಾದ ನೊರೆಹನಿಯಂತಿತ್ತು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವಡೆ ಅವಳ ನೀರು ಜಟೆಬಂದಂತೆ ಹರಿದು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವಡೆ ಆಳವಾದ ಸುತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಿತ್ತಂತೆ.
ಕ್ವಚಿತ್ಸ್ತಿಮಿತಗಮ್ಭೀರಾಮ್ ಕ್ವಚಿದ್ವೇಗಜಲಾಕುಲಾಮ್ । ಕ್ವಚಿದ್ಗಮ್ಭೀರನಿರ್ಘೋಷಾಮ್ ಕ್ವಚಿದ್ಭೈರವನಿಸ್ವನಾಮ್ ॥೨-೫೦-
ಕೆಲವಡೆ ಆಕೆ ಶಾಂತವಾಗಿಯೂ ಆಳವಾಗಿಯೂ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವಡೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಿಂದ ಅಶಾಂತವಾಗಿದ್ದಳು; ಕೆಲವಡೆ ಆಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವಡೆ ಭಯಾನಕವಾದ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭರಿತವಾಗಿದ್ದಳು.